Η Τουρκία υπόσχεται στην Αίγυπτο μεγαλύτερη θαλάσσια δικαιοδοσία. Το Κάιρο, όμως, καλείται να σταθμίσει πολύ περισσότερα από έναν αριθμό στον χάρτη: τα δικά του κυριαρχικά δικαιώματα, τη συμφωνία του με την Ελλάδα και τις σχέσεις του με την Κύπρο και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η νέα τουρκική πρόταση για θαλάσσια οριοθέτηση έρχεται μετά την έγκριση του μνημονίου Τουρκίας–Λιβύης του 2019 από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου και τις αντιδράσεις που ακολούθησαν.
Σύμφωνα με το Al-Monitor, η Άγκυρα επιχειρεί να προσεγγίσει την Αίγυπτο, ενώ το Κάιρο προσπαθεί να διατηρήσει την εξομάλυνση των σχέσεών του με την Τουρκία χωρίς να διαταράξει τις υπόλοιπες συνεργασίες του.
Η τουρκική επιδίωξη είναι σαφής. Αποδοχή της πρότασης από την Αίγυπτο δεν έχει ανακοινωθεί.
Τι ακριβώς προσφέρει η Τουρκία
Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επανέλαβε στις 28 Οκτωβρίου ότι είναι έτοιμο να υπογράψει συμφωνία οριοθέτησης με την Αίγυπτο «στη βάση των αμοιβαίων συμφερόντων».
Το βασικό του επιχείρημα είναι ότι μια συμφωνία με την Άγκυρα θα έδινε στο Κάιρο περισσότερα από 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα πρόσθετης θαλάσσιας δικαιοδοσίας, σε σύγκριση με μια ενδεχόμενη συμφωνία με την Ελλάδα.
Τον ίδιο ισχυρισμό είχε διατυπώσει ο υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ.
Ο αριθμός αποτελεί τουρκική εκτίμηση, όχι συμφωνημένη έκταση μεταξύ των δύο χωρών ή ανεξάρτητη νομική αποτίμηση. Η ανακοίνωση δεν συνοδεύτηκε από επιβεβαίωση έναρξης διαπραγματεύσεων ή χρονοδιάγραμμα υπογραφής.
Η διάκριση είναι κρίσιμη: άλλο η δημόσια προβολή μιας προσφοράς και άλλο η αποδοχή της ως βάσης διαπραγμάτευσης.
Γιατί η Άγκυρα χρειάζεται το Κάιρο
Η αιγυπτιακή στάση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή το Κάιρο διαθέτει άμεσα συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο και απορρίπτει το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Μια προσέγγιση με την Αίγυπτο θα μπορούσε να βοηθήσει την Τουρκία να περιορίσει το περιφερειακό μέτωπο αντιδράσεων και να προβάλει τη δική της λογική οριοθέτησης ως αποδεκτή και από άλλο σημαντικό παράκτιο κράτος.
Αυτό εξηγεί γιατί η προσφορά επανέρχεται τώρα. Η Άγκυρα αναζητεί πολιτικά και διπλωματικά ερείσματα μετά την απόρριψη του μνημονίου από την Ελλάδα, την Κύπρο, την ΕΕ και αραβικές χώρες.
Το Κάιρο, ωστόσο, δεν αντιμετωπίζει το ζήτημα αποκλειστικά μέσα από τις σχέσεις του με την Αθήνα. Έχει διατυπώσει δικές του ενστάσεις για τα δικά του δικαιώματα.
Η αιγυπτιακή απάντηση: «Μελάνι στο χαρτί»
Η επίσημη αιγυπτιακή ενημέρωση για τις επαφές του υπουργού Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελατί με τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν περιλαμβάνει σαφή απόρριψη του μνημονίου.
Ο εκπρόσωπος του αιγυπτιακού ΥΠΕΞ, Νάντερ Ζάκι, το χαρακτήρισε «μελάνι στο χαρτί», υποστηρίζοντας ότι η έγκρισή του από τη λιβυκή Βουλή δεν παράγει νομικές συνέπειες για την Αίγυπτο.
Το Κάιρο αναφέρει ότι το μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά του δικαιώματα στην αποκλειστική οικονομική ζώνη και στην υφαλοκρηπίδα του. Απορρίπτει επίσης ενέργειες που θα στηρίζονταν σε αυτό και θα έρχονταν σε αντίθεση με τα δηλωμένα θαλάσσια όριά του.
Αυτό είναι σημαντικό εμπόδιο για την τουρκική προσπάθεια. Η αιγυπτιακή αντίδραση δεν παρουσιάζεται ως διπλωματική εξυπηρέτηση προς τρίτους, αλλά ως υπεράσπιση εθνικών συμφερόντων.
Κατά την αιγυπτιακή ανακοίνωση, ο Φιντάν εξέφρασε κατανόηση για τις ανησυχίες του Καΐρου και υποστήριξε τη συνέχιση των διαβουλεύσεων για τη Λιβύη.
Η συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου αλλάζει την εξίσωση
Η Αθήνα και το Κάιρο έχουν ήδη υπογράψει, από τον Αύγουστο του 2020, συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ.
Αυτό σημαίνει ότι η αιγυπτιακή πλευρά αξιολογεί την τουρκική προσφορά έχοντας υφιστάμενες δεσμεύσεις και ένα πλαίσιο συνεργασίας με την Ελλάδα.
Σύμφωνα με πρόσφατο διπλωματικό ρεπορτάζ, οι δύο χώρες συζητούν την προοπτική επέκτασης της οριοθέτησης προς ανατολάς. Δεν έχει ανακοινωθεί νέα ολοκληρωμένη συμφωνία.
Η ίδια η προοπτική συνέχισης των ελληνοαιγυπτιακών συνομιλιών, πάντως, δυσκολεύει την προσπάθεια της Άγκυρας να παρουσιάσει το δικό της σχέδιο ως αυτονόητα συμφερότερο.
Για την Αίγυπτο, η αξιοπιστία μιας συμφωνίας και η σταθερότητα των συνεργασιών της αποτελούν μέρος του υπολογισμού — μαζί με τη θαλάσσια έκταση που επικαλείται η τουρκική πλευρά.
Η προσέγγιση με την Τουρκία δεν σημαίνει συμφωνία για όλα
Η Άγκυρα και το Κάιρο έχουν αποκαταστήσει τις διπλωματικές σχέσεις τους σε επίπεδο πρεσβευτών και επιδιώκουν ευρύτερη συνεργασία.
Αυτό προσφέρει διαύλους επικοινωνίας. Δεν εξαλείφει τις διαφορετικές θέσεις για τη Λιβύη και τις θαλάσσιες ζώνες.
Η αιγυπτιακή ηγεσία μπορεί να επιδιώκει καλύτερες σχέσεις με την Τουρκία, διατηρώντας ταυτόχρονα τη συνεργασία της με την Ελλάδα και την Κύπρο. Δεν προκύπτει ότι έχει αποδεχθεί την παρουσίαση αυτών των σχέσεων ως αμοιβαία αποκλειόμενων επιλογών.
Εδώ βρίσκεται η δυσκολία της τουρκικής κίνησης: η διπλωματική εξομάλυνση δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε αλλαγή της αιγυπτιακής θέσης για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Το μήνυμα της Αθήνας απέναντι στο «παζάρι»
Η ελληνική πλευρά παρακολουθεί την τουρκική προσέγγιση, επιμένοντας στον στρατηγικό χαρακτήρα της σχέσης της με την Αίγυπτο.
Η συμμετοχή του Καΐρου στην κοινή δήλωση με Ελλάδα, Κύπρο, ΕΕ, Μπαχρέιν και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου αποτελεί συγκεκριμένη δημόσια τοποθέτηση, πέρα από τις διμερείς διαβεβαιώσεις.
Για την Αθήνα, το ζητούμενο είναι η διατήρηση αυτής της συνεννόησης και η συνέχεια των συνομιλιών με την Αίγυπτο. Η τουρκική προσφορά δείχνει ότι η διπλωματική προσπάθεια παραμένει ενεργή και από την άλλη πλευρά.
Απαντώντας στις πληροφορίες για το τουρκικό δέλεαρ προς το Κάιρο, ο Γιώργος Γεραπετρίτης έδωσε τη γραμμή της ελληνικής θέσης:
«Οι θαλάσσιες ζώνες δεν είναι ένα πεδίο πλειστηριασμού».
Πηγή: pagenews.gr