«Πούτιν, είσαι ανθρωπιστής, σε χαιρετώ»: Ο Γουίτκοφ αποθεώνει τον Ρώσο πρόεδρο – Παζάρι για Ουκρανία

Διπλωματικό θρίλερ στην Αγία Πετρούπολη: Ο ειδικός απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, συναντήθηκε για ένατη φορά με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, επιδιώκοντας επανεκκίνηση των ειρηνευτικών συνομιλιών. Η απελευθέρωση Αμερικανού πολίτη, οι προτάσεις για την Ουκρανία, το Ιράν, τα ρωσικά λιπάσματα και το ενδεχόμενο συνάντησης Τραμπ–Πούτιν–Σι συνθέτουν ένα σύνθετο γεωπολιτικό παζάρι.

Μια δήλωση του Στιβ Γουίτκοφ προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν προκαλεί πολιτική αίσθηση, την ώρα που η Ουάσιγκτον επιχειρεί να ανοίξει ξανά τον δρόμο των διαπραγματεύσεων για τον πόλεμο στην Ουκρανία.

«Είσαι ανθρωπιστής… Σε χαιρετώ γι’ αυτό», είπε ο ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου στον Ρώσο ηγέτη, σύμφωνα με το Politico, κατά την επίσκεψή του στην Αγία Πετρούπολη.

Η δημόσια αυτή τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή απευθύνεται στον πρόεδρο της χώρας που συνεχίζει τον πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας, ενώ οι διαφωνίες για τα εδάφη, τις εγγυήσεις ασφαλείας και τη μελλοντική θέση του Κιέβου παραμένουν ανοιχτές.

Πίσω από τη δήλωση, ωστόσο, εξελίσσεται μια ευρύτερη διπλωματική προσπάθεια.

Ο Γουίτκοφ μετέβη στη Ρωσία για την ένατη προσωπική συνάντησή του με τον Πούτιν, μεταφέροντας προτάσεις για την επανέναρξη των συνομιλιών υπό αμερικανική διαμεσολάβηση.

Στην ατζέντα βρέθηκαν όχι μόνο η Ουκρανία, αλλά και το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, οι οικονομικές σχέσεις ΗΠΑ–Ρωσίας και η προοπτική μιας νέας συνάντησης κορυφής με τη συμμετοχή της Κίνας.

Η δήλωση που προκαλεί ερωτήματα: «Είσαι ανθρωπιστής»

Η φράση του Γουίτκοφ προς τον Πούτιν ξεχώρισε από την επίσκεψη στην Αγία Πετρούπολη.

Σύμφωνα με το Politico, ο Αμερικανός απεσταλμένος επαίνεσε τον Ρώσο πρόεδρο κατά την προσωπική τους συνάντηση, χρησιμοποιώντας έναν χαρακτηρισμό που έρχεται σε έντονη αντίθεση με τις κατηγορίες που έχουν διατυπωθεί διεθνώς για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Η τοποθέτηση συνδέεται με τη διπλωματική ατμόσφαιρα της συνάντησης και την απελευθέρωση Αμερικανού πολίτη από τη Ρωσία.

Ωστόσο, η πολιτική σημασία της είναι ευρύτερη.

Ο Γουίτκοφ αποτελεί έναν από τους βασικούς διαύλους επικοινωνίας του Ντόναλντ Τραμπ με το Κρεμλίνο.

Κατά συνέπεια, κάθε δημόσια δήλωσή του αξιολογείται και ως ένδειξη του τρόπου με τον οποίο η αμερικανική κυβέρνηση προσεγγίζει τη Μόσχα.

Η επιλογή ιδιαίτερα θετικής γλώσσας απέναντι στον Πούτιν ενδέχεται να προκαλέσει συζητήσεις στην Ουκρανία και μεταξύ των Ευρωπαίων συμμάχων, οι οποίοι επιμένουν ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία πρέπει να συνοδεύεται από αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας.

Η απελευθέρωση Αμερικανού πολίτη πριν από τις διαπραγματεύσεις

Η επίσκεψη του Γουίτκοφ ξεκίνησε με μια εξέλιξη ιδιαίτερου συμβολισμού.

Η Ρωσία προχώρησε στην απελευθέρωση του Στίβεν Χάμπαρντ, συνταξιούχου Αμερικανού εκπαιδευτικού που βρισκόταν υπό κράτηση.

Η κίνηση παρουσιάστηκε ως θετικό βήμα στις επαφές μεταξύ Μόσχας και Ουάσιγκτον.

Σε διπλωματικό επίπεδο, η απελευθέρωση κρατουμένων μπορεί να λειτουργήσει ως μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης, χωρίς αυτό να συνεπάγεται ότι έχουν επιλυθεί οι ουσιαστικές πολιτικές διαφωνίες.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη δημιούργησε ευνοϊκότερη ατμόσφαιρα για τη συνάντηση, αλλά δεν μεταβάλλει από μόνη της τα δεδομένα στο ουκρανικό μέτωπο.

Ένατη συνάντηση Γουίτκοφ–Πούτιν: Η Ουάσιγκτον αναζητά επανεκκίνηση

Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκε η προσπάθεια αναβίωσης της διπλωματικής διαδικασίας για την Ουκρανία.

Ο Γουίτκοφ προέτρεψε τον Ρώσο πρόεδρο να εξετάσει την επανέναρξη των τριμερών επαφών με τη συμμετοχή Ηνωμένων Πολιτειών, Ρωσίας και Ουκρανίας.

Οι τελευταίες αντίστοιχες συνομιλίες είχαν πραγματοποιηθεί τον Φεβρουάριο, χωρίς να οδηγήσουν σε συνολική συμφωνία.

Η αμερικανική πλευρά επιχειρεί πλέον να διαμορφώσει ένα νέο πλαίσιο συζήτησης, αναζητώντας σημεία στα οποία θα μπορούσε να υπάρξει σύγκλιση.

Ο Γουίτκοφ μετέφερε στον Πούτιν έγγραφα με πιθανές προτάσεις για μια ειρηνευτική συμφωνία, ενώ προβλεπόταν και εξ αποστάσεως συμμετοχή του Τζάρεντ Κούσνερ, με πρόσθετες ιδέες.

Η συμμετοχή προσώπων του στενού περιβάλλοντος του Τραμπ επιβεβαιώνει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις προσωπικές διπλωματικές επαφές ως βασικό εργαλείο της στρατηγικής του.

Ντονέτσκ και ΝΑΤΟ: Τα δύο μεγάλα αγκάθια

Παρά τις νέες επαφές, οι βασικές διαφωνίες παραμένουν.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες για τις συνομιλίες, ο Πούτιν δεν έχει δείξει ουσιαστική διάθεση να εγκαταλείψει τους κεντρικούς στόχους της Μόσχας.

Ανάμεσά τους βρίσκονται η πλήρης ρωσική κατοχή της περιοχής του Ντονέτσκ και η αποτροπή της ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.

Για το Κίεβο, τα ζητήματα αυτά αγγίζουν τον πυρήνα της εθνικής κυριαρχίας και της μελλοντικής του ασφάλειας.

Μια συμφωνία που θα περιλαμβάνει εδαφικές παραχωρήσεις ή περιορισμούς στις στρατηγικές επιλογές της Ουκρανίας θα δημιουργούσε σοβαρά πολιτικά και συνταγματικά ζητήματα.

Από την άλλη πλευρά, η Μόσχα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την επέκταση του ΝΑΤΟ ως κεντρικό ζήτημα της δικής της αντίληψης περί ασφάλειας.

Αυτή η απόσταση εξηγεί γιατί η επανέναρξη των συνομιλιών δεν ταυτίζεται με μια επικείμενη ειρηνευτική συμφωνία.

Το Όσλο και οι νέες ουκρανικές προτάσεις

Πριν από τη συνάντηση με τον Πούτιν, ο Γουίτκοφ είχε πραγματοποιήσει επαφές με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και άλλους αξιωματούχους.

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, στις συνομιλίες του Όσλο η ουκρανική πλευρά παρουσίασε νέες προτάσεις που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός ευρύτερου ειρηνευτικού πλαισίου.

Δύο βασικά στοιχεία αυτού του σχεδιασμού είναι οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία και ένα οικονομικό πρόγραμμα για τη μεταπολεμική ανασυγκρότηση.

Οι εγγυήσεις ασφαλείας θεωρούνται καθοριστικές, καθώς το Κίεβο επιδιώκει να αποφύγει μια συμφωνία που θα μπορούσε να αφήσει τη χώρα εκτεθειμένη σε νέα στρατιωτική επίθεση.

Παράλληλα, η οικονομική διάσταση αφορά την ανοικοδόμηση υποδομών, την προσέλκυση επενδύσεων και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της ουκρανικής οικονομίας.

Ο Ζελένσκι έχει εκφράσει την επιθυμία να συζητηθούν τα σημαντικότερα εκκρεμή ζητήματα σε τριμερή συνάντηση με τον Τραμπ και τον Πούτιν.

Το Κρεμλίνο, πάντως, έχει καταστήσει σαφές ότι μια τέτοια συνάντηση απαιτεί λεπτομερή προετοιμασία.

Η συμφωνία Τραμπ–Ρωσίας για το ντίζελ και οι νέες εντάσεις

Η διπλωματική κινητικότητα εξελίσσεται σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον για τις σχέσεις ΗΠΑ–Ουκρανίας.

Η συμφωνία του Ντόναλντ Τραμπ για εισαγωγές ρωσικού ντίζελ, με στόχο την αντιμετώπιση των αυξημένων τιμών καυσίμων στις Ηνωμένες Πολιτείες, προκάλεσε αντιδράσεις στην Ευρώπη και ανησυχία στο Κίεβο.

Οι επικριτές της συμφωνίας υποστηρίζουν ότι η ενίσχυση των ενεργειακών συναλλαγών με τη Ρωσία μπορεί να υπονομεύσει την οικονομική πίεση που ασκείται στη Μόσχα λόγω του πολέμου.

Η αμερικανική προσέγγιση συνδέει την ενεργειακή πολιτική με την προσπάθεια περιορισμού του κόστους για τους καταναλωτές.

Ωστόσο, η επιλογή αυτή δημιουργεί ερωτήματα για τη συνοχή της δυτικής στρατηγικής απέναντι στη Ρωσία.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη μείωση των ενεργειακών εσόδων της Μόσχας ως σημαντικό στοιχείο της πολιτικής κυρώσεων.

Πληροφορίες για προβλήματα στις πληροφορίες και τους δορυφόρους

Πρόσθετη ανησυχία προκαλούν οι αναφορές για προβλήματα στη στρατιωτική και πληροφοριακή συνεργασία μεταξύ Ουάσιγκτον και Κιέβου.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν, η Ουκρανία ανέφερε διαταραχές στη διαβίβαση πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο σχετικά με ρωσικές στρατιωτικές κινήσεις.

Παράλληλα, προέκυψαν ζητήματα σχετικά με τη χρήση δορυφορικών υπηρεσιών που υποστηρίζουν ουκρανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Οι αναφορές αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, επειδή η δυνατότητα έγκαιρου εντοπισμού πυραυλικών επιθέσεων και στρατιωτικών κινήσεων αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της ουκρανικής άμυνας.

Δημοσιεύματα συνέδεσαν ορισμένες δυσλειτουργίες με περιορισμούς στη λειτουργία του Starlink.

Ο Έλον Μασκ υποστήριξε ότι οι αποφάσεις σχετικά με τη χρήση του συστήματος λαμβάνονται από τον αμερικανικό στρατό ή τον πρόεδρο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ αρνήθηκε ότι ευθυνόταν για τους περιορισμούς, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο διαβεβαίωσε ότι η πρόσβαση της Ουκρανίας στο Starlink παραμένει ενεργή.

Ο Ζελένσκι ανέφερε ότι στις συνομιλίες του Όσλο υπήρξε συμφωνία για την αντιμετώπιση των σχετικών προβλημάτων.

Ο Πούτιν ανοίγει και το χαρτί του Ιράν

Η συνάντηση δεν περιορίστηκε στην Ουκρανία.

Ο Ρώσος πρόεδρος εξέφρασε την προθυμία του να συνδράμει τον Ντόναλντ Τραμπ στις ανησυχίες της Ουάσιγκτον για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Η πρόταση αποκτά γεωπολιτική σημασία, καθώς η Ρωσία διατηρεί στενές σχέσεις με την Τεχεράνη, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να διαχειριστούν τις συνέπειες της έντασης στη Μέση Ανατολή.

Η Μόσχα επιδιώκει να εμφανιστεί ως συνομιλητής με δυνατότητα παρέμβασης σε περισσότερα από ένα διεθνή μέτωπα.

Για την Ουάσιγκτον, μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο διπλωματικής διερεύνησης.

Δεν έχει, ωστόσο, ανακοινωθεί συγκεκριμένη συμφωνία για το Ιράν από τις επαφές στην Αγία Πετρούπολη.

Ρωσικά λιπάσματα για τους Αμερικανούς αγρότες

Στις συνομιλίες τέθηκε επίσης η δυνατότητα προμήθειας ρωσικών λιπασμάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η πρόταση του Πούτιν συνδέεται με την προσπάθεια στήριξης της αμερικανικής αγροτικής παραγωγής.

Η αγορά λιπασμάτων επηρεάζει άμεσα το κόστος παραγωγής και τις διεθνείς τιμές τροφίμων.

Για τη Ρωσία, η ενίσχυση εμπορικών συναλλαγών σε συγκεκριμένους τομείς θα μπορούσε να προσφέρει οικονομικά οφέλη και να δημιουργήσει πρόσθετα πεδία συνεργασίας με τις ΗΠΑ.

Για την κυβέρνηση Τραμπ, η συζήτηση εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια συγκράτησης του κόστους για παραγωγούς και καταναλωτές.

Ωστόσο, οποιαδήποτε τέτοια εμπορική διευθέτηση θα πρέπει να εξεταστεί σε σχέση με το ισχύον καθεστώς κυρώσεων και τους περιορισμούς στις οικονομικές συναλλαγές με τη Μόσχα.

Συνάντηση Τραμπ–Πούτιν–Σι στην Κίνα;

Μια ακόμη πρόταση που φέρεται να τέθηκε από τον Πούτιν αφορά το ενδεχόμενο συνάντησης στην Κίνα τον επόμενο μήνα.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο Ρώσος πρόεδρος πρότεινε μια πιθανή συνάντηση στην οποία θα μπορούσαν να συμμετάσχουν ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ.

Μια τέτοια τριμερής επαφή, εφόσον συμφωνηθεί, θα αποκτούσε ευρύτερη διεθνή σημασία.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και η Κίνα βρίσκονται στο επίκεντρο πολλών από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές και οικονομικές αντιπαραθέσεις.

Η Ουκρανία, η ενεργειακή ασφάλεια, οι κυρώσεις, το εμπόριο και η διεθνής στρατηγική ισορροπία θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο συζητήσεων.

Προς το παρόν, ωστόσο, πρόκειται για ενδεχόμενο και όχι για επιβεβαιωμένη σύνοδο κορυφής.

Η Ευρώπη απέναντι στη διπλωματία Τραμπ–Πούτιν

Οι επαφές στην Αγία Πετρούπολη επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα για την ευρωπαϊκή ασφάλεια: ποιος θα καθορίσει τους όρους μιας ενδεχόμενης συμφωνίας για την Ουκρανία;

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιμένουν στην ανάγκη σεβασμού της ουκρανικής κυριαρχίας και στη διαμόρφωση αξιόπιστων εγγυήσεων ασφαλείας.

Η πιθανότητα μιας διπλωματικής συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς οι αποφάσεις για την Ουκρανία επηρεάζουν άμεσα τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης.

Η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει να συνδυάσει την προσπάθεια τερματισμού του πολέμου με την αναζήτηση οικονομικών και διπλωματικών διευθετήσεων με τη Ρωσία.

Αντίθετα, αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι η πίεση προς τη Μόσχα πρέπει να διατηρηθεί έως ότου υπάρξουν ουσιαστικές εγγυήσεις για την Ουκρανία.

Αυτή η διαφορά προτεραιοτήτων αποτελεί βασικό στοιχείο της σημερινής διατλαντικής συζήτησης.

Το πραγματικό διακύβευμα πίσω από τις φιλοφρονήσεις

Η φράση «Είσαι ανθρωπιστής… Σε χαιρετώ γι’ αυτό» αποτελεί το πιο εντυπωσιακό στιγμιότυπο της συνάντησης Γουίτκοφ–Πούτιν.

Το ουσιαστικό διακύβευμα, όμως, βρίσκεται στις αποφάσεις που ενδέχεται να ακολουθήσουν.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να επαναφέρει τη Μόσχα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ενώ το Κίεβο ζητά να μη θυσιαστούν η εδαφική του ακεραιότητα και η μελλοντική του ασφάλεια.

Η Ρωσία διατηρεί τις βασικές εδαφικές και στρατηγικές της απαιτήσεις, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες διερευνούν παράλληλα δυνατότητες συνεργασίας με τη Μόσχα σε ζητήματα ενέργειας, εμπορίου και διεθνούς ασφάλειας.

Η απελευθέρωση του Αμερικανού πολίτη αποτέλεσε ένα χειροπιαστό αποτέλεσμα της επίσκεψης.

Η προοπτική, ωστόσο, μιας ουσιαστικής ειρηνευτικής συμφωνίας παραμένει αβέβαιη.

Το επόμενο κρίσιμο τεστ θα είναι εάν οι προσωπικές επαφές Γουίτκοφ–Πούτιν θα οδηγήσουν σε νέες τριμερείς διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία και εάν αυτές θα μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις βαθιές διαφωνίες για το Ντονέτσκ, το ΝΑΤΟ και τις εγγυήσεις ασφαλείας.

Μέχρι τότε, η διπλωματία της Αγίας Πετρούπολης αναδεικνύει μια πραγματικότητα: η αναζήτηση ειρήνης στην Ουκρανία συνδέεται πλέον με ένα πολύ ευρύτερο παζάρι ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις.

Πηγή: pagenews.gr