Η ευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση δεν έχει τελειώσει.
Απλώς έχει αλλάξει μορφή.
Στο άτυπο Συμβούλιο υπουργών Ενέργειας στο Δουβλίνο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με μια δύσκολη πραγματικότητα: η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης είναι καλύτερη από ό,τι το 2022, αλλά η ήπειρος παραμένει ευάλωτη στις διεθνείς τιμές, στο Middle East risk και στην εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα. Η ίδια η Κομισιόν αναγνώρισε ότι οι τιμές diesel και jet fuel παραμένουν υψηλές, ενώ τα εμπορικά αποθέματα στο hub Amsterdam–Rotterdam–Antwerp βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο πενταετίας
€100 δισ. παραπάνω χωρίς «ούτε ένα επιπλέον μόριο»
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Ενέργειας Dan Jørgensen έδωσε ίσως το πιο δυνατό νούμερο της συνάντησης.
Όπως είπε, η Ευρώπη έχει ήδη πληρώσει φέτος πάνω από €100 δισ. επιπλέον για την ενέργειά της, χωρίς να έχει λάβει περισσότερο πετρέλαιο ή φυσικό αέριο.
Το επιχείρημά του ήταν πολιτικά σαφές:
η εξάρτηση από διεθνώς εμπορεύσιμα ορυκτά καύσιμα σημαίνει ότι κάθε γεωπολιτική κρίση περνά σχεδόν άμεσα στους λογαριασμούς πολιτών και βιομηχανίας.
Η ευρωπαϊκή στρατηγική επομένως δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην αλλαγή προμηθευτή.
Πρέπει να μειώσει την ίδια την εξάρτηση.
Αέριο: χαμηλότερα αποθέματα, αλλά όχι ακόμη κρίση επάρκειας
Στο φυσικό αέριο, η εικόνα είναι δύσκολη αλλά όχι πανικού.
Η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει ότι τα αποθέματα είναι χαμηλότερα από προηγούμενα χρόνια, όμως στις αρχές Σεπτεμβρίου εκτιμούσε ότι δεν υπήρχε άμεσος κίνδυνος ασφάλειας εφοδιασμού. Η ΕΕ διαθέτει σήμερα περισσότερη LNG capacity, μεγαλύτερη διαφοροποίηση και χαμηλότερη συνολική ζήτηση σε σχέση με την κρίση του 2021–22.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι τιμές είναι ασφαλείς.
Η Μέση Ανατολή παραμένει ασταθής και κάθε διαταραχή σε LNG ή πετρέλαιο μπορεί να μεταφερθεί γρήγορα στην ευρωπαϊκή αγορά.
Το diesel είναι το πραγματικό βραχυπρόθεσμο άγχος
Το πιο ευαίσθητο σημείο είναι πλέον το diesel.
Ο Fatih Birol της International Energy Agency υπογράμμισε στο Δουβλίνο ότι η Ευρώπη είναι μία από τις πιο εκτεθειμένες περιοχές του κόσμου στο diesel, ακριβώς επειδή εισάγει μεγάλες ποσότητες και μπαίνει στη χειμερινή περίοδο
Σύμφωνα με τον ίδιο, περίπου το 50% των ευρωπαϊκών εισαγωγών diesel προέρχεται σήμερα από τις ΗΠΑ.
Αυτό εξηγεί γιατί η συζήτηση στην Ουάσιγκτον για πιθανό περιορισμό ή απαγόρευση εξαγωγών έχει σημάνει συναγερμό στις Βρυξέλλες.
Η ΕΕ έχει μικρό περιθώριο αν η Ουάσιγκτον κλείσει τη στρόφιγγα
Οι Ευρωπαίοι υπουργοί ουσιαστικά παραδέχθηκαν ότι δεν διαθέτουν άμεσο εργαλείο για να αποτρέψουν μια αμερικανική πολιτική απόφαση.
Ο Jørgensen είπε ότι έστειλε σαφές μήνυμα στον Αμερικανό ομόλογό του ότι ένας περιορισμός στις εξαγωγές diesel θα ήταν λάθος κίνηση.
Παράλληλα, ο Ιρλανδός υπουργός Ενέργειας Darragh O’Brien δήλωσε ότι οι επαφές με Αμερικανούς αξιωματούχους τον έκαναν πιο αισιόδοξο ότι η απαγόρευση δεν θα υλοποιηθεί.
Ωστόσο, αυτό παραμένει πολιτική εκτίμηση, όχι εγγύηση.
Η ίδια η Κομισιόν έχει επιβεβαιώσει ότι οι ευρωπαϊκές emergency oil stocks παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και είναι διαθέσιμες σε περίπτωση σοβαρής διαταραχής.
Στρατηγικά αποθέματα: επιλογή, όχι ακόμη προτεραιότητα
Ο Birol άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συντονισμένης απελευθέρωσης στρατηγικών πετρελαϊκών αποθεμάτων μέσω IEA αν η κατάσταση επιδεινωθεί.
Όμως αυτή τη στιγμή δεν είναι η βασική επιλογή.
Η ευρωπαϊκή γραμμή παραμένει ότι η προσφορά είναι ακόμη επαρκής και το πρόβλημα είναι περισσότερο η τιμή και η στενότητα της αγοράς παρά άμεση φυσική έλλειψη. Αυτό επιβεβαιώνεται και από την τελευταία επίσημη αποτίμηση της Κομισιόν.
Τι μπορεί να γίνει τώρα; Κυρίως φορολογία και στοχευμένη στήριξη
Στο βραχυπρόθεσμο μέτωπο, οι επιλογές είναι περιορισμένες.
Ο O’Brien αναγνώρισε ότι τα κράτη-μέλη έχουν ευελιξία στη φορολογία, αλλά τόνισε ότι καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να προστατεύσει πλήρως τους πολίτες από κάθε αύξηση τιμής.
Άρα το πιθανότερο μείγμα πολιτικής περιλαμβάνει:
- προσωρινές μειώσεις φόρων,
- στοχευμένες επιδοτήσεις,
- στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών,
- κίνητρα για ηλεκτροκίνηση και αντλίες θερμότητας,
- μέτρα εξοικονόμησης.
Η ίδια η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι αρκετά κράτη ήδη χρησιμοποιούν μέτρα στήριξης για ευάλωτους καταναλωτές
Η Κομισιόν φοβάται και τον κατακερματισμό της ενιαίας αγοράς
Υπάρχει όμως δεύτερο πρόβλημα.
Αν κάθε κράτος επιδοτεί διαφορετικά τους λογαριασμούς ή τη βιομηχανία του, δημιουργούνται στρεβλώσεις μέσα στην ενιαία αγορά.
Γι’ αυτό τόσο η Κομισιόν όσο και αρκετοί υπουργοί επιμένουν ότι τα μέτρα πρέπει να είναι:
στοχευμένα, προσωρινά και όσο γίνεται πιο συντονισμένα.
Η ανησυχία είναι ιδιαίτερα μεγάλη για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπου μεγάλες διαφορές στις εθνικές επιδοτήσεις μπορούν να επηρεάσουν την ανταγωνιστικότητα.
Windfall tax: η διαμάχη επιστρέφει
Στο Δουβλίνο επανήλθε και η συζήτηση για έκτακτο φόρο στα υπερκέρδη ενεργειακών εταιρειών.
Ορισμένα κράτη θέλουν κεντρικό ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Η Κομισιόν όμως εξακολουθεί να βλέπει το θέμα περισσότερο ως εθνική αρμοδιότητα.
Αυτό δείχνει το βασικό πολιτικό πρόβλημα:
οι κυβερνήσεις θέλουν από τις Βρυξέλλες κοινή λύση όταν η κρίση είναι πανευρωπαϊκή, αλλά η φορολογία και οι επιδοτήσεις παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εθνικά εργαλεία.
EVs, heat pumps και «active electrification»
Ο Jørgensen επέμεινε ότι η ενεργή ηλεκτροποίηση μπορεί να δώσει ορισμένα αποτελέσματα και σχετικά γρήγορα.
Περισσότερα EVs.
Περισσότερες αντλίες θερμότητας.
Λιγότερη άμεση κατανάλωση βενζίνης, diesel και φυσικού αερίου.
Η άποψή του είναι ότι όσο περισσότερες τελικές χρήσεις μεταφέρονται στον ηλεκτρισμό, τόσο μικρότερη γίνεται η ευρωπαϊκή έκθεση σε imported fossil fuels.
Δεν υποστήριξε ότι αυτό αρκεί για τον φετινό χειμώνα.
Το παρουσίασε όμως ως μέρος της βραχυπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης απάντησης.
Τα δίκτυα είναι το πραγματικό bottleneck
Εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο δομικό πρόβλημα.
Μπορείς να εγκαταστήσεις περισσότερες ΑΠΕ.
Μπορείς να αγοράσεις περισσότερα EVs.
Μπορείς να βάλεις περισσότερες αντλίες θερμότητας.
Αλλά όλα αυτά απαιτούν ισχυρότερο ηλεκτρικό δίκτυο.
Ο O’Brien έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην επιτάχυνση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για grids, λέγοντας ότι η Ιρλανδική Προεδρία θέλει να προχωρήσει το σχετικό πακέτο όσο το δυνατόν ταχύτερα.
Ακόμη και τα EVs μπορούν να γίνουν «μικρές μπαταρίες» του δικτύου
Στις κλειστές συζητήσεις εξετάστηκαν και πιο πειραματικές λύσεις.
Μία από αυτές είναι το vehicle-to-grid:
τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα να μην αντλούν μόνο ενέργεια από το δίκτυο, αλλά να επιστρέφουν μέρος της αποθηκευμένης ενέργειας όταν υπάρχει μεγάλη ζήτηση.
Αυτό μπορεί να μετατρέψει εκατομμύρια EVs σε αποκεντρωμένες μονάδες αποθήκευσης.
Δεν αποτελεί λύση για τον φετινό χειμώνα σε μεγάλη κλίμακα.
Δείχνει όμως προς ποια κατεύθυνση κινείται το ευρωπαϊκό μοντέλο.
Και η Ουκρανία προσφέρει τις υπόγειες αποθήκες της
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συνάντησης ήταν η ουκρανική πρόταση να χρησιμοποιηθούν οι τεράστιες υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου της χώρας για ευρωπαϊκά αποθέματα.
Η ιδέα έχει στρατηγική αξία γιατί η Ουκρανία διαθέτει από τις μεγαλύτερες δυνατότητες υπόγειας αποθήκευσης στην Ευρώπη.
Όμως ένα τέτοιο σχέδιο συνδέεται αναπόφευκτα με τον κίνδυνο πολέμου και την ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών.
Η Ευρώπη είναι ασφαλέστερη από το 2022 — αλλά παραμένει ακριβή
Αυτό είναι ίσως το πιο ακριβές συμπέρασμα.
Η Ευρώπη σήμερα διαθέτει:
περισσότερο LNG,
περισσότερες πηγές προμήθειας,
χαμηλότερη κατανάλωση φυσικού αερίου,
περισσότερα emergency stocks.
Άρα δεν βρίσκεται στην ίδια θέση με την πρώτη μεγάλη ενεργειακή κρίση.
Αλλά οι τιμές της εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από διεθνείς αγορές.
Και αυτό έχει συνέπειες όχι μόνο για τον καταναλωτή αλλά και για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας.
Η παλαιότερη έκθεση Letta είχε ήδη επισημάνει ότι οι ευρωπαϊκές βιομηχανικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας παραμένουν αισθητά υψηλότερες από τις αντίστοιχες αμερικανικές και ότι η εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα αυξάνει την έκθεση σε price shocks
Η δύσκολη πραγματικότητα του Δουβλίνου
Οι υπουργοί δεν βρήκαν μια μαγική λύση.
Και ίσως αυτό είναι το πιο σημαντικό στοιχείο της συνάντησης.
Για τον φετινό χειμώνα, η Ευρώπη μπορεί να:
μειώσει φόρους,
δώσει επιδοτήσεις,
χρησιμοποιήσει αποθέματα εφόσον χρειαστεί,
ζητήσει περιορισμό κατανάλωσης,
και πιέσει διπλωματικά την Ουάσιγκτον να μη διαταράξει τις εξαγωγές diesel.
Αλλά δεν μπορεί σε λίγους μήνες να αλλάξει το βασικό πρόβλημα:
την εξάρτησή της από εισαγόμενη ενέργεια.
Γι’ αυτό η πραγματική απάντηση των Βρυξελλών έχει ορίζοντα ετών:
ΑΠΕ, δίκτυα, αποθήκευση, ηλεκτροποίηση και περισσότερες διασυνδέσεις.
Μέχρι τότε, κάθε νέα κρίση στο Hormuz, κάθε spike στις τιμές φυσικού αερίου και κάθε πολιτική απόφαση στην Ουάσιγκτον θα συνεχίσει να φτάνει πολύ γρήγορα στον ευρωπαϊκό λογαριασμό.
Πηγή: pagenews.gr