Ένα μήνυμα με δύο αποδέκτες —την Τουρκία αλλά και τη διεθνή κοινότητα— στέλνει ο Κυριάκος Μητσοτάκης μετά την ολοκλήρωση της παρουσίας του στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Διάλογος με την Άγκυρα, αλλά χωρίς εκπτώσεις στις ελληνικές θέσεις.
Και, κυρίως, χωρίς μονομερείς ενέργειες που η Αθήνα θεωρεί ότι παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο.
Μέσα από την κυριακάτικη ανασκόπησή του, ο πρωθυπουργός συνδέει ευθέως τις ελληνοτουρκικές σχέσεις με το ευρύτερο περιβάλλον αστάθειας στη Μέση Ανατολή και στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Καταδικασμένοι από τη γεωγραφία να ζούμε δίπλα»
Για την Τουρκία ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιλέγει μία χαρακτηριστική διατύπωση:
«Με την Τουρκία, είναι αναγκαίο να έχουμε ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας και διάλογο στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας.»
Και προσθέτει:
«Άλλωστε, είμαστε καταδικασμένοι από τη γεωγραφία να ζούμε δίπλα ο ένας στον άλλο.»
Το μήνυμα είναι ότι η Αθήνα δεν εγκαταλείπει την πολιτική επικοινωνίας με την Άγκυρα, ακόμη και όταν υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες.
Όμως ο πρωθυπουργός βάζει αμέσως το όριο.
«Δεν μπορεί να συνυπάρχει με μονομερείς ενέργειες»
«Ο ουσιαστικός διάλογος όμως δεν μπορεί να συνυπάρχει με μονομερείς ενέργειες που παραβιάζουν τη διεθνή νομιμότητα.»
Η αναφορά αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία τα ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου, των θαλάσσιων ζωνών, των ενεργειακών ερευνών και των διασυνδέσεων παραμένουν ανοιχτά.
Η κυβερνητική θέση, όπως την επαναλαμβάνει ο πρωθυπουργός, είναι ότι η διαφορά Ελλάδας και Τουρκίας πρέπει να αντιμετωπιστεί θεσμικά στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.
«Το μόνο θεσμικό πλαίσιο»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παραπέμπει και στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ:
«Το μόνο θεσμικό πλαίσιο για την επίλυση της διαφοράς μας είναι το Διεθνές Δίκαιο.»
Η συγκεκριμένη διατύπωση συμπυκνώνει τη στρατηγική που επιχειρεί να παρουσιάσει η Αθήνα:
ανοιχτή επικοινωνία,
αποφυγή ανεξέλεγκτης έντασης,
αλλά και επιμονή στις ελληνικές νομικές θέσεις.
«Γεφυροποιός και όχι ταραχοποιός»
Το δεύτερο μήνυμα της ανάρτησης είναι ευρύτερο από τα ελληνοτουρκικά.
«Η Ελλάδα θέλουμε να είναι ακριβώς αυτό: μια χώρα γεφυροποιός και όχι ταραχοποιός.»
Και συνεχίζει:
«Μια χώρα παρούσα, αξιόπιστη και χρήσιμη στη διαχείριση των μεγάλων προκλήσεων του αύριο.»
Η κυβέρνηση επιχειρεί έτσι να εντάξει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σε μια μεγαλύτερη εικόνα για τον ρόλο της Ελλάδας μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής.
Ο Οκτώβριος και το Συμβούλιο Ασφαλείας
Το timing έχει πρόσθετη σημασία.
Η Ελλάδα αναλαμβάνει τον Οκτώβριο την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, γεγονός που η κυβέρνηση θέλει να αξιοποιήσει για να ενισχύσει τη διεθνή παρουσία της χώρας.
«Σε μια εποχή όπου οι κανόνες και οι διεθνείς συμφωνίες δοκιμάζονται, η Ελλάδα επιμένει στο Διεθνές Δίκαιο, στην πολυμέρεια και στον διάλογο.»
Η αναφορά αυτή συνδέεται και με την προσπάθεια της Αθήνας να εμφανίζει τις θέσεις της στα ελληνοτουρκικά όχι ως διμερή πολιτική διεκδίκηση, αλλά ως εφαρμογή διεθνών κανόνων.
Το δύσκολο τεστ θα γίνει στη θάλασσα
Πίσω όμως από τις διπλωματικές διατυπώσεις παραμένουν τα πραγματικά πεδία στα οποία θα κριθεί η ελληνοτουρκική σχέση.
Θαλάσσιες ζώνες.
Ενεργειακές έρευνες.
Ηλεκτρικές διασυνδέσεις.
Ανατολική Μεσόγειος.
Και η σχέση της Τουρκίας με τη Λιβύη.
Εκεί θα φανεί στην πράξη εάν η πολιτική των ανοιχτών διαύλων μπορεί να συνυπάρξει με τις βαθιές διαφορές Αθήνας και Άγκυρας.
Ο Μητσοτάκης, πάντως, περιγράφει τη δική του γραμμή με δύο φράσεις:
«Γεφυροποιός και όχι ταραχοποιός».
Αλλά ταυτόχρονα:
διάλογος χωρίς μονομερείς ενέργειες και χωρίς εκπτώσεις στο Διεθνές Δίκαιο.
