Ισραήλ: Ο στρατηγός που απειλεί τον Νετανιάχου – Το μυστήριο Άιζενκοτ και η μεγάλη παγίδα της Γάζας
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 12 '
Ο «αντι-Μπίμπι» μπαίνει στην τελική ευθεία – Ποιος είναι ο Γκάντι Άιζενκοτ;
Δέκα ημέρες πριν από τις ισραηλινές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, ένα πρόσωπο βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής αναμέτρησης με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου: ο πρώην αρχηγός των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων, Γκάντι Άιζενκοτ.
Δεν διαθέτει την επικοινωνιακή ευχέρεια του σημερινού πρωθυπουργού. Δεν έχει οικοδομήσει την πολιτική του παρουσία πάνω σε θεαματικές τηλεοπτικές εμφανίσεις και διεθνείς ομιλίες. Ούτε επιχειρεί να παρουσιάσει τον εαυτό του ως έναν χαρισματικό πολιτικό ηγέτη.
Αντιθέτως, η δημόσια εικόνα του στηρίζεται στην απλότητα, στη στρατιωτική εμπειρία και στην υπόσχεση ότι μπορεί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη προς τους ισραηλινούς θεσμούς.
Το σημερινό εκτενές προφίλ του Guardian τον παρουσιάζει ως τον άνθρωπο που, σε επίπεδο προσωπικού ύφους, αποτελεί σχεδόν το αντίθετο του Νετανιάχου.
Όμως η σημαντικότερη πολιτική αντίφαση βρίσκεται αλλού.
Ο Άιζενκοτ εμφανίζεται αποφασισμένος να απομακρύνει τον Νετανιάχου από την εξουσία, χωρίς να έχει παρουσιάσει μια εξίσου ξεκάθαρη εναλλακτική στρατηγική για την επίλυση του ισραηλινοπαλαιστινιακού ζητήματος.
Και αυτό είναι το μεγάλο ερώτημα της εκλογικής αναμέτρησης.
Από οικογένεια μεταναστών από το Μαρόκο στην κορυφή του ισραηλινού στρατού
Ο 66χρονος Άιζενκοτ γεννήθηκε στην Τιβεριάδα και μεγάλωσε στο Εϊλάτ, σε οικογένεια Εβραίων μεταναστών από το Μαρόκο.
Η καταγωγή του τον διαφοροποιεί από την παραδοσιακή εικόνα της ισραηλινής πολιτικής ελίτ.
Προερχόμενος από οικογένεια εργατικής τάξης, ακολούθησε στρατιωτική καριέρα που τον οδήγησε στα υψηλότερα κλιμάκια της ιεραρχίας.
Υπηρέτησε στην ταξιαρχία Γκολάνι, ανέλαβε σημαντικές διοικητικές θέσεις και διετέλεσε αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων από το 2015 έως το 2019.
Η στρατιωτική του διαδρομή αποτελεί βασικό στοιχείο της πολιτικής του ταυτότητας.
Σε μια κοινωνία όπου η εθνική ασφάλεια επηρεάζει καθοριστικά τις πολιτικές επιλογές, η εμπειρία του προσφέρει ένα διαφορετικό είδος δημόσιας αναγνωρισιμότητας από εκείνο του Νετανιάχου.
Παράλληλα, η οικογενειακή του προέλευση έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς ένα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων εβραϊκής καταγωγής από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική αποτελεί παραδοσιακή εκλογική βάση του Λικούντ.
Ο Άιζενκοτ επιχειρεί να απευθυνθεί και σε αυτούς τους ψηφοφόρους.
Η τραγωδία που σημάδεψε την οικογένειά του – Ο θάνατος του γιου του στη Γάζα
Η πολιτική διαδρομή του Άιζενκοτ συνδέεται πλέον αναπόσπαστα με μια βαθιά προσωπική απώλεια.
Τον Δεκέμβριο του 2023, ο 25χρονος γιος του, Γκαλ Μέιρ Άιζενκοτ, σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια στρατιωτικής επιχείρησης στη Λωρίδα της Γάζας.
Η επιχείρηση συνδεόταν με την ανάκτηση των σορών Ισραηλινών ομήρων.
Η οικογένεια έχασε επίσης δύο ανιψιούς του πρώην στρατηγού στον πόλεμο.
Η προσωπική αυτή τραγωδία απέκτησε ιδιαίτερο συμβολισμό στην ισραηλινή κοινωνία, όπου οι οικογένειες των στρατιωτών και των ομήρων έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη δημόσια συζήτηση για τη συνέχιση των επιχειρήσεων.
Ο Άιζενκοτ δεν απομακρύνθηκε από τη δημόσια ζωή.
Αντιθέτως, συνέχισε να συμμετέχει στις πολιτικές συζητήσεις για τη στρατηγική του πολέμου και την ανάγκη λογοδοσίας μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Η απώλεια του γιου του αποτελεί σημαντικό μέρος της δημόσιας εικόνας του, χωρίς αυτό να καθορίζει αυτομάτως τις πολιτικές του θέσεις.
Το κόμμα «Γιάσαρ» και η υπόσχεση της εντιμότητας
Ο Άιζενκοτ ηγείται του κόμματος Γιάσαρ, ονομασία που στα εβραϊκά παραπέμπει στην ευθύτητα και την εντιμότητα.
Το πολιτικό του αφήγημα στηρίζεται στην ανάγκη αποκατάστασης της θεσμικής λειτουργίας, της δημόσιας εμπιστοσύνης και της ενότητας της ισραηλινής κοινωνίας.
Είναι μια διαφορετική προσέγγιση από εκείνη του Νετανιάχου, ο οποίος έχει οικοδομήσει την πολιτική του κυριαρχία μέσα από μακροχρόνιες κυβερνητικές θητείες, έντονες αντιπαραθέσεις και ισχυρό προσωπικό έλεγχο της πολιτικής επικοινωνίας.
Ο Άιζενκοτ επιδιώκει να εμφανιστεί ως ένας πιο συγκρατημένος και θεσμικός ηγέτης.
Ωστόσο, οι επικριτές του επισημαίνουν ότι το πολιτικό του πρόγραμμα παραμένει γενικό σε αρκετά κρίσιμα ζητήματα.
Η υπόσχεση για καλύτερη διακυβέρνηση δεν απαντά από μόνη της στο ερώτημα ποια ακριβώς πολιτική θα ακολουθήσει το Ισραήλ στη Γάζα, στη Δυτική Όχθη και στις σχέσεις του με τις γειτονικές χώρες.
Η «δόγμα Νταχίγια» – Το σκληρό στρατιωτικό παρελθόν που δεν μπορεί να αγνοηθεί
Παρά τη μετριοπαθέστερη δημόσια εικόνα του, ο Άιζενκοτ δεν είναι πολιτικός που έχει ταυτιστεί με τον ειρηνισμό.
Ως διοικητής της βόρειας στρατιωτικής περιφέρειας του Ισραήλ κατά τον πόλεμο με τη Χεζμπολάχ το 2006, συνδέθηκε με το λεγόμενο «δόγμα Νταχίγια».
Η στρατηγική αυτή βασίζεται στη χρήση συντριπτικής στρατιωτικής ισχύος ως μέσου αποτροπής εναντίον ένοπλων οργανώσεων και των περιοχών από τις οποίες αυτές επιχειρούν.
Η ονομασία προέρχεται από τη Νταχίγια, τη νότια συνοικία της Βηρυτού που αποτελεί προπύργιο της Χεζμπολάχ.
Η προσέγγιση έχει προκαλέσει έντονη διεθνή κριτική, ιδιαίτερα λόγω των συνεπειών που μπορεί να έχει η εκτεταμένη καταστροφή πολιτικών υποδομών.
Η σύνδεση του Άιζενκοτ με αυτό το δόγμα δείχνει ότι η αντίθεσή του προς τον Νετανιάχου δεν συνεπάγεται απόρριψη της σκληρής στρατιωτικής ισχύος.
Αντιθέτως, η διαφωνία τους αφορά συχνά τον στρατηγικό σχεδιασμό, τους πολιτικούς στόχους και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται τα στρατιωτικά μέσα.
Η ρήξη με τον Νετανιάχου – Από το πολεμικό υπουργικό συμβούλιο στην αντιπολίτευση
Μετά την επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023, ο Άιζενκοτ συμμετείχε στο έκτακτο πολεμικό υπουργικό συμβούλιο του Ισραήλ.
Η συμμετοχή του αντανακλούσε την ανάγκη ευρύτερης πολιτικής συνεργασίας σε συνθήκες εθνικής κρίσης.
Σταδιακά, όμως, οι διαφωνίες με τον Νετανιάχου έγιναν εντονότερες.
Ο Άιζενκοτ επέκρινε την έλλειψη σαφούς στρατηγικής για την επόμενη ημέρα στη Γάζα και αμφισβήτησε τη δυνατότητα επίτευξης μιας απόλυτης στρατιωτικής νίκης επί της Χαμάς.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η επιστροφή των Ισραηλινών ομήρων έπρεπε να αποτελέσει κεντρική προτεραιότητα.
Το 2024 αποχώρησε από το πολεμικό υπουργικό συμβούλιο, μαζί με τον Μπένι Γκαντς.
Η αποχώρηση αποτέλεσε σημαντικό σταθμό στην πολιτική του διαφοροποίηση από τον πρωθυπουργό.
Στη συνέχεια απομακρύνθηκε και από το πολιτικό σχήμα του Γκαντς, επιλέγοντας να δημιουργήσει δικό του κόμμα.
Παλαιστινιακό κράτος: Η μεγάλη σιωπή του Άιζενκοτ
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη πολιτική αδυναμία του προγράμματός του, σύμφωνα με αναλυτές που επικαλείται ο Guardian.
Ο Άιζενκοτ αποφεύγει να υποστηρίξει ξεκάθαρα τη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους.
Έχει δηλώσει ότι δεν έχει χρησιμοποιήσει ο ίδιος τη συγκεκριμένη πολιτική διατύπωση ως στόχο του.
Παράλληλα, έχει προειδοποιήσει ότι η προσάρτηση εκατομμυρίων Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρό δημογραφικό και πολιτικό πρόβλημα για το Ισραήλ.
Η θέση του βασίζεται περισσότερο στην ανάγκη διαχωρισμού των δύο πληθυσμών παρά σε μια ρητή δέσμευση για λύση δύο κρατών.
Αυτό δημιουργεί μια θεμελιώδη ασάφεια.
Ο Άιζενκοτ αναγνωρίζει τους κινδύνους μιας μόνιμης ισραηλινής κυριαρχίας επί εκατομμυρίων Παλαιστινίων, αλλά δεν προσδιορίζει με σαφήνεια ποια πολιτική λύση θεωρεί εφαρμόσιμη.
Η στάση αυτή αντανακλά και τη γενικότερη μετατόπιση της ισραηλινής πολιτικής συζήτησης μετά την 7η Οκτωβρίου.
Ακόμη και κόμματα που αντιτίθενται στον Νετανιάχου αποφεύγουν να θέσουν τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους στο επίκεντρο της προεκλογικής τους εκστρατείας.
Δυτική Όχθη: Υπόσχεται αλλαγές, αλλά όχι συνολική ανατροπή
Στη Δυτική Όχθη, ο Άιζενκοτ έχει ασκήσει κριτική στις επιθέσεις εξτρεμιστών εποίκων εναντίον Παλαιστινίων και στον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση αντιμετωπίζει το ζήτημα.
Έχει επίσης καταγγείλει πολιτικές επιλογές που, κατά την άποψή του, ενθαρρύνουν την ατιμωρησία και αποδυναμώνουν τη λειτουργία του κράτους δικαίου.
Σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times, στελέχη της αντιπολίτευσης εξετάζουν μέτρα περιορισμού παράνομων φυλακίων εποίκων, αποκατάστασης ορισμένων θεσμικών σχέσεων με την Παλαιστινιακή Αρχή και αυστηρότερης αντιμετώπισης της βίας.
Ωστόσο, η στάση απέναντι στους ισραηλινούς οικισμούς δεν είναι ενιαία.
Ο Άιζενκοτ δεν έχει ταχθεί υπέρ της πλήρους ανατροπής της εποικιστικής πολιτικής, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις υποστηρίζει τη συνέχιση της εγκατάστασης Ισραηλινών σε συγκεκριμένες περιοχές.
Επομένως, μια ενδεχόμενη κυβερνητική αλλαγή δεν θα ισοδυναμούσε απαραίτητα με εγκατάλειψη των βασικών ισραηλινών θέσεων για τη Δυτική Όχθη.
Οι εκλογές της 27ης Οκτωβρίου και ο γρίφος των συμμαχιών
Η αναμέτρηση της 27ης Οκτωβρίου πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα κατακερματισμένο πολιτικό περιβάλλον.
Η ισραηλινή Βουλή, η Κνεσέτ, διαθέτει 120 έδρες και για τον σχηματισμό κυβέρνησης απαιτείται κοινοβουλευτική πλειοψηφία τουλάχιστον 61 εδρών.
Κανένα κόμμα δεν έχει εξασφαλίσει αυτοδύναμη πλειοψηφία στην ιστορία του ισραηλινού κοινοβουλευτικού συστήματος.
Αυτό σημαίνει ότι η τελική πολιτική έκβαση εξαρτάται από τις μετεκλογικές συνεργασίες.
Ο Άιζενκοτ βρίσκεται αντιμέτωπος όχι μόνο με τον Νετανιάχου αλλά και με την ανάγκη συνεννόησης με άλλες δυνάμεις της αντιπολίτευσης.
Μεταξύ των σημαντικών πολιτικών προσώπων περιλαμβάνονται ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ, ο Γιαΐρ Λαπίντ, ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν και ο Γιαΐρ Γκολάν.
Οι διαφορές τους σε ζητήματα οικονομίας, θρησκείας, κράτους και Παλαιστινιακού καθιστούν τη συγκρότηση μιας σταθερής κυβέρνησης σύνθετη υπόθεση.
Οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις καταγράφουν ανταγωνισμό μεταξύ των δύο πολιτικών στρατοπέδων, χωρίς να εξασφαλίζουν σαφή κυβερνητική πλειοψηφία.
Ο Τραμπ, η Γάζα και το ερώτημα της επόμενης ημέρας
Η εκλογική αναμέτρηση αποκτά πρόσθετη σημασία λόγω της αμερικανικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή.
Η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να προωθήσει το δικό της σχέδιο για τη μεταπολεμική διαχείριση και ανοικοδόμηση της Γάζας.
Ωστόσο, οι διαφωνίες με την ισραηλινή κυβέρνηση για την εφαρμογή επιμέρους δεσμεύσεων έχουν δημιουργήσει δυσκολίες.
Ο Άιζενκοτ έχει επικρίνει τον Νετανιάχου για τη διεύρυνση της απόστασης μεταξύ ισραηλινών και αμερικανικών συμφερόντων.
Έχει επίσης αφήσει να εννοηθεί ότι θα επιδίωκε περισσότερο συντονισμό με την Ουάσιγκτον.
Αυτό δεν σημαίνει ότι θα αποδεχόταν αυτομάτως κάθε αμερικανική πρόταση.
Οι θέσεις του για τη Χαμάς, την ασφάλεια των συνόρων και την αποτροπή παραμένουν ιδιαίτερα αυστηρές.
Η διαφορά ενδέχεται να αφορά περισσότερο τον τρόπο διαπραγμάτευσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη διαχείριση των διεθνών σχέσεων του Ισραήλ.
Μπορεί να αλλάξει η διεθνής εικόνα του Ισραήλ χωρίς να αλλάξει η πολιτική του;
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα της ισραηλινής αντιπολίτευσης είναι ότι η κυβέρνηση Νετανιάχου έχει προκαλέσει σοβαρή επιδείνωση των σχέσεων της χώρας με παραδοσιακούς συμμάχους.
Ο Άιζενκοτ υπόσχεται μια πιο προβλέψιμη και θεσμική εξωτερική πολιτική.
Η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε να περιλαμβάνει μεγαλύτερη συνεργασία με την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και προσπάθεια περιορισμού των διπλωματικών συγκρούσεων.
Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η αλλαγή ηγεσίας δεν θα αρκούσε από μόνη της για την αποκατάσταση των σχέσεων.
Οι διεθνείς αντιδράσεις δεν συνδέονται αποκλειστικά με το προσωπικό ύφος του Νετανιάχου.
Αφορούν επίσης τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα, την ανθρωπιστική κατάσταση, τη βία στη Δυτική Όχθη και την απουσία σαφούς πολιτικού ορίζοντα για τους Παλαιστινίους.
Εάν αυτές οι βασικές πολιτικές δεν αλλάξουν, η διπλωματική επαναπροσέγγιση θα αντιμετωπίσει ουσιαστικά εμπόδια.
Τι σημαίνει η αναμέτρηση για Ελλάδα, Κύπρο και Ανατολική Μεσόγειο
Οι ισραηλινές εκλογές παρακολουθούνται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το Ισραήλ αποτελεί σημαντικό εταίρο της Ελλάδας και της Κύπρου σε ζητήματα ενέργειας, άμυνας και περιφερειακής ασφάλειας.
Μια αλλαγή στην ισραηλινή ηγεσία θα μπορούσε να επηρεάσει το ύφος της διπλωματικής συνεργασίας, τις περιφερειακές πρωτοβουλίες και τον τρόπο συντονισμού με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ωστόσο, τα βασικά στρατηγικά συμφέροντα του Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από το πρόσωπο του πρωθυπουργού.
Η ασφάλεια, η ενεργειακή συνεργασία και οι σχέσεις με την Τουρκία και τις αραβικές χώρες αποτελούν μακροχρόνιες παραμέτρους της ισραηλινής εξωτερικής πολιτικής.
Επομένως, η Αθήνα και η Λευκωσία έχουν λόγους να παρακολουθούν τόσο το αποτέλεσμα όσο και τη σύνθεση της επόμενης ισραηλινής κυβέρνησης.
Ο στρατηγός που υπόσχεται ένα διαφορετικό Ισραήλ, χωρίς να εξηγεί πλήρως ποιο
Ο Γκάντι Άιζενκοτ αποτελεί ένα ιδιαίτερο πολιτικό φαινόμενο.
Προέρχεται από τον στρατό, αλλά επιδιώκει να παρουσιάσει μια πιο θεσμική πολιτική κουλτούρα.
Έχει συνδεθεί με ιδιαίτερα σκληρές στρατιωτικές αντιλήψεις, αλλά έχει αμφισβητήσει τη στρατηγική της απόλυτης νίκης που προβάλλει ο Νετανιάχου.
Καταγγέλλει τη βία εξτρεμιστών εποίκων, αλλά αποφεύγει να δεσμευτεί για μια συνολική λύση του Παλαιστινιακού.
Υπόσχεται αποκατάσταση των διεθνών σχέσεων, αλλά δεν έχει εξηγήσει με σαφήνεια ποιες βασικές πολιτικές επιλογές θα άλλαζε.
Αυτές οι αντιφάσεις βρίσκονται στο επίκεντρο της σημερινής πολιτικής συζήτησης στο Ισραήλ.
Η αναμέτρηση της 27ης Οκτωβρίου δεν αφορά μόνο την παραμονή ή την αποχώρηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Αφορά και το εάν η ισραηλινή αντιπολίτευση μπορεί να μετατρέψει την υπόσχεση για διαφορετική διακυβέρνηση σε μια συγκεκριμένη στρατηγική για τη Γάζα, τη Δυτική Όχθη και τη θέση του Ισραήλ στη Μέση Ανατολή.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
