Ελληνικό «μπλοκ» στο Κογκρέσο: Η νέα ισορροπία ισχύος για Τουρκία, Κύπρο και Ανατολική Μεσόγειο
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 12 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Η παρουσία Ελληνοαμερικανών νομοθετών και πολιτικών με σταθερό ενδιαφέρον για την Ανατολική Μεσόγειο δημιουργεί δυνατότητες διακομματικής συνεργασίας σε ζητήματα όπως η ασφάλεια του Αιγαίου, η τουρκική πολιτική, το Κυπριακό και η ενεργειακή διασύνδεση της περιοχής.
Η ελληνική παρουσία στο αμερικανικό Κογκρέσο αποκτά νέα πολιτική σημασία μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου 2026. Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσιγκτον αναδιαμορφώνει τις εσωτερικές της ισορροπίες, η Ελλάδα και η Κύπρος παρακολουθούν όχι μόνο ποιο κόμμα ελέγχει τα δύο νομοθετικά σώματα, αλλά και ποιοι βουλευτές και γερουσιαστές θα αποκτήσουν ουσιαστικό λόγο στην αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Η παρουσία Ελληνοαμερικανών νομοθετών και πολιτικών με σταθερό ενδιαφέρον για την Ανατολική Μεσόγειο δημιουργεί δυνατότητες διακομματικής συνεργασίας σε ζητήματα όπως η ασφάλεια του Αιγαίου, η τουρκική πολιτική, το Κυπριακό και η ενεργειακή διασύνδεση της περιοχής.
Ωστόσο, η επιρροή δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον αριθμό των εκλεγμένων εκπροσώπων ελληνικής καταγωγής. Καθοριστική σημασία έχουν η συμμετοχή σε κοινοβουλευτικές επιτροπές, οι θέσεις ευθύνης και η δυνατότητα διαμόρφωσης ευρύτερων συμμαχιών.
Αυτή ακριβώς τη διάσταση αναδεικνύει ο Θάνος Νταβέλης, διευθυντής Δημοσίων Σχέσεων του Hellenic American Leadership Council (HALC), μιλώντας στο Euronews.
«Η αλλαγή των συσχετισμών στο Κογκρέσο δημιουργεί νέα δεδομένα ως προς τη δυνατότητα άσκησης πολιτικής επιρροής και πίεσης στην αμερικανική εξωτερική πολιτική», επισημαίνει.
Από την ελληνική καταγωγή στη θεσμική επιρροή
Στο νέο πολιτικό περιβάλλον, πρόσωπα όπως ο Γκας Μπιλιράκης, η Νικόλ Μαλλιωτάκη, η Μάγκι Γκουντλάντερ, η Ντίνα Τάιτους και ο Μάικ Χαριδόπουλος αποτελούν μέρος του ευρύτερου δικτύου ελληνοαμερικανικής παρουσίας στην ομοσπονδιακή πολιτική.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην εκλογή του Κρις Πάπας στη Γερουσία, καθώς η μετακίνησή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων ενισχύει την παρουσία της ελληνοαμερικανικής κοινότητας στο δεύτερο νομοθετικό σώμα.
Ο Πάπας έχει συνδεθεί με πρωτοβουλίες που αφορούν τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις, την Κύπρο και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ωστόσο, η εκλογή ενός γερουσιαστή δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε δυνατότητα καθορισμού της εξωτερικής πολιτικής.
Ο Θάνος Νταβέλης επισημαίνει ότι η πραγματική επιρροή θα εξαρτηθεί από τις επιτροπές στις οποίες θα συμμετέχει και τις αρμοδιότητες που θα αποκτήσει.
«Παραμένει ένας εκ των εκατό», σημειώνει χαρακτηριστικά, υπενθυμίζοντας ότι η Γερουσία λειτουργεί μέσα από σύνθετους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς.
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, συνεπώς, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πόσοι πολιτικοί ελληνικής καταγωγής βρίσκονται στο Κογκρέσο, αλλά πόσοι μπορούν να επηρεάσουν τη νομοθετική διαδικασία, τις χρηματοδοτήσεις και τον έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας.
Η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων και ο πραγματικός μηχανισμός επιρροής
Η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων και η Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας αποτελούν δύο από τα σημαντικότερα θεσμικά πεδία για την άσκηση κοινοβουλευτικής επιρροής.
Οι επιτροπές αυτές εξετάζουν ζητήματα διπλωματίας, διεθνούς ασφάλειας, κυρώσεων και σχέσεων με ξένες κυβερνήσεις.
Μπορούν επίσης να πραγματοποιούν ακροάσεις, να ζητούν ενημερώσεις από κυβερνητικούς αξιωματούχους και να προωθούν νομοθετικές πρωτοβουλίες.
Στο αμερικανικό σύστημα, το Κογκρέσο διαθέτει ουσιαστικές εξουσίες σε ζητήματα χρηματοδότησης και εποπτείας της εξωτερικής πολιτικής, αν και η εκτελεστική εξουσία διατηρεί σημαντικές αρμοδιότητες στη διπλωματία και στην εθνική ασφάλεια.
Για τα ελληνικά και κυπριακά συμφέροντα, η παρουσία νομοθετών με γνώση των περιφερειακών ζητημάτων μπορεί να συμβάλει στην ανάδειξη θεμάτων που διαφορετικά ενδέχεται να μην καταλαμβάνουν υψηλή θέση στην αμερικανική πολιτική ατζέντα.
Η Τουρκία στο μικροσκόπιο: Από τα F-16 έως τις σχέσεις με το Ιράν
Η πολιτική των ΗΠΑ απέναντι στην Τουρκία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους φακέλους για την ελληνική και κυπριακή διπλωματία.
Η Άγκυρα παραμένει κρίσιμος σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών στο ΝΑΤΟ, με στρατηγική γεωγραφική θέση στη Μαύρη Θάλασσα, στον Καύκασο και στη Μέση Ανατολή.
Ταυτόχρονα, οι σχέσεις Ουάσιγκτον–Άγκυρας έχουν επηρεαστεί από διαφωνίες για τα ρωσικά συστήματα S-400, τη συνεργασία στον αμυντικό τομέα, τις αμερικανικές κυρώσεις και τις τουρκικές επιλογές στην περιφερειακή ασφάλεια.
Η απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 μετά την απόκτηση των S-400 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι στρατηγικές επιλογές της Άγκυρας επηρεάζουν την αμερικανική αμυντική συνεργασία.
Παράλληλα, οι συζητήσεις για την προμήθεια και τον εκσυγχρονισμό τουρκικών F-16 έχουν αναδείξει τον ρόλο του Κογκρέσου στον έλεγχο των εξοπλιστικών σχέσεων.
Το αμερικανικό νομοθετικό σώμα δεν καθορίζει μονομερώς κάθε εξαγωγή οπλικών συστημάτων, αλλά διαθέτει εργαλεία εποπτείας και νομοθετικής παρέμβασης.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα συνδέεται με την ανάγκη διατήρησης της ισορροπίας ασφάλειας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Για την Κύπρο, ιδιαίτερη σημασία έχουν η τουρκική στρατιωτική παρουσία στο νησί και οι αμερικανικές επιλογές σχετικά με την περιφερειακή ασφάλεια.
Η υπόθεση Halkbank και οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις
Ένα ακόμη ζήτημα που ενδέχεται να επανέλθει στο επίκεντρο του κοινοβουλευτικού ενδιαφέροντος είναι η υπόθεση της τουρκικής κρατικής τράπεζας Halkbank.
Η υπόθεση αφορά κατηγορίες των αμερικανικών αρχών για συμμετοχή σε μηχανισμό παράκαμψης κυρώσεων κατά του Ιράν.
Η Halkbank έχει αμφισβητήσει τις κατηγορίες, ενώ η υπόθεση έχει αποτελέσει αντικείμενο πολυετών δικαστικών και διπλωματικών εξελίξεων.
Ο Θάνος Νταβέλης εκτιμά ότι η νέα σύνθεση του Κογκρέσου μπορεί να ενισχύσει τον έλεγχο της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στην Τουρκία.
«Οι πηγές μου στην Ουάσιγκτον λένε ότι το Κογκρέσο είναι πολύ πιθανό ότι θα κάνει ανακρίσεις σε θέματα δημοκρατίας, ανθρωπίνων δικαιωμάτων και για την υπόθεση της τουρκικής τράπεζας που είχε ανοιχτούς λογαριασμούς με τους Ιρανούς», αναφέρει.
Η εκτίμηση αυτή δεν συνιστά ανακοίνωση συγκεκριμένης κοινοβουλευτικής διαδικασίας.
Δείχνει, ωστόσο, ποια ζητήματα θεωρούνται πιθανά πεδία αυξημένης εποπτείας στην Ουάσιγκτον.
Κυπριακό: Γιατί η αμερικανική νομοθετική εξουσία έχει ιδιαίτερη σημασία
Το Κυπριακό παραμένει διαχρονικό πεδίο δραστηριοποίησης της ελληνοαμερικανικής κοινότητας.
Η διατήρηση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στο βόρειο τμήμα του νησιού, η αναζήτηση λύσης υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών και η ενίσχυση των σχέσεων ΗΠΑ–Κυπριακής Δημοκρατίας συνδέονται με πρωτοβουλίες που έχουν απασχολήσει το Κογκρέσο.
Σημαντικό προηγούμενο αποτελεί ο Eastern Mediterranean Security and Energy Partnership Act του 2019, ο οποίος ενίσχυσε το θεσμικό πλαίσιο αμερικανικής συνεργασίας με την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ.
Η συγκεκριμένη νομοθεσία ανέδειξε την Ανατολική Μεσόγειο ως περιοχή αυξημένου αμερικανικού στρατηγικού ενδιαφέροντος.
Η προώθηση ανάλογων πρωτοβουλιών απαιτεί διακομματικές συνεργασίες και συντονισμό μεταξύ νομοθετών με διαφορετικές πολιτικές προτεραιότητες.
Η ελληνοαμερικανική κοινότητα μπορεί να λειτουργήσει ως δίαυλος επικοινωνίας, αλλά η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεών της εξαρτάται από τη δυνατότητα διαμόρφωσης ευρύτερων κοινοβουλευτικών συμμαχιών.
Ενέργεια και Ανατολική Μεσόγειος: Η γεωπολιτική αξία του τριγώνου Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ
Η γεωπολιτική σημασία της Ανατολικής Μεσογείου δεν περιορίζεται στις ελληνοτουρκικές διαφορές.
Η περιοχή συνδέει την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, την Ανατολική Αφρική και τις θαλάσσιες εμπορικές οδούς.
Η συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ έχει αναπτυχθεί σε τομείς όπως η ενέργεια, η άμυνα και η περιφερειακή ασφάλεια.
Στο πλαίσιο αυτό, το σχήμα συνεργασίας 3+1, με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών, αποτελεί έναν από τους διπλωματικούς μηχανισμούς που συνδέουν την Ουάσιγκτον με την περιοχή.
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, οι ενεργειακές υποδομές και η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών αποτελούν ζητήματα με ευρωπαϊκή και αμερικανική διάσταση.
Ωστόσο, η στήριξη τέτοιων πρωτοβουλιών δεν είναι δεδομένη ούτε ανεξάρτητη από τις ευρύτερες προτεραιότητες της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Η παρουσία νομοθετών που γνωρίζουν τις ιδιαιτερότητες της περιοχής μπορεί να συμβάλει στη διατήρησή της στην ατζέντα του Κογκρέσου.
Η υπόθεση Γκίλφοϊλ και ο έλεγχος της αμερικανικής διπλωματίας
Στο ευρύτερο πλαίσιο της κοινοβουλευτικής εποπτείας εντάσσεται και η υπόθεση της πρώην Αμερικανίδας πρέσβειρας στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ.
Η Γκίλφοϊλ παραιτήθηκε τον Οκτώβριο του 2026, μετά τη δημοσιοποίηση καταγγελιών που αφορούσαν φερόμενο αίτημα οικονομικής διευκόλυνσης ύψους 100.000 δολαρίων από δωρητή των Ρεπουμπλικανών, με αντάλλαγμα πρόσβαση σε υψηλόβαθμους αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ.
Η ίδια έχει αμφισβητήσει την αυθεντικότητα των μηνυμάτων που παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο της υπόθεσης. Οι καταγγελίες δεν συνιστούν απόδειξη ενοχής.
Οι Δημοκρατικοί της Επιτροπής Εποπτείας της Βουλής έχουν δηλώσει ότι θα συνεχίσουν να ζητούν στοιχεία και απαντήσεις, παρά την αποχώρησή της από τη διπλωματική θέση.
Η υπόθεση αναδεικνύει έναν ακόμη παράγοντα στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις: τον τρόπο με τον οποίο ο κοινοβουλευτικός έλεγχος μπορεί να επηρεάζει την αξιολόγηση της διπλωματικής δραστηριότητας και των πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων.
Τραμπ: Το Κογκρέσο και τα όρια της προεδρικής εξουσίας
Ο Θάνος Νταβέλης εκτιμά ότι οι νέοι κοινοβουλευτικοί συσχετισμοί ενδέχεται να ωθήσουν τον Ντόναλντ Τραμπ να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην εξωτερική πολιτική.
«Εγώ νομίζω ότι το πιο πιθανό είναι ότι ο πρόεδρος Τραμπ, αφού δεν έχει τόσες μεγάλες δυνατότητες πλέον στο να νομοθετήσει και να σπρώξει μια ατζέντα εσωτερική, θα στραφεί προς τα έξω», αναφέρει.
Στο πλαίσιο αυτό, ξεχωρίζει δύο κρίσιμα μέτωπα.
«Θα πρέπει να παρακολουθούμε στενά το τι θα κάνει σχετικά με το Ιράν και με την Ουκρανία», επισημαίνει.
Η εκτίμηση συνδέεται με τη διάκριση των εξουσιών στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα.
Ο πρόεδρος διαθέτει σημαντικά περιθώρια δράσης στη διπλωματία και στην εθνική ασφάλεια, αλλά το Κογκρέσο ελέγχει τις ομοσπονδιακές πιστώσεις και μπορεί να ασκεί κοινοβουλευτική εποπτεία.
Αυτό σημαίνει ότι η εφαρμογή ορισμένων επιλογών εξωτερικής πολιτικής εξαρτάται και από τη συνεργασία ή την αντιπαράθεση με το νομοθετικό σώμα.
Ιράν και Ουκρανία: Δύο μέτωπα με επιπτώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο
Η σύγκρουση με το Ιράν επηρεάζει την περιφερειακή ασφάλεια, τις ενεργειακές αγορές και τη στρατηγική παρουσία των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο, η σημασία της δεν περιορίζεται στις διμερείς σχέσεις με την Ουάσιγκτον.
Η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών, οι ενεργειακές τιμές και η σταθερότητα των εμπορικών διαδρομών αποτελούν ζητήματα με άμεση οικονομική και γεωπολιτική διάσταση.
Αντίστοιχα, η αμερικανική πολιτική για την Ουκρανία επηρεάζει τη συνοχή του ΝΑΤΟ, την ευρωπαϊκή άμυνα και τις ισορροπίες στη Μαύρη Θάλασσα.
Η Τουρκία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο και στα δύο περιφερειακά περιβάλλοντα, γεγονός που καθιστά τις αποφάσεις της Ουάσιγκτον ιδιαίτερα σημαντικές για την Αθήνα.
Το 2028 και οι νέες πολιτικές ισορροπίες
Η επόμενη διετία θα περιλαμβάνει και την προετοιμασία για τις προεδρικές εκλογές του 2028.
Σύμφωνα με τον Θάνο Νταβέλη, οι Δημοκρατικοί θα χρειαστεί να αποδείξουν ότι μπορούν να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των ψηφοφόρων, ιδιαίτερα στα οικονομικά ζητήματα.
«Οι Δημοκρατικοί πρέπει να αποδείξουν ότι μπορούν να υλοποιήσουν αυτά που έχουν υποσχεθεί στους Αμερικανούς ψηφοφόρους, ειδικά σε θέματα ακρίβειας», σημειώνει.
Στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, η συζήτηση για τη μετα-Τραμπ εποχή περιλαμβάνει πρόσωπα όπως ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, χωρίς να έχουν οριστικοποιηθεί οι υποψηφιότητες.
Για την ελληνική διπλωματία, η προετοιμασία για το 2028 αναδεικνύει τη σημασία των σχέσεων με πολιτικούς και από τα δύο μεγάλα αμερικανικά κόμματα.
Η πρόκληση για Αθήνα και Λευκωσία
Η νέα σύνθεση του Κογκρέσου δημιουργεί δυνατότητες για την ανάδειξη των ελληνικών και κυπριακών θέσεων, αλλά δεν εγγυάται συγκεκριμένες αποφάσεις της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Η διακομματική συνεργασία, η συμμετοχή στις κρίσιμες επιτροπές και η συνέπεια στη νομοθετική δραστηριότητα παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες.
Το ερώτημα είναι κατά πόσο η ελληνοαμερικανική παρουσία θα μεταφραστεί σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο, το Κυπριακό και τις σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας.
Όπως υπενθυμίζει ο Θάνος Νταβέλης για τη σημασία της θεσμικής επιρροής, ακόμη και ένας Ελληνοαμερικανός γερουσιαστής «παραμένει ένας εκ των εκατό».
Η πραγματική βαρύτητα της παρουσίας του θα κριθεί από τις επιτροπές, τις συνεργασίες και τις νομοθετικές παρεμβάσεις που θα ακολουθήσουν.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
