Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις σοβαρότερες δημοσιονομικές και χρηματοπιστωτικές δοκιμασίες των τελευταίων δεκαετιών, καθώς οι αγορές αρχίζουν να απαιτούν ολοένα υψηλότερο τίμημα για να χρηματοδοτήσουν το γαλλικό κράτος.
Η απόδοση του 10ετούς γαλλικού ομολόγου κινείται κοντά στο 5%, στα υψηλότερα επίπεδα από το 2002, ενώ σε ορισμένες συνεδριάσεις το κόστος δανεισμού της Γαλλίας έχει ξεπεράσει ακόμη και εκείνο χωρών που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν οι αδύναμοι κρίκοι της Ευρωζώνης, όπως η Ελλάδα και η Ιταλία.
Από το «φθηνό χρήμα» στο ακριβό χρέος
Η μεγάλη αλλαγή βρίσκεται στα επιτόκια.
Για περισσότερο από μία δεκαετία, η Γαλλία μπορούσε να χρηματοδοτεί τεράστια ελλείμματα με εξαιρετικά χαμηλό κόστος.
Η εποχή αυτή έχει τελειώσει.
Τα υψηλότερα διεθνή επιτόκια σημαίνουν ότι κάθε ομόλογο που λήγει και πρέπει να αναχρηματοδοτηθεί αντικαθίσταται από νέο χρέος με πολύ ακριβότερο κουπόνι.
Και η Γαλλία έχει μπροστά της έναν τεράστιο όγκο αναχρηματοδότησης.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, πάνω από 1 τρισ. δολάρια γαλλικού χρέους λήγουν έως το 2030.
Ρεκόρ εκδόσεων μπροστά
Το 2027 η Γαλλία σχεδιάζει να αντλήσει περίπου 340 δισ. ευρώ από τις αγορές, σε ένα από τα μεγαλύτερα ετήσια προγράμματα εκδόσεων στην ιστορία της χώρας.
Η πρόκληση δεν είναι μόνο το μέγεθος.
Είναι ότι το Παρίσι πρέπει να βρει αγοραστές σε μια περίοδο όπου η ζήτηση για γαλλικούς τίτλους δεν θεωρείται πλέον δεδομένη.
Όσο οι αποδόσεις ανεβαίνουν, τόσο αυξάνεται το κόστος εξυπηρέτησης.
Και όσο αυξάνεται το κόστος εξυπηρέτησης, τόσο δυσκολότερη γίνεται η δημοσιονομική προσαρμογή.
Αυτό είναι το κλασικό σημείο όπου μια κρίση χρέους μπορεί να αρχίσει να αυτοτροφοδοτείται.
Χρέος κοντά στο 120% του ΑΕΠ
Το γαλλικό δημόσιο χρέος έχει φθάσει περίπου τα 3,5 τρισ. ευρώ, κοντά στο 120% του ΑΕΠ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηρίζει τους μεσοπρόθεσμους δημοσιονομικούς κινδύνους της Γαλλίας υψηλούς, ενώ σε βασικό σενάριο του Debt Sustainability Monitor το χρέος θα μπορούσε να συνεχίσει να αυξάνεται σημαντικά κατά την επόμενη δεκαετία.
Η Κομισιόν επισημαίνει επίσης ότι η Γαλλία χρειάζεται μια συνεκτική στρατηγική τόσο στις δαπάνες όσο και στα έσοδα ώστε το χρέος να μπει σε πτωτική τροχιά.
Το δεύτερο υψηλότερο επίπεδο δαπανών στην ΕΕ
Η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό στο εξαιρετικά υψηλό επίπεδο δημόσιων δαπανών.
Το 2025 οι δημόσιες δαπάνες στη Γαλλία ανήλθαν στο 57,2% του ΑΕΠ, το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση και περίπου 7,7 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η Γαλλία διαθέτει ένα από τα πιο γενναιόδωρα κοινωνικά κράτη της Ευρώπης.
Συντάξεις, κοινωνικές παροχές, υγειονομική περίθαλψη, κρατικές ενισχύσεις και επιδοτήσεις δημιουργούν ένα εξαιρετικά βαρύ δημοσιονομικό σύστημα.
Σε εποχές μηδενικών επιτοκίων, αυτό μπορούσε να χρηματοδοτείται ευκολότερα.
Σήμερα όχι.
Η πανδημία και η ενεργειακή κρίση άφησαν τεράστιο λογαριασμό
Η Wall Street Journal περιγράφει πώς η κυβέρνηση του Εμανουέλ Μακρόν χρησιμοποίησε τεράστιες δημόσιες δαπάνες για να στηρίξει νοικοκυριά και επιχειρήσεις μέσα στην πανδημία και αργότερα στην ενεργειακή κρίση.
Η λογική ήταν να προστατευθεί η οικονομία από πρωτοφανή σοκ.
Το πρόβλημα ήταν ότι μεγάλο μέρος της έκτακτης στήριξης παρέμεινε για περισσότερο από όσο ανέμενε το υπουργείο Οικονομικών.
Ταυτόχρονα, οι φορολογικές εισπράξεις άρχισαν να υπολείπονται των προβλέψεων.
Έτσι, το δημοσιονομικό έλλειμμα ξέφυγε πολύ περισσότερο από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Έλλειμμα που παραμένει τεράστιο
Η Γαλλία έχει ένα από τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά ελλείμματα μεταξύ των προηγμένων οικονομιών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επανειλημμένα ζητήσει από το Παρίσι να μειώσει το έλλειμμα κάτω από το όριο του 3% του ΑΕΠ, αλλά η προσαρμογή αποδεικνύεται δύσκολη πολιτικά και κοινωνικά.
Το πρόβλημα είναι ότι η δημοσιονομική εξυγίανση απαιτεί είτε:
περικοπές δαπανών, αυξήσεις φόρων, είτε συνδυασμό των δύο.
Και κάθε μία από αυτές τις επιλογές είναι πολιτικά εκρηκτική.
Η πολιτική αστάθεια επιβαρύνει τις αγορές
Το δημοσιονομικό πρόβλημα συμπίπτει με βαθιά πολιτική αβεβαιότητα.
Η Εθνοσυνέλευση παραμένει κατακερματισμένη και η κυβέρνηση δυσκολεύεται να περάσει μέτρα λιτότητας ή βαθιές μεταρρυθμίσεις.
Αυτό ακριβώς φοβούνται οι αγορές:
όχι μόνο ότι το χρέος είναι μεγάλο, αλλά ότι δεν υπάρχει εύκολος πολιτικός δρόμος για τη μείωσή του.
Η Financial Times σημειώνει ότι οι αγορές αρχίζουν να αντιμετωπίζουν τη Γαλλία όλο και περισσότερο ως μέρος της «περιφέρειας» της Ευρωζώνης, μια θέση που μέχρι πρόσφατα θα φαινόταν αδιανόητη.
Οι αποδόσεις πλησιάζουν το 5%
Η απόδοση του γαλλικού 10ετούς έχει φθάσει περίπου στο 4,9%, μετά από έντονο κύμα πωλήσεων στα ομόλογα.
Το επίπεδο αυτό έχει μεγάλη σημασία.
Δεν αποτελεί από μόνο του κρίση.
Αλλά όσο περισσότερο παραμένει εκεί, τόσο περισσότερα νέα ομόλογα εκδίδονται με υψηλότερο κόστος.
Και αυτό σταδιακά περνά στον προϋπολογισμό.
Ο λογαριασμός των τόκων ανεβαίνει
Η άνοδος των αποδόσεων σημαίνει ότι οι δαπάνες για τόκους αυξάνονται χρόνο με τον χρόνο.
Η Γαλλία έχει τόσο μεγάλο απόθεμα δημόσιου χρέους ώστε ακόμη και μια σχετικά μικρή μεταβολή στο μέσο κόστος χρηματοδότησης μεταφράζεται σε δισεκατομμύρια ευρώ επιπλέον επιβάρυνσης.
Σύμφωνα με τους Financial Times, το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους έχει ήδη φθάσει σε επίπεδα που συναγωνίζονται ή ξεπερνούν βασικές κρατικές δαπάνες όπως η άμυνα ή η εκπαίδευση.
Το επικίνδυνο σπιράλ
Το σενάριο που φοβούνται οι επενδυτές έχει συγκεκριμένη αλληλουχία:
οι αγορές ανησυχούν για το χρέος,
πουλούν ομόλογα,
οι αποδόσεις ανεβαίνουν,
το κράτος πληρώνει περισσότερους τόκους,
το έλλειμμα μεγαλώνει,
και οι αγορές ανησυχούν ακόμη περισσότερο.
Αυτό είναι το λεγόμενο αρνητικό σπιράλ χρέους και επιτοκίων.
Η Γαλλία δεν βρίσκεται ακόμη σε μια κλασική κρίση τύπου 2010.
Αλλά όσο το κόστος δανεισμού παραμένει υψηλό, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος.
Το παράδοξο: Η Ελλάδα και η Ιταλία δανείζονται φθηνότερα
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία είναι ότι το κόστος δανεισμού της Γαλλίας έχει βρεθεί πάνω από εκείνο της Ελλάδας και της Ιταλίας σε ορισμένες περιόδους.
Η εικόνα αυτή ανατρέπει πλήρως τη λογική της προηγούμενης κρίσης χρέους στην Ευρωζώνη.
Τότε η Γαλλία βρισκόταν μαζί με τη Γερμανία στον πυρήνα της δημοσιονομικής ασφάλειας.
Σήμερα οι αγορές εξετάζουν το Παρίσι με πολύ μεγαλύτερη καχυποψία.
Το ευρώ πιέζεται
Η ανησυχία για τη Γαλλία δεν περιορίζεται στα κρατικά ομόλογα.
Το ευρώ έχει υποχωρήσει σε χαμηλό 16 μηνών έναντι του δολαρίου, με τις δημοσιονομικές ανησυχίες στη Γαλλία να αποτελούν έναν από τους βασικούς παράγοντες πίεσης.
Η Γαλλία είναι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης.
Επομένως, μια σοβαρή δημοσιονομική κρίση εκεί δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως εθνικό πρόβλημα.
Θα ήταν ευρωπαϊκό πρόβλημα.
Το κρίσιμο ερώτημα για την ΕΚΤ
Η αγορά ήδη εξετάζει σε ποιο σημείο θα μπορούσε να χρειαστεί παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Η ΕΚΤ διαθέτει εργαλεία που θα μπορούσαν θεωρητικά να περιορίσουν μια ακραία αποσταθεροποίηση των spreads.
Όμως αυτά τα εργαλεία συνοδεύονται από όρους και προϋποθέτουν κάποια μορφή δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Ακριβώς εκεί βρίσκεται και η δυσκολία.
Η ΕΚΤ μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα ρευστότητας.
Δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει μόνιμα μια κυβέρνηση στην επίλυση ενός δομικού δημοσιονομικού προβλήματος.
Το μεγάλο στοίχημα: Να μειωθεί το κράτος χωρίς να εκραγεί η κοινωνία
Η Κομισιόν είναι σαφής ότι η Γαλλία χρειάζεται βαθύτερο έλεγχο των δημόσιων δαπανών.
Αλλά αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο πολιτικά.
Οι προσπάθειες μεταρρύθμισης του ασφαλιστικού έχουν προκαλέσει μαζικές κοινωνικές αντιδράσεις.
Η αναστολή της μεταρρύθμισης των συντάξεων έως το 2028 επιδεινώνει, σύμφωνα με την Επιτροπή, τη δημοσιονομική πορεία της χώρας και αυξάνει το δημόσιο χρέος.
Έτσι, η Γαλλία βρίσκεται εγκλωβισμένη ανάμεσα στις απαιτήσεις των αγορών και στις κοινωνικές αντιστάσεις.
Η κρίση δεν είναι μόνο οικονομική
Η δημοσιονομική κατάσταση αποκτά πλέον σαφή πολιτική διάσταση.
Το ερώτημα είναι αν οποιαδήποτε κυβέρνηση μπορεί να περάσει ένα πρόγραμμα προσαρμογής αρκετά μεγάλο ώστε να πείσει τις αγορές, χωρίς ταυτόχρονα να προκαλέσει νέα πολιτική και κοινωνική κρίση.
Και όσο αυτή η αβεβαιότητα παραμένει, τόσο οι επενδυτές ζητούν υψηλότερη απόδοση για να κατέχουν γαλλικά ομόλογα.
Η μεγάλη εικόνα
Η Γαλλία δεν έχει πρόβλημα επειδή «τελείωσαν τα χρήματα».
Έχει πρόβλημα επειδή επί χρόνια βασίστηκε στην υπόθεση ότι θα μπορεί να δανείζεται φθηνά σχεδόν επ’ αόριστον.
Αυτή η υπόθεση δεν ισχύει πλέον.
Με χρέος κοντά στο 120% του ΑΕΠ, τεράστιες δημόσιες δαπάνες, επίμονα υψηλό έλλειμμα και πάνω από 1 τρισ. δολάρια χρέους να λήγουν έως το 2030, η χώρα πρέπει τώρα να αναχρηματοδοτήσει το παρελθόν της σε πολύ υψηλότερα επιτόκια.
Και αυτό είναι το σημείο όπου η δημοσιονομική αριθμητική γίνεται επικίνδυνη.
Γιατί όσο αυξάνεται το κόστος δανεισμού, τόσο λιγότερος χώρος μένει για ανάπτυξη, κοινωνική πολιτική και επενδύσεις.
Και όσο λιγότερος χώρος μένει, τόσο δυσκολότερο γίνεται να σταθεροποιηθεί το ίδιο το χρέος.
Η Γαλλία βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα κρίσιμο τεστ:
αν μπορεί να πείσει τις αγορές ότι θα ελέγξει τα δημόσια οικονομικά της πριν το αυξανόμενο κόστος του χρέους αρχίσει να επιβάλλει μόνο του την προσαρμογή.
Πηγή: pagenews.gr