Θρίλερ ειρήνης στο Άμπου Ντάμπι: Ο Ζελένσκι ζητά την Ευρώπη στο τραπέζι – Το «όχι» του Κρεμλίνου

Στο διάστημα 6–10 Νοεμβρίου προσβλέπει το Κίεβο για μια νέα τριμερή συνάντηση Ουκρανίας, Ρωσίας και ΗΠΑ στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ζητά ευρωπαϊκή συμμετοχή και ισχυρότερη πίεση στη Μόσχα, αλλά ο Γιούρι Ουσακόφ ξεκαθαρίζει ότι οι Ευρωπαίοι δεν προβλέπεται να συμμετάσχουν στον επόμενο γύρο. Το διπλωματικό παρασκήνιο και το ερώτημα ποιος θα διαμορφώσει τους όρους της ειρήνης.

Μια νέα διπλωματική δοκιμασία διαμορφώνεται γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία, καθώς το ενδεχόμενο επανέναρξης των τριμερών συνομιλιών ανάμεσα σε Κίεβο, Μόσχα και Ουάσιγκτον φέρνει στο προσκήνιο μια κρίσιμη διαφωνία: θα έχουν οι Ευρωπαίοι θέση στο τραπέζι όπου θα συζητηθεί το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας;

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, εξέφρασε την ελπίδα ότι μια νέα συνάντηση διαπραγματευτών από την Ουκρανία, τη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες θα πραγματοποιηθεί στο Άμπου Ντάμπι μεταξύ 6 και 10 Νοεμβρίου.

Την ίδια στιγμή, όμως, η Μόσχα έστειλε διαφορετικό μήνυμα.

Ο σύμβουλος του Κρεμλίνου για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Γιούρι Ουσακόφ, δήλωσε ότι οι Ευρωπαίοι εκπρόσωποι δεν θα συμμετάσχουν στον επόμενο γύρο των τριμερών συνομιλιών.

Παράλληλα, διευκρίνισε ότι δεν έχει ακόμη καθοριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία για τη συνάντηση.

Έτσι, ενώ η προοπτική νέων διαπραγματεύσεων δημιουργεί ένα παράθυρο διπλωματικής κινητικότητας, η σύνθεση του τραπεζιού αποτελεί ήδη αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης.

Ζελένσκι: Η Ευρώπη πρέπει να συμμετάσχει στις συνομιλίες

Ο Ουκρανός πρόεδρος επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτή την προοπτική μιας διαπραγματευτικής διαδικασίας με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας.

Η αναφορά του στο διάστημα 6–10 Νοεμβρίου αποτελεί ένδειξη των προσδοκιών του Κιέβου για τον επόμενο γύρο, όχι επιβεβαίωση οριστικής συμφωνίας για τον χρόνο διεξαγωγής του.

Ο Ζελένσκι υπογράμμισε, παράλληλα, ότι η Ουκρανία θέλει την Ευρώπη παρούσα στις συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου.

Σύμφωνα με όσα δήλωσε, η ευρωπαϊκή ενότητα και η ενίσχυση της πίεσης προς τη Ρωσία παραμένουν αναγκαίες.

Η θέση αυτή έχει ουσιαστική στρατηγική σημασία.

Η Ευρώπη δεν αποτελεί απλό παρατηρητή της ουκρανικής σύγκρουσης. Τα κράτη της έχουν αναλάβει σημαντικό μέρος της οικονομικής, στρατιωτικής και ανθρωπιστικής στήριξης προς το Κίεβο, ενώ επωμίζονται άμεσες συνέπειες του πολέμου στην ασφάλεια, στην ενέργεια και στην οικονομία.

Επομένως, για την ουκρανική ηγεσία, η συμμετοχή των Ευρωπαίων δεν αφορά μόνο τη διπλωματική εκπροσώπηση.

Αφορά και τη δυνατότητα να συνδεθεί οποιαδήποτε μελλοντική ειρηνευτική διευθέτηση με ένα ευρύτερο πλαίσιο εγγυήσεων ασφάλειας, οικονομικής υποστήριξης και μεταπολεμικής σταθερότητας.

Το Κίεβο επιδιώκει να αποφύγει μια διαδικασία στην οποία οι ευρωπαϊκές δεσμεύσεις θα θεωρούνται απαραίτητες για την εφαρμογή μιας συμφωνίας, χωρίς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να συμμετέχουν στη διαμόρφωσή της.

Ουσακόφ: Οι Ευρωπαίοι εκτός του επόμενου γύρου

Η απάντηση από τη Μόσχα ήρθε μέσω του Γιούρι Ουσακόφ.

Όπως μετέδωσε το Interfax, ο σύμβουλος του Κρεμλίνου δήλωσε ότι ευρωπαϊκές αντιπροσωπείες δεν πρόκειται να λάβουν μέρος στον επόμενο γύρο των συνομιλιών ανάμεσα στη Ρωσία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ουκρανία.

Ο Ουσακόφ αναφέρθηκε επίσης στις τηλεφωνικές επικοινωνίες που είχε την Τρίτη ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν με τον πρόεδρο της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ και τον πρωθυπουργό της Νορβηγίας Γιούνας Γκαρ Στόρε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το ενδεχόμενο συμμετοχής ευρωπαϊκών χωρών στις διαπραγματεύσεις δεν αποτέλεσε αντικείμενο αυτών των επικοινωνιών.

Η τοποθέτηση αυτή έχει δύο επίπεδα.

Το πρώτο είναι διαδικαστικό: η Μόσχα παρουσιάζει τον επόμενο γύρο ως τριμερή διαδικασία, χωρίς ευρωπαϊκή εκπροσώπηση.

Το δεύτερο είναι πολιτικό: η σύνθεση των συνομιλιών καθορίζει ποιοι συμμετέχουν άμεσα στη συζήτηση των πιθανών όρων μιας διευθέτησης.

Ωστόσο, η απουσία Ευρωπαίων από έναν συγκεκριμένο διαπραγματευτικό γύρο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αποκλείεται οποιαδήποτε μελλοντική ευρωπαϊκή συμμετοχή.

Προς το παρόν, το επιβεβαιωμένο σημείο διαφωνίας αφορά τη σύνθεση της επόμενης συνάντησης, όχι μια οριστική συμφωνία για ολόκληρη την ειρηνευτική διαδικασία.

Το Άμπου Ντάμπι ως διπλωματικός κόμβος

Η επιλογή των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ως πιθανού τόπου διεξαγωγής των συνομιλιών παρουσιάζει ιδιαίτερο γεωπολιτικό ενδιαφέρον.

Το Άμπου Ντάμπι έχει αναπτύξει διπλωματικές σχέσεις με διαφορετικά κέντρα ισχύος, διατηρώντας διαύλους επικοινωνίας τόσο με δυτικές χώρες όσο και με τη Ρωσία.

Αυτή η πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική προσφέρει στα Εμιράτα τη δυνατότητα να φιλοξενούν επαφές μεταξύ πλευρών που βρίσκονται σε έντονη αντιπαράθεση.

Η επιλογή ενός τέτοιου χώρου δεν αποτελεί, από μόνη της, ένδειξη ότι έχει επιτευχθεί ουσιαστική πρόοδος στις διαπραγματεύσεις.

Δημιουργεί, ωστόσο, τις πρακτικές προϋποθέσεις για επαφές σε ένα περιβάλλον όπου οι απευθείας πολιτικές σχέσεις παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες.

Για τη διεθνή διπλωματία, η δυνατότητα συνάντησης των αντιπροσωπειών αποτελεί ένα πρώτο βήμα.

Το δυσκολότερο ζήτημα είναι το περιεχόμενο των συνομιλιών.

Το πραγματικό χάσμα: Εδάφη, εγγυήσεις ασφαλείας και κυρώσεις

Ακόμη και εάν η τριμερής συνάντηση πραγματοποιηθεί στις αρχές Νοεμβρίου, οι βασικές διαφωνίες ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία παραμένουν βαθιές.

Το εδαφικό ζήτημα βρίσκεται στον πυρήνα της σύγκρουσης.

Το Κίεβο υπερασπίζεται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας, ενώ η Μόσχα διατηρεί τις δικές της διεκδικήσεις και απαιτήσεις για οποιαδήποτε διευθέτηση.

Εξίσου σημαντικό είναι το ζήτημα των εγγυήσεων ασφαλείας.

Για την Ουκρανία, μια συμφωνία που δεν θα συνοδεύεται από αξιόπιστους μηχανισμούς αποτροπής νέας επίθεσης θα δημιουργούσε σοβαρά ερωτήματα για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της.

Παράλληλα, η εφαρμογή ή άρση κυρώσεων, οι μηχανισμοί επιτήρησης μιας ενδεχόμενης κατάπαυσης του πυρός και η μεταπολεμική ανοικοδόμηση αποτελούν ζητήματα στα οποία η ευρωπαϊκή συμμετοχή θα μπορούσε να αποδειχθεί ουσιώδης.

Η πραγματική πρόκληση δεν είναι απλώς να καθίσουν οι αντιπροσωπείες στο ίδιο τραπέζι, αλλά να υπάρξει συμφωνία που θα μπορεί να εφαρμοστεί και να διατηρηθεί.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπροστά σε στρατηγικό δίλημμα

Για τις Βρυξέλλες, η προοπτική μιας τριμερούς συνάντησης χωρίς ευρωπαϊκή παρουσία εγείρει ένα ευρύτερο ζήτημα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί έναν από τους βασικούς υποστηρικτές της Ουκρανίας, αλλά δεν έχει πάντοτε ενιαία θεσμική παρουσία σε διπλωματικές πρωτοβουλίες που διαμορφώνονται από άλλους διεθνείς παράγοντες.

Η πιθανότητα να συζητηθούν όροι ειρήνης χωρίς άμεση συμμετοχή ευρωπαϊκών κυβερνήσεων αναδεικνύει το ερώτημα της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας.

Η διάσταση αυτή δεν αφορά μόνο την Ουκρανία.

Αφορά και το πώς θα οργανωθεί η ευρωπαϊκή ασφάλεια μετά τον πόλεμο, ποιος θα αναλάβει τις οικονομικές και στρατιωτικές δεσμεύσεις και ποιοι θα έχουν λόγο στη διαμόρφωση των σχετικών αποφάσεων.

Από την άλλη πλευρά, μια αρχική τριμερής διαδικασία δεν αποκλείει αναγκαστικά τη δημιουργία παράλληλων ή επόμενων σχημάτων διαβούλευσης.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν οι Ευρωπαίοι θα αποκτήσουν δυνατότητα συμμετοχής πριν οριστικοποιηθούν κρίσιμες αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα την ασφάλειά τους.

Η Ουάσιγκτον στον κεντρικό ρόλο

Η παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών στην προτεινόμενη τριμερή διαδικασία επιβεβαιώνει τον κεντρικό ρόλο της Ουάσιγκτον στις προσπάθειες για διπλωματική διευθέτηση.

Οι ΗΠΑ διαθέτουν σημαντική επιρροή λόγω της στρατιωτικής και οικονομικής υποστήριξης που έχουν παράσχει στην Ουκρανία, αλλά και της δυνατότητάς τους να συνομιλούν απευθείας με τη Μόσχα.

Η αμερικανική συμμετοχή μπορεί να διευκολύνει την ανταλλαγή προτάσεων μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.

Δεν αρκεί, όμως, για να εξασφαλίσει συμφωνία.

Η Ουκρανία και η Ρωσία εξακολουθούν να έχουν διαφορετικές θέσεις για τα ουσιώδη ζητήματα, ενώ οποιαδήποτε διευθέτηση θα χρειαστεί να αντιμετωπίσει και τις πρακτικές προϋποθέσεις εφαρμογής της.

Επιπλέον, η απουσία των Ευρωπαίων από τον επόμενο γύρο δημιουργεί ερωτήματα για τον συντονισμό μεταξύ Ουάσιγκτον και ευρωπαϊκών πρωτευουσών.

Από τις 6 έως τις 10 Νοεμβρίου: Το πρώτο κρίσιμο τεστ

Το χρονικό διάστημα που ανέφερε ο Ζελένσκι δημιουργεί έναν συγκεκριμένο διπλωματικό ορίζοντα.

Ωστόσο, η επισήμανση του Ουσακόφ ότι δεν έχει οριστεί ημερομηνία σημαίνει πως η συνάντηση δεν πρέπει να θεωρείται ακόμη οριστικά προγραμματισμένη.

Το πρώτο ζητούμενο είναι να συμφωνηθούν οι πρακτικές λεπτομέρειες και να επιβεβαιωθεί η παρουσία των αντιπροσωπειών.

Το δεύτερο είναι να αποσαφηνιστεί η ατζέντα.

Και το τρίτο, ίσως το πιο δύσκολο, είναι να διαπιστωθεί εάν υπάρχει πραγματικό περιθώριο σύγκλισης σε οποιοδήποτε από τα βασικά ζητήματα της σύγκρουσης.

Η ευρωπαϊκή συμμετοχή προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο διαπραγμάτευσης, καθώς το Κίεβο τη θεωρεί αναγκαία, ενώ η Μόσχα δηλώνει ότι δεν προβλέπεται στον επόμενο γύρο.

Ποιος θα καθορίσει τους όρους της ειρήνης;

Η νέα κινητικότητα γύρω από το Άμπου Ντάμπι αναδεικνύει μια κρίσιμη πραγματικότητα: η αναζήτηση ειρηνευτικής συμφωνίας δεν αφορά μόνο την Ουκρανία και τη Ρωσία, αλλά και τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης.

Ο Ζελένσκι επιδιώκει να διατηρήσει την Ευρώπη ενεργό μέρος της διαδικασίας.

Το Κρεμλίνο, μέσω του Ουσακόφ, περιγράφει τον επόμενο γύρο ως τριμερή, χωρίς ευρωπαϊκή εκπροσώπηση.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται στον πυρήνα της προτεινόμενης διαπραγματευτικής διαδικασίας.

Και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προβάλλουν ως πιθανός τόπος μιας συνάντησης που θα μπορούσε να αποτελέσει νέο σταθμό στη διπλωματική προσπάθεια.

Το Άμπου Ντάμπι μπορεί να φιλοξενήσει την επόμενη συνάντηση. Δεν έχει ακόμη αποδειχθεί ότι μπορεί να φιλοξενήσει και τη συμφωνία που θα τερματίσει τον πόλεμο.

Πριν από αυτό, πρέπει να απαντηθεί ένα θεμελιώδες ερώτημα:

Μπορεί να οικοδομηθεί βιώσιμη ειρήνη στην Ουκρανία χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της Ευρώπης στη διαμόρφωση και στην εφαρμογή της;

Πηγή: pagenews.gr