Ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιχειρεί να συνδέσει δύο πολεμικά μέτωπα μέσα από την ίδια διπλωματική εξίσωση: να καταστήσει τη Ρωσία χρήσιμη στην Ουάσιγκτον για την αποκλιμάκωση με το Ιράν και να μετατρέψει αυτή τη χρησιμότητα σε μεγαλύτερο διαπραγματευτικό βάρος για την Ουκρανία.
Η στρατηγική έχει, ωστόσο, έναν περιορισμό. Η Μόσχα διαθέτει πρόσβαση στην ιρανική ηγεσία και συμφέρον να διατηρήσει τη συνεργασία μαζί της, αλλά δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι η Τεχεράνη θα αποδεχθεί τις προτάσεις της.
Αυτή είναι η βασική αντίφαση που αναδεικνύει η ανάλυση του Al-Monitor: η Ρωσία επιδιώκει να αξιοποιήσει τη μεσολάβησή της ως μοχλό επιρροής στις σχέσεις με τις ΗΠΑ, χωρίς να ελέγχει τις αποφάσεις του κράτους για το οποίο προσφέρεται να μεσολαβήσει.
Δύο πόλεμοι στο ίδιο διπλωματικό τραπέζι
Στη συνάντηση της 21ης Οκτωβρίου στην Αγία Πετρούπολη με τον Αμερικανό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, ο Πούτιν συζήτησε τόσο την Ουκρανία όσο και τη δυνατότητα ρωσικής συνδρομής στην αντιμετώπιση της ιρανικής κρίσης.
Η συνύπαρξη των δύο θεμάτων στην ίδια ατζέντα έχει σημασία. Επιτρέπει στο Κρεμλίνο να παρουσιάζεται στην αμερικανική κυβέρνηση ως συνομιλητής με χρησιμότητα πέρα από τον πόλεμο που διεξάγει στην Ουκρανία.
Δεν αποδεικνύει, όμως, την ύπαρξη συμφωνημένης ανταλλαγής παραχωρήσεων. Μέχρι στιγμής δεν έχει δημοσιοποιηθεί συμφωνία που να συνδέει συγκεκριμένες ρωσικές ενέργειες στο Ιράν με συγκεκριμένα αμερικανικά ανταλλάγματα στο ουκρανικό μέτωπο.
Το ζητούμενο για τη Μόσχα φαίνεται να είναι η δημιουργία πολιτικού κεφαλαίου: να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους με τον Ντόναλντ Τραμπ και να αυξήσει το κόστος μιας αμερικανικής επιλογής για μεγαλύτερη πίεση στη Ρωσία.
Το ουράνιο που αποκαλύπτει τα όρια
Σύμφωνα με το Al-Monitor, η Μόσχα έχει προτείνει τη μεταφορά στη Ρωσία περίπου 440 κιλών ιρανικού ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%.
Το δημοσίευμα αναφέρει ότι η Τεχεράνη απορρίπτει την αποστολή των αποθεμάτων της στο εξωτερικό, αντιμετωπίζοντάς τα ως στοιχείο αποτροπής. Ρωσικές διπλωματικές πηγές που επικαλείται το μέσο περιγράφουν την πρόταση ως το βασικό πρακτικό εργαλείο που διαθέτει η Μόσχα.
Η διαφωνία αυτή είναι αποκαλυπτική. Το Ιράν μπορεί να επιθυμεί τη ρωσική διπλωματική στήριξη και ταυτόχρονα να αρνείται μια παραχώρηση που θεωρεί ότι περιορίζει τη δική του διαπραγματευτική ισχύ.
Για να αποκτήσει αξία μια τέτοια πρόταση, θα απαιτούνταν αποδοχή των εμπλεκομένων, αξιόπιστη επαλήθευση και σαφής σύνδεση με τις υπόλοιπες δεσμεύσεις μιας συμφωνίας. Η δυνατότητα μεταφοράς ενός αποθέματος δεν συνιστά από μόνη της λύση του πυρηνικού ή του πολεμικού ζητήματος.
Λαβρόφ: Στήριξη στην Τεχεράνη και διατήρηση των συμφωνιών
Η επίσκεψη του Σεργκέι Λαβρόφ στην Τεχεράνη στις 19 Οκτωβρίου επιβεβαίωσε ότι η Ρωσία επιθυμεί να διατηρήσει τόσο την πολιτική σχέση όσο και την οικονομική συνεργασία με το Ιράν.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών δήλωσε, σε ελληνική απόδοση:
«Η Ρωσία δεν έχει πρόθεση να εγκαταλείψει την υλοποίηση των οικονομικών και επενδυτικών συμφωνιών με το Ιράν».
Η τοποθέτηση φωτίζει και τα ρωσικά κίνητρα. Η Μόσχα έχει συμφέρον να προστατεύσει έναν σημαντικό εταίρο και τις διμερείς συνεργασίες της, ενώ παράλληλα επιδιώκει να διατηρήσει ρόλο στις περιφερειακές εξελίξεις.
Αυτό δεν την καθιστά ουδέτερο μεσολαβητή. Μπορεί, όμως, να την καταστήσει χρήσιμο δίαυλο επικοινωνίας, εφόσον οι δύο πλευρές θεωρούν ότι διαθέτει πρόσβαση και δυνατότητα να διευκολύνει συγκεκριμένες συνεννοήσεις.
Ο Τραμπ αναγνωρίζει τη σύνδεση των μετώπων
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει συνδέσει δημόσια την αντιμετώπιση της Ρωσίας με την επιθυμία του να περιοριστεί η υποστήριξη προς το Ιράν.
Σε ανάρτησή του υποστήριξε, σε ελληνική απόδοση:
«Η Ρωσία κάνει πολύ λίγα, αν κάνει οτιδήποτε, για να βοηθήσει την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν».
Και πρόσθεσε:
«Θέλω να παραμείνει έτσι».
Πρόκειται για τον ισχυρισμό του Τραμπ και όχι για ανεξάρτητη αποτίμηση της ρωσικής συνδρομής.
Η πολιτική σημασία της δήλωσης βρίσκεται αλλού: η Ουάσιγκτον αξιολογεί τη συμπεριφορά της Μόσχας στο Ιράν παράλληλα με τις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία. Αυτό δημιουργεί χώρο για διασύνδεση των ζητημάτων, χωρίς να εγγυάται ότι οι επιδιώξεις των δύο κυβερνήσεων μπορούν να συμβιβαστούν.
Το Κίεβο έχει τη δική του θέση
Η συζήτηση για ρωσοαμερικανικές διευθετήσεις δεν καταργεί την αυτοτελή θέση της Ουκρανίας.
Μετά τις επαφές της εβδομάδας, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε, σε ελληνική απόδοση:
«Η ατζέντα είναι σαφής: να τελειώσει ο πόλεμος, να έρθει πιο κοντά η ειρήνη».
Η επανέναρξη συνομιλιών παραμένει διαφορετική από την επίτευξη συμφωνίας. Οι όροι ασφάλειας, οι εδαφικές διαφορές και η εφαρμογή οποιασδήποτε διευθέτησης εξακολουθούν να απαιτούν ουσιαστικές αποφάσεις.
Για την Ευρώπη, ο κίνδυνος μιας ευρύτερης διασύνδεσης είναι ότι η πίεση για αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή μπορεί να επηρεάσει τις αμερικανικές προτεραιότητες στην Ουκρανία. Αυτό αποτελεί πιθανό διαπραγματευτικό αποτέλεσμα που χρειάζεται παρακολούθηση, όχι ήδη συμφωνημένη εξέλιξη.
Η επιρροή θα μετρηθεί στο αποτέλεσμα
Το στοίχημα του Πούτιν είναι να πείσει τον Τραμπ ότι η διατήρηση της συνεργασίας με τη Ρωσία μπορεί να προσφέρει αποτελέσματα σε περισσότερα από ένα μέτωπα.
Η αξιοπιστία αυτής της προσφοράς εξαρτάται από την ικανότητα της Μόσχας να διευκολύνει πραγματικές δεσμεύσεις. Η πρόσβαση στην Τεχεράνη δεν ισοδυναμεί με εξουσία πάνω στις αποφάσεις της, όπως και η προθυμία της Ουάσιγκτον να συζητήσει δεν συνεπάγεται αποδοχή των ρωσικών επιδιώξεων.
Η άρνηση μεταφοράς του ουρανίου δείχνει ακριβώς το όριο: το Κρεμλίνο μπορεί να επιδιώκει διπλωματικά κέρδη μέσω του Ιράν, αλλά η ιρανική ηγεσία διατηρεί τη δυνατότητα να εμποδίσει έναν συμβιβασμό που δεν θεωρεί ότι υπηρετεί την ασφάλειά της.
Πηγή: pagenews.gr