«Το Κογκρέσο πρέπει να ψηφίσει τις εγγυήσεις ασφαλείας».
Η απαίτηση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι συμπυκνώνει το βασικό δίλημμα της επόμενης φάσης των διαπραγματεύσεων: πώς μπορεί η Ουκρανία να εξασφαλίσει ότι μια συμφωνία με την Ουάσιγκτον θα επιβιώσει από την επόμενη πολιτική αλλαγή και θα αποτρέψει μια νέα ρωσική επίθεση;
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερο βάρος ενόψει των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου και της προετοιμασίας νέων τριμερών συνομιλιών μεταξύ Ουκρανίας, ΗΠΑ και Ρωσίας μέσα στον Νοέμβριο.
Για την Ευρώπη, το διακύβευμα είναι άμεσο. Μια ασαφής αμερικανική δέσμευση θα μπορούσε να αφήσει στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την ασφάλεια της μεταπολεμικής Ουκρανίας, χωρίς αντίστοιχη βεβαιότητα για τη στρατιωτική υποστήριξη της Ουάσιγκτον.
Η κοινοβουλευτική έγκριση έχει σημασία. Το περιεχόμενο της εγγύησης θα καθορίσει τι ακριβώς προστατεύει.
Οι 67 ψήφοι είναι κατώφλι, όχι εξασφαλισμένο αποτέλεσμα
Για μια διεθνή συνθήκη που ακολουθεί τη συνταγματική διαδικασία των ΗΠΑ απαιτείται η συναίνεση των δύο τρίτων των παρόντων γερουσιαστών. Με πλήρη παρουσία των 100 μελών, αυτό σημαίνει 67 ψήφους.
Η απαίτηση δημιουργεί ανάγκη διακομματικής υποστήριξης. Δεν αρκεί, όμως, να μετρηθούν οι γερουσιαστές που στηρίζουν γενικά την Ουκρανία ή ψηφίζουν κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Μια δέσμευση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή αποτελεί διαφορετική απόφαση από την έγκριση χρηματοδότησης ή οικονομικών περιορισμών.
Επομένως, η εκτίμηση ότι υπάρχει ήδη διαθέσιμη υπερπλειοψηφία για οποιαδήποτε εγγύηση χρειάζεται συγκεκριμένο κείμενο και δηλωμένες θέσεις. Οι ψήφοι για μια συνθήκη εξαρτώνται και από τις υποχρεώσεις που αυτή περιλαμβάνει.
Τρεις διαφορετικές διαδρομές στην Ουάσιγκτον
Η αναφορά Ζελένσκι σε ψηφοφορία του Κογκρέσου αφήνει ανοιχτή τη μορφή της τελικής συμφωνίας.
Μια συνθήκη περνά από τη διαδικασία συναίνεσης της Γερουσίας. Μια συμφωνία με νομοθετική έγκριση του Κογκρέσου ακολουθεί διαφορετική διαδρομή, με συμμετοχή και των δύο σωμάτων. Υπάρχουν επίσης εκτελεστικές συμφωνίες, των οποίων η νομική βάση και οι υποχρεώσεις ποικίλλουν.
Η διάκριση έχει πολιτική αξία, αλλά απαιτεί προσοχή: μια εκτελεστική συμφωνία μπορεί επίσης να δημιουργεί δεσμεύσεις βάσει του διεθνούς δικαίου. Η ανθεκτικότητα κάθε σχήματος εξαρτάται από το περιεχόμενο, τη νομοθετική του βάση και τους όρους τερματισμού του.
Το Κίεβο επιδιώκει να απομακρυνθεί από μια υπόσχεση που στηρίζεται κυρίως στην προσωπική σχέση δύο προέδρων.
«Όπως το Άρθρο 5» — αλλά με ποια αντίδραση;
Η διατύπωση «εγγυήσεις τύπου Άρθρου 5» ακούγεται ισχυρή. Χρειάζεται, ωστόσο, να μεταφραστεί σε συγκεκριμένες υποχρεώσεις.
Ακόμη και το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ προβλέπει ότι κάθε σύμμαχος αναλαμβάνει τη δράση που κρίνει αναγκαία, περιλαμβανομένης της χρήσης ένοπλης βίας. Δεν καθορίζει μία πανομοιότυπη στρατιωτική απάντηση για όλα τα κράτη.
Για την Ουκρανία, τα ερωτήματα είναι επιχειρησιακά:
- Τι ενεργοποιεί την εγγύηση;
- Ποιος αποδίδει την ευθύνη μιας παραβίασης;
- Πόσο γρήγορα πρέπει να υπάρξει αντίδραση;
- Ποια στρατιωτικά μέσα και ποια χρηματοδότηση θα είναι διαθέσιμα;
Η διαφορά ανάμεσα στην υπόσχεση διαβουλεύσεων και στην προετοιμασμένη δυνατότητα στρατιωτικής συνδρομής μπορεί να καθορίσει τους υπολογισμούς της Μόσχας.
Η Ευρώπη μπροστά στο επιχειρησιακό βάρος
Το πλαίσιο που παρουσιάστηκε στο Παρίσι τον Ιανουάριο περιλάμβανε πρόθεση ανάπτυξης πολυεθνικής δύναμης υπό γαλλική και βρετανική ηγεσία μετά από ενδεχόμενη κατάπαυση του πυρός, καθώς και αμερικανική συνδρομή στην επιτήρησή της.
Ο Εμανουέλ Μακρόν είχε τοποθετήσει την προβλεπόμενη ανάπτυξη δυνάμεων μακριά από τη γραμμή επαφής. Παράλληλα, συζητήθηκε τεχνολογικός μηχανισμός εντοπισμού παραβιάσεων.
Ένα σύστημα επιτήρησης μπορεί να καταγράψει ποιος παραβίασε την εκεχειρία. Η αποτροπή απαιτεί επιπλέον σαφή απάντηση για το τι θα ακολουθήσει.
Για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αυτό μεταφράζεται σε αποφάσεις για προσωπικό, αεράμυνα, εφοδιασμό, χρηματοδότηση και κανόνες εμπλοκής. Απαιτεί επίσης πολιτική και κοινοβουλευτική στήριξη στο εσωτερικό τους.
Μπορεί να δεσμευθεί ο επόμενος πρόεδρος;
Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι η κύρωση μιας συνθήκης δεν την καθιστά πολιτικά αμετάκλητη. Αμερικανικές κυβερνήσεις έχουν αποχωρήσει από σημαντικές διεθνείς συμφωνίες.
Υπάρχει, όμως, ένα συγκεκριμένο νομοθετικό προηγούμενο για το ΝΑΤΟ: η αμερικανική νομοθεσία απαγορεύει στον πρόεδρο να αποσύρει τις ΗΠΑ από τη Συμμαχία χωρίς συναίνεση δύο τρίτων των παρόντων γερουσιαστών ή νόμο του Κογκρέσου.
Μια αντίστοιχη δικλίδα για την Ουκρανία θα μπορούσε να αυξήσει τα εμπόδια στην εγκατάλειψη μιας συμφωνίας. Δεν θα εξασφάλιζε από μόνη της κάθε μελλοντική απόφαση χρηματοδότησης ή στρατιωτικής δράσης.
Η θεσμική συνέχεια και η επιχειρησιακή αξιοπιστία χρειάζονται ξεχωριστές εγγυήσεις.
Το δίλημμα της αξιοπιστίας
Οι αναλυτές Σάμιουελ Τσάραπ και Τζένιφερ Κάβανα, σε ανάλυση που δημοσιεύεται στη RAND, επισημαίνουν το χάσμα ανάμεσα σε μια εκτεταμένη υπόσχεση και στην προθυμία υλοποίησής της.
Υπενθυμίζουν ότι τρεις διαδοχικοί Αμερικανοί πρόεδροι απέφυγαν να στείλουν αμερικανικές δυνάμεις για να πολεμήσουν υπέρ της Ουκρανίας. Κατά την εκτίμησή τους, αυτό επηρεάζει την αξιοπιστία μιας μελλοντικής δέσμευσης άμεσης εμπλοκής.
Η έγκριση του Κογκρέσου μπορεί να ενισχύσει το πολιτικό βάρος μιας εγγύησης. Για να λειτουργήσει αποτρεπτικά, χρειάζεται να συνοδεύεται από δυνατότητες που ο αντίπαλος θεωρεί πιθανό να χρησιμοποιηθούν.
Αυτό εξηγεί γιατί ο Ζελένσκι επιμένει στις λεπτομέρειες της αμερικανικής συνδρομής:
«Τι είναι έτοιμες να κάνουν οι ΗΠΑ; Με ποιους αριθμούς; Αεροπορικές ή χερσαίες επιχειρήσεις, εάν χρειαστεί να υπερασπιστούν γρήγορα την Ουκρανία;»
Πηγή: pagenews.gr