Γεραπετρίτης στη Νέα Υόρκη: Η Αθήνα χτίζει άξονα από Αίγυπτο–Ιορδανία έως Ινδία με «κλειδί» τη θάλασσα

Μια ημέρα με σαφές γεωπολιτικό αποτύπωμα για την ελληνική διπλωματία: Ελλάδα–Κύπρος–Αίγυπτος, Ελλάδα–Κύπρος–Ιορδανία, ξεχωριστές επαφές με Ινδία, Βραζιλία και Ερυθραία και, στο επίκεντρο, η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών. Το πρόγραμμα του Γιώργου Γεραπετρίτη στον ΟΗΕ συνδέει Ανατολική Μεσόγειο, Ερυθρά Θάλασσα και Ινδικό Ωκεανό, την ώρα που η Αθήνα επιχειρεί να ενισχύσει το διπλωματικό της αποτύπωμα πέρα από το στενό ευρωατλαντικό πλαίσιο.

Δεν πρόκειται απλώς για μία ακόμη σειρά εθιμοτυπικών συναντήσεων στους διαδρόμους της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.

Το σημερινό πρόγραμμα του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη στη Νέα Υόρκη έχει μια ενδιαφέρουσα γεωγραφία.

Αίγυπτος.

Ιορδανία.

Ινδία.

Ερυθραία.

Βραζιλία.

Και πάνω από όλα, θάλασσα.

Η Αθήνα βρίσκεται μπροστά σε μια συγκυρία κατά την οποία η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, η Μέση Ανατολή, η ενέργεια, οι εμπορικοί διάδρομοι και η τεχνολογία αρχίζουν να αποτελούν τμήματα της ίδιας γεωπολιτικής εξίσωσης.

Και η ίδια η ελληνική πλευρά έχει ήδη συνδέσει ρητά την κρίση στη Μέση Ανατολή με την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, την ενεργειακή αλυσίδα και την επισιτιστική ασφάλεια.

Πρώτος σταθμός: η ασφάλεια των θαλασσών

Ο Γεραπετρίτης συμμετέχει σήμερα, Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου, στη Συνάντηση Υπουργικού Επιπέδου της Ομάδας Φίλων για την Ασφάλεια της Ναυτιλίας και των Ναυτικών, όπως επιβεβαιώνεται από το επίσημο πρόγραμμα του υπουργείου Εξωτερικών.

Η χρονική συγκυρία δύσκολα θα μπορούσε να είναι πιο κρίσιμη.

Η ελληνική διπλωματία έχει θέσει ήδη στη Νέα Υόρκη ως βασική προτεραιότητα την αποκατάσταση της ελευθερίας και της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας.

Ο Γεραπετρίτης, μετά τις επαφές του με τους υπουργούς Εξωτερικών του Ιράν, του Πακιστάν και του Μπαχρέιν, είχε επισημάνει:

«Αυτό το οποίο είναι προφανές είναι ότι θα πρέπει άμεσα να υπάρξει κατάπαυση των εχθροπραξιών και πλήρης αποκατάσταση της ελευθερίας και της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας».

Για την Ελλάδα το ζήτημα έχει ιδιαίτερο βάρος λόγω της θέσης της στην παγκόσμια ναυτιλία και της γεωγραφίας της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Αλλά το πρόβλημα είναι πλέον πολύ μεγαλύτερο.

Από το Ορμούζ στην Ερυθρά Θάλασσα – Και από εκεί στη Μεσόγειο

Οι τελευταίες κρίσεις έχουν καταστήσει σαφές πόσο γρήγορα ένα στρατιωτικό επεισόδιο μπορεί να μετατραπεί σε οικονομικό σοκ.

Ορμούζ.

Bab el-Mandeb.

Ερυθρά Θάλασσα.

Σουέζ.

Ανατολική Μεσόγειος.

Δεν λειτουργούν ως απομονωμένα γεωγραφικά σημεία. Αποτελούν διαδοχικούς κρίκους στις θαλάσσιες αλυσίδες που μεταφέρουν ενέργεια και εμπορεύματα μεταξύ Ασίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.

Η ελληνική πλευρά έχει προειδοποιήσει ότι οι κίνδυνοι για τη ναυσιπλοΐα μπορούν να μεταδοθούν στην ενεργειακή αλυσίδα και στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.

Και εδώ αρχίζει να γίνεται πολύ πιο ενδιαφέρουσα η σύνθεση των σημερινών επαφών.

Ελλάδα–Κύπρος–Αίγυπτος: Το τρίγωνο της Ανατολικής Μεσογείου

Ο υπουργός Εξωτερικών συμμετέχει στην τριμερή συνάντηση Ελλάδας–Κύπρου–Αιγύπτου.

Πρόκειται για ένα από τα καθιερωμένα περιφερειακά σχήματα συνεργασίας της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.

Η σημασία του, όμως, αποκτά πρόσθετη διάσταση στη σημερινή συγκυρία.

Η Αίγυπτος βρίσκεται δίπλα στη Γάζα, ελέγχει τη Διώρυγα του Σουέζ και αποτελεί κομβικό παράγοντα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Κύπρος βρίσκεται στον γεωγραφικό σύνδεσμο μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής.

Και η Ελλάδα αποτελεί την ευρωπαϊκή απόληξη ενός ευρύτερου θαλάσσιου συστήματος.

Δεν σημαίνει ότι Αθήνα, Λευκωσία και Κάιρο έχουν ταυτόσημες θέσεις σε κάθε περιφερειακό ζήτημα.

Σημαίνει όμως ότι διαθέτουν ισχυρό κοινό συμφέρον στη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου και στη διατήρηση ανοικτών θαλάσσιων οδών.

Το δεύτερο τρίγωνο: Ελλάδα–Κύπρος–Ιορδανία

Αμέσως μετά έρχεται μια δεύτερη τριμερής:

Ελλάδα–Κύπρος–Ιορδανία.

Η παρουσία της Ιορδανίας έχει διαφορετικό βάρος.

Το Αμμάν βρίσκεται στον πυρήνα των αναταράξεων της Μέσης Ανατολής, διατηρεί σχέσεις τόσο με τη Δύση όσο και με κρίσιμους αραβικούς παράγοντες και αποτελεί συνομιλητή στα ζητήματα της περιφερειακής ασφάλειας.

Η Αθήνα, επομένως, χρησιμοποιεί στη Νέα Υόρκη δύο διαφορετικά τριμερή σχήματα:

το πρώτο κοιτά περισσότερο προς Ανατολική Μεσόγειο–Αίγυπτο–Σουέζ,

το δεύτερο βαθύτερα προς Μέση Ανατολή και αραβικό κόσμο.

Και τα δύο εντάσσονται στη μεγαλύτερη προσπάθεια της Ελλάδας να διατηρεί ανοικτούς διαύλους με διαφορετικούς περιφερειακούς παίκτες.

Η Ινδία είναι ίσως η πιο ενδιαφέρουσα συνάντηση

Ανάμεσα στις σημερινές διμερείς επαφές ξεχωρίζει εκείνη με τον υπουργό Εξωτερικών της Ινδίας.

Ο Γεραπετρίτης θα έχει χωριστές συναντήσεις με τους ομολόγους του της Ινδίας, της Βραζιλίας και της Ερυθραίας.

Η Ινδία, όμως, εμφανίζεται δύο φορές στο πρόγραμμα.

Όχι μόνο στη διμερή συνάντηση.

Ελλάδα και Ινδία συνδιοργανώνουν παράλληλα στον ΟΗΕ εκδήλωση υψηλού επιπέδου για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τις αναδυόμενες τεχνολογίες στο πλαίσιο της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας, με ιδιαίτερη έμφαση στη θαλάσσια ασφάλεια

Και αυτή η λεπτομέρεια αλλάζει σημαντικά την ανάγνωση.

Δεν έχουμε απλώς μία εκδήλωση περί AI.

Έχουμε σύνδεση:

AI + ασφάλεια + θάλασσα + Ελλάδα + Ινδία.

Γιατί Ελλάδα και Ινδία μιλούν μαζί για AI και θάλασσα

Η εκδήλωση αφορά τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και των νέων τεχνολογιών σε ζητήματα διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας, με ειδική αναφορά στη ναυτική ασφάλεια

Αυτό αγγίζει ένα από τα ταχύτερα αναπτυσσόμενα πεδία της σύγχρονης γεωπολιτικής.

AI για παρακολούθηση πλοίων.

Ανίχνευση ύποπτης δραστηριότητας.

Προστασία λιμένων.

Ανάλυση δορυφορικών δεδομένων.

Κυβερνοασφάλεια.

Προστασία υποθαλάσσιων καλωδίων και κρίσιμων υποδομών.

Μη επανδρωμένα συστήματα.

Πρόβλεψη κινδύνων στις θαλάσσιες οδούς.

Η τεχνολογία εισέρχεται πλέον άμεσα στην ασφάλεια των θαλασσών.

Και η επιλογή Ελλάδας και Ινδίας να συνδιοργανώσουν ακριβώς αυτή τη συζήτηση έχει σαφή στρατηγική λογική, ακόμη κι αν η σημερινή εκδήλωση δεν συνιστά από μόνη της κάποια νέα διμερή αμυντική συμφωνία.

Από τον Ινδικό Ωκεανό μέχρι τον Πειραιά

Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη γεωπολιτική εικόνα.

Η Ινδία κοιτά προς τη Δύση.

Η Ευρώπη αναζητά ασφαλέστερες και περισσότερο διαφοροποιημένες εμπορικές αλυσίδες.

Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ανάμεσά τους.

Και η Ελλάδα βρίσκεται στην ευρωπαϊκή πλευρά της Ανατολικής Μεσογείου.

Άρα η σχέση Αθήνας–Νέου Δελχί δεν αφορά μόνο τη διμερή διπλωματία.

Εντάσσεται σε μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση για το πώς θα συνδέεται στο μέλλον η Ινδία με την Ευρώπη και πόσο ασφαλείς θα είναι οι θαλάσσιες και χερσαίες οδοί που θα χρησιμοποιούνται.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε σημερινή επαφή του Γεραπετρίτη αποτελεί τμήμα ενός ενιαίου, ήδη συμφωνημένου «άξονα».

Σημαίνει ότι οι χώρες που εμφανίζονται στο πρόγραμμα της Αθήνας βρίσκονται πάνω ή κοντά σε μια γεωγραφική ζώνη που αποκτά όλο και μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.

Και μετά υπάρχει η Ερυθραία

Η συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών της Ερυθραίας μπορεί να φαίνεται λιγότερο σημαντική από την Ινδία ή την Αίγυπτο.

Γεωγραφικά όμως έχει ενδιαφέρον.

Η Ερυθραία βρίσκεται στην Ερυθρά Θάλασσα.

Απέναντι από την Υεμένη.

Κοντά στο Bab el-Mandeb.

Δηλαδή σε μία από τις πιο ευαίσθητες θαλάσσιες περιοχές του κόσμου.

Σε μια εβδομάδα κατά την οποία η ελληνική διπλωματία μιλά επανειλημμένα για ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, η επαφή με μια χώρα αυτής της γεωγραφίας αποκτά πρόσθετη σημασία.

Δεν γνωρίζουμε ακόμη ποια συγκεκριμένα ζητήματα θα κυριαρχήσουν στη διμερή συνάντηση και επομένως δεν πρέπει να της αποδοθεί εκ των προτέρων ατζέντα που δεν έχει ανακοινωθεί.

Η γεωγραφία, ωστόσο, είναι σαφής.

Βραζιλία: Η Αθήνα κοιτά και πέρα από τον παραδοσιακό της χάρτη

Στο πρόγραμμα βρίσκεται επίσης η Βραζιλία

Εδώ η γεωπολιτική λογική είναι διαφορετική.

Η Βραζιλία είναι μία από τις μεγαλύτερες δυνάμεις του Παγκόσμιου Νότου και σημαντικός παράγοντας σε συζητήσεις για τη μεταρρύθμιση της παγκόσμιας διακυβέρνησης.

Και αυτό συνδέεται με μια άλλη προτεραιότητα που έχει θέσει η Αθήνα στη φετινή Γενική Συνέλευση:

τη μεταρρύθμιση των Ηνωμένων Εθνών και την ενίσχυση της πολυμερούς συνεργασίας

Η Ελλάδα, συνεπώς, δεν περιορίζει τις επαφές της στους παραδοσιακούς ευρωπαϊκούς και ατλαντικούς εταίρους.

Το πρόγραμμα του Γεραπετρίτη περιλαμβάνει επαφές με χώρες από Ευρώπη, Μέση Ανατολή, Ασία, Αφρική, Καραϊβική και Λατινική Αμερική

Η Αθήνα θέλει να λειτουργήσει ως «γέφυρα»

Αυτό συνδέεται και με το ευρύτερο μήνυμα που εκπέμπει η ελληνική κυβέρνηση από τη Νέα Υόρκη.

Ο ίδιος ο Γεραπετρίτης, λίγο πριν από τη Γενική Συνέλευση, περιέγραψε το ελληνικό μήνυμα ως εκείνο της «συνέπειας, αξιοπιστίας και διεθνούς κύρους», επιμένοντας στον διάλογο, τη διπλωματία, το Διεθνές Δίκαιο και τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Στο επίκεντρο της εβδομάδας του βρίσκονται η Μέση Ανατολή, η Ουκρανία, η Υποσαχάρια Αφρική, η μεταρρύθμιση του ΟΗΕ και η πολυμερής συνεργασία.

Η σημερινή ημέρα προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο:

θαλάσσια ασφάλεια και τεχνολογία.

Ανατολική Μεσόγειος–Ερυθρά Θάλασσα–Ινδικός Ωκεανός

Αν ενώσει κανείς τις σημερινές κουκκίδες στον χάρτη, προκύπτει μια ενδιαφέρουσα εικόνα.

Ελλάδα και Κύπρος στην Ανατολική Μεσόγειο.

Αίγυπτος και Σουέζ.

Ιορδανία και Μέση Ανατολή.

Ερυθραία και Ερυθρά Θάλασσα.

Ινδία και Ινδικός Ωκεανός.

Δεν είναι ένας θεσμοθετημένος γεωπολιτικός άξονας και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως τέτοιος.

Είναι όμως ακριβώς ο γεωγραφικός χώρος μέσα στον οποίο βρίσκονται σήμερα μερικές από τις σημαντικότερες εμπορικές, ενεργειακές και στρατηγικές αρτηρίες του πλανήτη.

Και γι’ αυτό η ναυτική ασφάλεια είναι ο κοινός παρονομαστής που κάνει το σημερινό πρόγραμμα Γεραπετρίτη πολύ περισσότερο από ένα ημερολόγιο διμερών συναντήσεων.

Από την παραδοσιακή διπλωματία στη διπλωματία των δικτύων

Υπάρχει και μια βαθύτερη αλλαγή.

Η εξωτερική πολιτική δεν οργανώνεται πλέον αποκλειστικά γύρω από συμμαχίες και διμερείς σχέσεις.

Οργανώνεται γύρω από δίκτυα.

Δίκτυα ενέργειας.

Ναυτιλιακές διαδρομές.

Λιμάνια.

Υποθαλάσσια καλώδια.

Data.

AI.

Εφοδιαστικές αλυσίδες.

Κρίσιμες υποδομές.

Σε αυτό το περιβάλλον, η γεωγραφία της Ελλάδας μπορεί να αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν συνδυάζεται με λειτουργικές υποδομές, σταθερές συνεργασίες και δυνατότητα σύνδεσης διαφορετικών περιφερειών.

Αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί η σημερινή ατζέντα συνδέει φαινομενικά διαφορετικά πράγματα:

Αίγυπτο και Ινδία.

Ναυτιλία και AI.

Ερυθρά Θάλασσα και Ανατολική Μεσόγειο.

Περιφερειακές τριμερείς και Παγκόσμιο Νότο.

Η Νέα Υόρκη δείχνει προς τα πού ανοίγει ο ελληνικός χάρτης

Η εβδομάδα του Γεραπετρίτη είχε ήδη επαφές με το Ιράν, το Πακιστάν και το Μπαχρέιν, μεταξύ άλλων, ενώ σήμερα το βάρος μεταφέρεται σε Αίγυπτο, Ιορδανία, Ινδία, Βραζιλία και Ερυθραία.

Ο κοινός παρονομαστής δεν είναι ότι όλες αυτές οι χώρες ανήκουν στο ίδιο στρατόπεδο — δεν ανήκουν.

Είναι ότι η Αθήνα επιχειρεί να διατηρεί δίαυλο με κράτη που βρίσκονται σε διαφορετικές πλευρές ενός ολοένα πιο κατακερματισμένου διεθνούς συστήματος.

Και μέσα σε αυτό το σύστημα, η Ελλάδα διαθέτει ένα προφανές στρατηγικό πλεονέκτημα:

βρίσκεται πάνω στη θάλασσα που ενώνει την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή — και, μέσω Σουέζ και Ερυθράς Θάλασσας, με την Ασία.

Το σημερινό πρόγραμμα στη Νέα Υόρκη δείχνει ότι η ελληνική διπλωματία επιχειρεί να αξιοποιήσει αυτή τη γεωγραφία όχι μόνο ως χάρτη.

Αλλά ως δίκτυο σχέσεων, θαλάσσιας ασφάλειας και τεχνολογικής συνεργασίας.

Πηγή: pagenews.gr