Μια δήλωση από την Τεχεράνη ήταν αρκετή για να προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Το πετρέλαιο κατέγραψε πτώση που ξεπέρασε το 6% τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου, καθώς οι επενδυτές άρχισαν να προεξοφλούν αυξημένες πιθανότητες διπλωματικής συμφωνίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν.
Η νέα υποχώρηση των τιμών ακολούθησε τις δηλώσεις του Ιρανού προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος αποκάλυψε ότι ο ανώτατος ηγέτης της χώρας, αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έχει παραχωρήσει στην κυβέρνηση συγκεκριμένες εξουσίες για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων με την Ουάσιγκτον.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς σημειώνεται μόλις μία ημέρα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ και ενώ παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέου γύρου αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν.
Σύμφωνα με τους Financial Times, το Brent υποχώρησε κατά 6,4%, στα 106,15 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό West Texas Intermediate κατέγραψε αντίστοιχη πτώση, περνώντας κάτω από τα 97 δολάρια.
Η κίνηση αυτή αποτυπώνει πόσο έντονα εξαρτάται πλέον η διεθνής αγορά πετρελαίου από τις διπλωματικές και στρατιωτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Το μήνυμα Πεζεσκιάν: «Ο ανώτατος ηγέτης μάς έδωσε εξουσίες για διαπραγματεύσεις»
Το σημαντικότερο νέο στοιχείο προήλθε από τον ίδιο τον πρόεδρο του Ιράν.
Ο Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε, σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης, ότι η κυβέρνησή του καταβάλλει προσπάθειες για την επίλυση της κρίσης μέσω διαλόγου.
«Καταβάλλουμε προσπάθειες για να επιλύσουμε το ζήτημα μέσω διαλόγου», ανέφερε.
Και πρόσθεσε:
«Στο πλαίσιο αυτό, ο ανώτατος ηγέτης έχει επίσης παραχωρήσει στην κυβέρνηση ορισμένες εξουσίες».
Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της δομής εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Στο ιρανικό πολιτικό σύστημα, ο ανώτατος ηγέτης έχει τον τελικό λόγο στα σημαντικότερα ζητήματα εθνικής ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής.
Επομένως, η δημόσια επιβεβαίωση ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έχει επιτρέψει στην κυβέρνηση να κινηθεί διπλωματικά ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι υπάρχει θεσμικό περιθώριο για διαπραγματεύσεις.
Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι έχει εγκριθεί κάποια συγκεκριμένη συμφωνία ή ότι η Τεχεράνη έχει αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους.
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ και το παρασκήνιο της ιρανικής εξουσίας
Η στάση του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων.
Ο Ιρανός ανώτατος ηγέτης, ο οποίος σύμφωνα με τους Financial Times παραμένει μακριά από τη δημόσια θέα από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, εξακολουθεί να διαθέτει την αποφασιστική εξουσία για τα ζητήματα που αφορούν την εθνική ασφάλεια.
Η παραχώρηση διαπραγματευτικών αρμοδιοτήτων στην κυβέρνηση Πεζεσκιάν θα μπορούσε να επιτρέψει μεγαλύτερη ευελιξία στις επαφές με τις ΗΠΑ.
Παράλληλα, όμως, δημιουργεί ένα κρίσιμο ερώτημα: μέχρι πού μπορεί να φτάσει η ιρανική διαπραγματευτική ομάδα χωρίς να παραβιάσει τις κόκκινες γραμμές της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας;
Η απάντηση θα καθορίσει εάν οι επαφές μπορούν να εξελιχθούν σε ουσιαστική διαπραγμάτευση ή θα περιοριστούν σε μια προσωρινή αποκλιμάκωση.
Το Κατάρ στο επίκεντρο: Το σχέδιο για προσωρινή συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν
Η διπλωματική κινητικότητα δεν ξεκίνησε τη Δευτέρα.
Τις προηγούμενες ημέρες, περιφερειακοί διαμεσολαβητές με επικεφαλής το Κατάρ ενίσχυσαν τις προσπάθειές τους για την επίτευξη μιας προσωρινής συμφωνίας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.
Ιρανοί αξιωματούχοι πραγματοποίησαν επαφές με διαμεσολαβητές στην Ντόχα κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου.
Είχε προηγηθεί επίσκεψη ομάδας Καταριανών διαπραγματευτών στην Τεχεράνη την Παρασκευή.
Οι επαφές αυτές πραγματοποιούνται σε μια περίοδο κατά την οποία η ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών και η ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο αποτελούν βασικούς παράγοντες της παγκόσμιας οικονομικής αβεβαιότητας.
Σύμφωνα με πρόσωπο που έχει ενημερωθεί για τις συνομιλίες και επικαλούνται οι Financial Times, τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και το Ιράν επιθυμούν μια συμφωνία και εμφανίζουν ενδείξεις μεγαλύτερης ευελιξίας.
Ωστόσο, παραμένουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Οι διαμεσολαβητές επιχειρούν να πείσουν τον Τραμπ να δώσει περισσότερο χρόνο στη διπλωματική διαδικασία.
Ο Νετανιάχου πιέζει τον Τραμπ για νέο χτύπημα στο Ιράν
Την ώρα που οι αγορές υποδέχονται θετικά την προοπτική διαπραγματεύσεων, στο παρασκήνιο εξελίσσεται μια διαφορετική στρατηγική αντιπαράθεση.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου πιέζει τον Ντόναλντ Τραμπ για ταχεία επανέναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις, ο Νετανιάχου θεωρεί ότι η στρατιωτική πίεση πρέπει να συνεχιστεί.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, αντίθετα, δεν έχει λάβει οριστική απόφαση για νέα πλήγματα.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, ο Τραμπ έχει αποκλείσει επιθέσεις πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης, αλλά δεν έχει αποφασίσει εάν θα επιτρέψει την επανέναρξή τους στη συνέχεια.
Αυτό δημιουργεί ένα εξαιρετικά στενό χρονικό παράθυρο για τη διπλωματία.
Η 3η Νοεμβρίου λειτουργεί ως πολιτικό ορόσημο, καθώς μετά τις αμερικανικές κάλπες θα μπορούσαν να μεταβληθούν οι υπολογισμοί της Ουάσιγκτον.
Η αγορά πετρελαίου επιχειρεί επομένως να αποτιμήσει δύο αντίθετα ενδεχόμενα: μια συμφωνία που θα μειώσει τις διαταραχές στην προσφορά ή μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση που θα μπορούσε να εκτοξεύσει εκ νέου τις τιμές.
Γιατί το πετρέλαιο κατέρρευσε παρά τον κίνδυνο νέων επιθέσεων
Η απότομη πτώση δεν οφείλεται αποκλειστικά στις δηλώσεις του Πεζεσκιάν.
Οι τιμές είχαν ενισχυθεί σημαντικά τις προηγούμενες εβδομάδες, καθώς οι επενδυτές φοβούνταν νέα στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Το Brent ολοκλήρωσε τον Οκτώβριο σε υψηλό εξαμήνου, ενσωματώνοντας ένα σημαντικό ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου.
Με την εμφάνιση νέων ενδείξεων διπλωματικής κινητικότητας, μέρος αυτού του ασφαλίστρου άρχισε να υποχωρεί.
Ο αναλυτής της ING, Φραντσέσκο Πεζόλε, επισήμανε ότι οι τιμές του πετρελαίου εξακολουθούν να ενσωματώνουν σημαντικό γεωπολιτικό κίνδυνο.
Η παρατήρηση αυτή εξηγεί γιατί ακόμη και μια περιορισμένη θετική εξέλιξη μπορεί να προκαλέσει δυσανάλογα μεγάλη αντίδραση στις αγορές.
Όταν η τιμή ενός εμπορεύματος έχει αυξηθεί λόγω του φόβου μιας κρίσης, η μείωση της πιθανότητας αυτής της κρίσης μπορεί να οδηγήσει σε ταχεία διόρθωση.
Υπάρχει όμως και ένας τεχνικός παράγοντας.
Σύμφωνα με τους Financial Times, μέρος της πτώσης της Δευτέρας συνδέεται με τη μετάβαση του βασικού συμβολαίου μελλοντικής εκπλήρωσης από την παράδοση Δεκεμβρίου στην παράδοση Ιανουαρίου.
Η συγκεκριμένη αλλαγή επηρεάζει τις συγκρίσεις των τιμών και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την αποτίμηση του μεγέθους της ημερήσιας πτώσης.
Στενά του Ορμούζ: Το πραγματικό διακύβευμα για την παγκόσμια αγορά
Πίσω από τις διακυμάνσεις των τιμών βρίσκεται το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα της Μέσης Ανατολής: τα Στενά του Ορμούζ.
Οι επιθέσεις κατά δεξαμενόπλοιων και οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα έχουν αυξήσει το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης φορτίων, επηρεάζοντας τη διαθεσιμότητα πετρελαίου στις διεθνείς αγορές.
Η ασφάλεια της διέλευσης αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη σταθεροποίηση της προσφοράς.
Μια προσωρινή συμφωνία που θα επέτρεπε την ομαλότερη μεταφορά ενεργειακών φορτίων θα μπορούσε να μειώσει άμεσα τις ανησυχίες των αγορών.
Αντίθετα, μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω διαταραχές στις εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το αργό πετρέλαιο.
Επηρεάζει το φυσικό αέριο, τα διυλισμένα καύσιμα, τις θαλάσσιες μεταφορές και το κόστος παραγωγής για πολλές οικονομίες.
Για την Ευρώπη, η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μια νέα άνοδος των ενεργειακών τιμών θα μπορούσε να επιβαρύνει τον πληθωρισμό και να περιορίσει τα περιθώρια νομισματικής χαλάρωσης.
Goldman Sachs: Το Brent μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 140 δολάρια
Παρά τη μεγάλη πτώση της Δευτέρας, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι κίνδυνοι δεν έχουν εξαφανιστεί.
Η Goldman Sachs αναθεώρησε ανοδικά τις προβλέψεις της για το πετρέλαιο, επικαλούμενη τις συνεχιζόμενες διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά.
Σύμφωνα με το Reuters, η τράπεζα εκτιμά ότι το Brent θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τα 140 δολάρια το βαρέλι το 2027, σε δυσμενές σενάριο όπου η παραγωγή στον Περσικό Κόλπο θα παραμείνει σημαντικά χαμηλότερη από τα προηγούμενα επίπεδα.
Το συγκεκριμένο επίπεδο δεν αποτελεί τη βασική πρόβλεψη της τράπεζας, αλλά σενάριο υψηλού κινδύνου.
Η διάκριση είναι ουσιαστική, καθώς δείχνει ότι η αγορά δεν αντιμετωπίζει την τελευταία διπλωματική κινητικότητα ως οριστική λύση.
Οι ζημιές στις υποδομές, οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα και οι κίνδυνοι νέων επιθέσεων μπορούν να διατηρήσουν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα ακόμη και εάν υπάρξει προσωρινή αποκλιμάκωση.
OPEC+: Αμετάβλητοι οι στόχοι παραγωγής για τον Δεκέμβριο
Στο μεταξύ, ο OPEC+ αποφάσισε να διατηρήσει αμετάβλητους τους στόχους παραγωγής για τον Δεκέμβριο.
Η απόφαση, που ελήφθη την Κυριακή, ήταν σε μεγάλο βαθμό αναμενόμενη από τις αγορές.
Ο οργανισμός και οι σύμμαχοί του αντιμετωπίζουν ένα σύνθετο περιβάλλον, στο οποίο οι γεωπολιτικές διαταραχές περιορίζουν τις εξαγωγικές δυνατότητες ορισμένων παραγωγών.
Αυτό σημαίνει ότι οι επίσημοι στόχοι παραγωγής δεν αντανακλούν απαραίτητα τις ποσότητες που μπορούν πράγματι να φτάσουν στις διεθνείς αγορές.
Οι εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο έχουν επομένως μεγαλύτερη βραχυπρόθεσμη σημασία από μια τυπική μεταβολή των ποσοστώσεων.
Wall Street: Η πτώση του πετρελαίου δίνει ανάσα στις μετοχές και τα ομόλογα
Η υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου προκάλεσε θετική αντίδραση και στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Στις πρώτες συναλλαγές της Δευτέρας στη Wall Street, ο τεχνολογικός Nasdaq 100 ενισχυόταν κατά 0,7%, ενώ ο ευρύτερος S&P 500 σημείωνε άνοδο 0,6%.
Η αντίδραση αυτή ήρθε μετά από μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για τις τεχνολογικές μετοχές.
Την Παρασκευή, ο Nasdaq 100 είχε υποχωρήσει κατά 3,5%, ολοκληρώνοντας τον χειρότερο μήνα του εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο.
Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η πίεση στις εταιρείες ημιαγωγών, με τον σχετικό δείκτη της Φιλαδέλφειας να καταγράφει απώλειες 7,2%.
Η πτώση του πετρελαίου προσέφερε μια προσωρινή ανακούφιση, καθώς οι επενδυτές εκτίμησαν ότι η μείωση του ενεργειακού κόστους θα μπορούσε να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις.
Θετική ήταν και η αντίδραση στην αγορά κρατικών ομολόγων.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η απόδοση του δεκαετούς κρατικού ομολόγου υποχώρησε κατά περίπου 11 μονάδες βάσης, διαμορφούμενη λίγο κάτω από το 5,2%.
Η κίνηση αυτή αντανακλά τη μείωση των ανησυχιών για τον πληθωρισμό, χωρίς ωστόσο να αναιρεί τη συνολική αβεβαιότητα.
Barclays: Επιστρέφουν οι επενδυτές στο ρίσκο, αλλά η AI παραμένει ερωτηματικό
Η υποχώρηση του πετρελαίου συνέπεσε με μια προσπάθεια ανάκαμψης των χρηματιστηρίων μετά τις μεγάλες απώλειες του Οκτωβρίου.
Ο Ατζάι Ρατζαντιάκσα, επικεφαλής ερευνών της Barclays, υποστήριξε ότι οι επενδυτές μπορούν να αρχίσουν να επανεξετάζουν προσεκτικά την έκθεσή τους σε περιουσιακά στοιχεία υψηλότερου κινδύνου.
Η τράπεζα, πάντως, επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ερωτήματα για τη βιωσιμότητα της ανόδου των εταιρειών που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Η ζήτηση για υπολογιστική ισχύ παραμένει ισχυρή, αλλά οι υψηλές αποτιμήσεις των τεχνολογικών ομίλων έχουν καταστήσει την αγορά περισσότερο ευάλωτη σε αρνητικές εκπλήξεις.
Στην Ευρώπη, ο δείκτης Stoxx Europe 600 εμφάνιζε περιορισμένες μεταβολές κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η αποκλιμάκωση των ενεργειακών τιμών αποτελεί θετική εξέλιξη, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να εξαλείψει τις ανησυχίες σχετικά με την παγκόσμια οικονομία.
Η 3η Νοεμβρίου ως σημείο καμπής για το πετρέλαιο
Η μεγάλη πτώση του πετρελαίου δεν σημαίνει ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει τελειώσει.
Αντίθετα, αποτυπώνει την εξαιρετική ευαισθησία των αγορών σε κάθε πληροφορία που αφορά τις προθέσεις της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης.
Η κυβέρνηση Πεζεσκιάν δηλώνει ότι διαθέτει πλέον μεγαλύτερη εξουσιοδότηση για διαπραγματεύσεις.
Το Κατάρ επιχειρεί να γεφυρώσει τις διαφορές ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Ο Νετανιάχου πιέζει για στρατιωτική δράση, ενώ ο Τραμπ δεν έχει λάβει την τελική του απόφαση.
Και όλα αυτά συμβαίνουν παραμονή των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών.
Η επόμενη κίνηση του Λευκού Οίκου θα κρίνει εάν η υποχώρηση του Brent προς τα 106 δολάρια σηματοδοτεί την αρχή μιας ουσιαστικής αποκλιμάκωσης ή απλώς μια προσωρινή διόρθωση πριν από νέα γεωπολιτική αναταραχή.
Πηγή: pagenews.gr