Η συνάντηση Ντόναλντ Τραμπ–Σι Τζινπίνγκ στην Ουάσιγκτον είχε ένα αποτέλεσμα που ξεπερνά κατά πολύ την αμερικανοκινεζική εμπορική ατζέντα.
Οι δύο ισχυρότερες οικονομίες του πλανήτη έβαλαν στο ίδιο τραπέζι Ιράν, πυρηνικό πρόγραμμα, διεθνείς θαλάσσιες οδούς και ενεργειακή ασφάλεια.
Και αυτή η σύγκλιση επηρεάζει άμεσα τη Μέση Ανατολή.
Το Ιράν μέσα στη συμφωνία Τραμπ–Σι
Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, Τραμπ και Σι συμφώνησαν ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Παράλληλα, υπογράμμισαν ότι κανένα κράτος ή θεσμός δεν μπορεί να επιβάλλει τέλη διέλευσης σε διεθνείς θαλάσσιες οδούς.
Η διατύπωση δεν κατονομάζει ευθέως το Ορμούζ.
Όμως η σύνδεση είναι προφανής μέσα στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον, όπου η κρίση με το Ιράν έχει επηρεάσει τη ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές ροές.
Ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε επίσης ότι το Ιράν ήταν ένα από τα βασικά διεθνή ζητήματα που συζήτησαν οι δύο ηγέτες.
Η Κίνα θέλει σταθερότητα στο Ορμούζ για έναν απλό λόγο
Η Κίνα έχει κάθε λόγο να πιέζει για αποκλιμάκωση.
Η κινεζική οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενη ενέργεια και από την ομαλή λειτουργία των παγκόσμιων θαλάσσιων οδών.
Η κρίση στο Ορμούζ έχει ανεβάσει ενεργειακό κόστος και μεταφορικά, ακριβώς τη στιγμή που το Πεκίνο προσπαθεί να κρατήσει σταθερή τη σχέση του με τις ΗΠΑ και να περιορίσει τις πιέσεις στην οικονομία του.
Γι’ αυτό και αναλυτές πριν από τη σύνοδο εκτιμούσαν ότι ο Σι θα επιχειρούσε να προωθήσει ρόλο της Κίνας στην αποκλιμάκωση της ιρανικής κρίσης.
Τι κερδίζει η Αίγυπτος
Για το Κάιρο, η αμερικανοκινεζική συνεννόηση γύρω από το Ορμούζ δεν είναι μακρινή υπόθεση.
Η Διώρυγα του Σουέζ έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική αξία καθώς οι κρίσεις στον Περσικό Κόλπο και στην Ερυθρά Θάλασσα μεταβάλλουν τις εμπορικές και ενεργειακές ροές.
Η επίσκεψη Σι στην Αίγυπτο στις αρχές Σεπτεμβρίου είχε ήδη δείξει πόσο σημαντική θεωρεί το Πεκίνο τη χώρα: οικονομία, υποδομές, τεχνολογία και θαλάσσιες οδοί βρίσκονται στον πυρήνα της κινεζικής σχέσης με το Κάιρο.
Μάλιστα, με το Ορμούζ υπό πίεση, το Σουέζ αποκτά πρόσθετη αξία ως εναλλακτικός διάδρομος για εμπορικές και ενεργειακές ροές.
Από το Ορμούζ στην Ερυθρά Θάλασσα
Το δεύτερο κρίσιμο μέτωπο είναι η Ερυθρά Θάλασσα.
Για την Αίγυπτο, η ασφάλεια της Ερυθράς Θάλασσας είναι άμεσα συνδεδεμένη με:
- τα έσοδα της Διώρυγας του Σουέζ,
- τη ναυσιπλοΐα,
- το κόστος μεταφοράς,
- την περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια.
Άρα κάθε αμερικανοκινεζική συνεννόηση που μειώνει την πιθανότητα ευρύτερης σύγκρουσης με το Ιράν λειτουργεί έμμεσα υπέρ της αιγυπτιακής οικονομικής σταθερότητας.
Δεν σημαίνει ότι Πεκίνο και Ουάσιγκτον έχουν κοινή στρατηγική για τη Μέση Ανατολή.
Σημαίνει όμως ότι έχουν κοινό συμφέρον να μη μετατραπεί η κρίση σε πλήρη κατάρρευση των θαλάσσιων ενεργειακών οδών.
Η πραγματική αξία της συνάντησης
Η επίσκεψη Σι δεν έφερε μεγάλη γεωπολιτική συμφωνία για τη Μέση Ανατολή.
Έφερε όμως κάτι πιο ρεαλιστικό:
μηχανισμό διαχείρισης της σύγκρουσης μεταξύ δύο μεγάλων δυνάμεων που έχουν διαφορετικά συμφέροντα αλλά κοινό φόβο για ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Ο ίδιος ο Σι μίλησε για «στρατηγική σταθερότητα» και για ανάγκη οι δύο χώρες να κρατούν τον ανταγωνισμό «εντός ορίων».
Και το Ιράν είναι ένα από τα πεδία όπου αυτό δοκιμάζεται άμεσα.
Η Αίγυπτος ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Πεκίνο
Η Αίγυπτος βρίσκεται σε ιδιαίτερη θέση.
Παραμένει βασικός στρατηγικός εταίρος των ΗΠΑ.
Ταυτόχρονα ενισχύει τις οικονομικές και επενδυτικές σχέσεις με την Κίνα.
Η πρόσφατη επίσκεψη Σι στο Κάιρο έδειξε ότι το Πεκίνο βλέπει την Αίγυπτο όχι μόνο ως αγορά, αλλά ως γεωπολιτικό κόμβο ανάμεσα σε Αφρική, Μέση Ανατολή και Μεσόγειο.
Αυτό δίνει στο Κάιρο μεγαλύτερο περιθώριο ελιγμών.
Όσο Ουάσιγκτον και Πεκίνο επιδιώκουν ελεγχόμενο ανταγωνισμό αντί για ανοιχτή σύγκρουση, χώρες όπως η Αίγυπτος μπορούν να διατηρούν στενές σχέσεις και με τις δύο πλευρές.
Και το GERD;
Το ζήτημα του Μεγάλου Αιθιοπικού Φράγματος είναι πιο περίπλοκο.
Η Κίνα διαθέτει σημαντική οικονομική επιρροή στην Αιθιοπία μέσω επενδύσεων, υποδομών και χρηματοδότησης.
Αυτό της δίνει θεωρητικά εργαλεία πίεσης.
Δεν σημαίνει όμως ότι η επίσκεψη Σι στην Ουάσιγκτον αλλάζει αυτομάτως τη στάση του Πεκίνου απέναντι στο GERD.
Η κινεζική προσέγγιση παραμένει γενικά προσανατολισμένη σε διαπραγματεύσεις και τεχνική συνεργασία χωρίς δημόσια ευθυγράμμιση με μία από τις πλευρές.
Άρα το όφελος για το Κάιρο είναι περισσότερο έμμεσο: όσο σταθερότερη είναι η σχέση ΗΠΑ–Κίνας, τόσο μεγαλύτερο χώρο έχει η Αίγυπτος να διαχειριστεί ταυτόχρονα τις σχέσεις της με Ουάσιγκτον, Πεκίνο και Αντίς Αμπέμπα.
Το μεγάλο παιχνίδι είναι οι θαλάσσιες οδοί
Η πιο σημαντική διάσταση, τελικά, δεν είναι ποιος «κερδίζει» τη Μέση Ανατολή.
Είναι ποιος διασφαλίζει ότι η παγκόσμια οικονομία συνεχίζει να λειτουργεί.
Ορμούζ.
Ερυθρά Θάλασσα.
Σουέζ.
Τρεις θαλάσσιες αρτηρίες που βρίσκονται πλέον μέσα στην ίδια γεωπολιτική εξίσωση.
Και γι’ αυτό η συνάντηση Τραμπ–Σι έχει ιδιαίτερη σημασία για την Αίγυπτο.
Όχι επειδή ΗΠΑ και Κίνα έγιναν ξαφνικά σύμμαχοι.
Αλλά επειδή συμφώνησαν ότι η ανεξέλεγκτη αποσταθεροποίηση των ενεργειακών και εμπορικών διαδρόμων δεν συμφέρει κανέναν.
Και αυτό, για το Κάιρο, μπορεί να είναι το σημαντικότερο γεωπολιτικό κέρδος της επίσκεψης.
Πηγή: pagenews.gr