Τραμπ–Ιράν: Το τηλεφώνημα στο Κατάρ και το μεγάλο παζάρι για να σταματήσει ο πόλεμος

Ο εμίρης του Κατάρ πιέζει τον Αμερικανό πρόεδρο να επιλέξει τη διπλωματία, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ, τον αμερικανικό αποκλεισμό και τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια. Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο και η απειλή νέων αμερικανικών πληγμάτων δεν έχει αποσυρθεί.

Μπορεί ένα τηλεφώνημα ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον εμίρη του Κατάρ να ανοίξει τον δρόμο για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν; Η διπλωματική κινητικότητα στη Μέση Ανατολή εντείνεται, καθώς οι περιφερειακοί μεσολαβητές επιχειρούν να εξασφαλίσουν μια προσωρινή συμφωνία πριν η αντιπαράθεση οδηγηθεί σε νέο γύρο στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, ο εμίρης του Κατάρ, σεΐχης Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θάνι, συνομίλησε τηλεφωνικά με τον Αμερικανό πρόεδρο, με επίκεντρο τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης και την αναζήτηση διπλωματικής διεξόδου.

Σύμφωνα με τους Financial Times, το Κατάρ ηγείται των περιφερειακών προσπαθειών για την επίτευξη μιας ενδιάμεσης συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Οι μεσολαβητές διαπιστώνουν μεγαλύτερη ευελιξία στις θέσεις των δύο πλευρών, χωρίς ωστόσο να έχει γεφυρωθεί το χάσμα στα κρίσιμα ζητήματα.

Η διπλωματική πρωτοβουλία εξελίσσεται σε μια ιδιαίτερα επικίνδυνη συγκυρία. Ο Τραμπ διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων επιθέσεων, ενώ το Ιράν εξακολουθεί να χρησιμοποιεί τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ ως βασικό διαπραγματευτικό μέσο.

Το τηλεφώνημα Τραμπ–αλ Θάνι: Η Ντόχα ζητά να συνεχιστεί ο διάλογος

Η επικοινωνία των δύο ηγετών επιβεβαιώθηκε από το γραφείο του εμίρη του Κατάρ.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, συζητήθηκαν οι τελευταίες εξελίξεις στην περιοχή, οι διεθνείς διπλωματικές πρωτοβουλίες και οι προσπάθειες του Κατάρ να διευκολύνει την επίτευξη συνολικής συμφωνίας για τον τερματισμό της κρίσης.

Ο αλ Θάνι υπογράμμισε τη σημασία της συνέχισης του διαλόγου και της αξιοποίησης διπλωματικών μέσων, ώστε να αποφευχθεί περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση.

Έδωσε επίσης ιδιαίτερη έμφαση στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας και στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού.

Η στάση της Ντόχα συνδέεται άμεσα με τις συνέπειες του πολέμου για τα κράτη του Κόλπου. Το Κατάρ και άλλοι περιφερειακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με ιρανικά πλήγματα και ανησυχούν ότι μια νέα αμερικανική επίθεση θα προκαλέσει αντίποινα σε ολόκληρη την περιοχή.

Για τις χώρες αυτές, μια συμφωνία δεν αποτελεί μόνο ζήτημα περιφερειακής σταθερότητας. Αφορά την προστασία των ενεργειακών εγκαταστάσεων, των εμπορικών οδών και των οικονομιών τους.

Το σχέδιο για τα Στενά του Ορμούζ: Τι ζητούν ΗΠΑ και Ιράν

Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων βρίσκεται μια πρόταση αμοιβαίων κινήσεων που θα μπορούσε να οδηγήσει σε προσωρινή αποκλιμάκωση.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες των Financial Times, το υπό συζήτηση πλαίσιο προβλέπει ότι το Ιράν θα επιτρέψει την ασφαλέστερη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.

Σε αντάλλαγμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προχωρήσουν σε άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, θα επιτρέψουν την επανέναρξη εξαγωγών πετρελαίου και θα αποδεσμεύσουν μέρος των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.

Μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πρώτο στάδιο, πριν από διαπραγματεύσεις για μια συνολικότερη διευθέτηση.

Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό ένα καθοριστικό ζήτημα: ποια πλευρά θα κάνει την πρώτη κίνηση;

Η Τεχεράνη επιδιώκει συγκεκριμένες αμερικανικές δεσμεύσεις πριν προχωρήσει σε παραχωρήσεις. Η Ουάσιγκτον, από την πλευρά της, θέλει εγγυήσεις ότι η ιρανική πλευρά θα εφαρμόσει όσα συμφωνηθούν.

Η αλληλουχία των βημάτων αποκτά έτσι σχεδόν την ίδια σημασία με το περιεχόμενο της συμφωνίας.

Τα 440 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου: Το μεγαλύτερο εμπόδιο

Πέρα από τη ναυσιπλοΐα και τις κυρώσεις, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένει το δυσκολότερο κεφάλαιο.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να εξασφαλίσει επιθεωρήσεις στις πυρηνικές εγκαταστάσεις που βομβαρδίστηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου και να απομακρυνθεί από το Ιράν το απόθεμα περίπου 440 κιλών ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού.

Η αμερικανική πλευρά αντιμετωπίζει το ζήτημα ως κρίσιμο στοιχείο οποιασδήποτε βιώσιμης συμφωνίας.

Η Τεχεράνη απορρίπτει την απαίτηση μεταφοράς του αποθέματος στο εξωτερικό και επιμένει ότι η Ουάσιγκτον πρέπει πρώτα να ανταποκριθεί στις δικές της προϋποθέσεις.

Η διαφωνία δεν είναι μόνο τεχνική.

Αφορά την επιθεώρηση των πυρηνικών εγκαταστάσεων, τον έλεγχο του εμπλουτισμένου ουρανίου, την άρση των κυρώσεων και τη δυνατότητα κάθε πλευράς να παρουσιάσει μια ενδεχόμενη συμφωνία ως αποτέλεσμα των διαπραγματευτικών της επιλογών.

Το Ιράν υποστηρίζει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα εξυπηρετεί ειρηνικούς σκοπούς, ενώ οι ΗΠΑ ζητούν επαληθεύσιμες εγγυήσεις ότι δεν θα χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου.

Οι επτά όροι της Τεχεράνης και η πρόταση που εξετάζει η Ουάσιγκτον

Η ιρανική πλευρά έχει ήδη διαβιβάσει μέσω του Κατάρ νέα πρόταση για το πυρηνικό ζήτημα.

Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει την πρόταση, αλλά η ουσιαστική πρόοδος στις συνομιλίες εξαρτάται από την ικανοποίηση επτά ιρανικών απαιτήσεων.

Μεταξύ των όρων που έχουν γίνει γνωστοί περιλαμβάνονται η άρση κυρώσεων, η πρόσβαση σε δεσμευμένα κεφάλαια και οι πολεμικές αποζημιώσεις.

Δεν έχει δημοσιοποιηθεί πλήρης, επιβεβαιωμένος κατάλογος όλων των όρων.

Η Ουάσιγκτον επιμένει ότι τα πυρηνικά ζητήματα πρέπει να περιληφθούν από την αρχή στις διαπραγματεύσεις.

Αντίθετα, η Τεχεράνη επιδιώκει να εξασφαλίσει πρώτα οικονομικές και πολιτικές παραχωρήσεις που θα αποτυπώνουν την αμερικανική πρόθεση για ουσιαστική αποκλιμάκωση.

Σύμφωνα με το Bloomberg, το Ιράν εξετάζει πλέον προτάσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα που προηγουμένως δεν ήταν διατεθειμένο να συζητήσει. Η πληροφορία προέρχεται από διπλωματική πηγή με γνώση των συνομιλιών και δεν ισοδυναμεί με επίσημη συμφωνία.

Τραμπ: «Ίσως χρειαστεί να καταστρέψουμε ό,τι έχει απομείνει»

Την ίδια ώρα που οι μεσολαβητές επιχειρούν να επιταχύνουν τις συνομιλίες, ο Αμερικανός πρόεδρος συνεχίζει να χρησιμοποιεί σκληρή στρατιωτική ρητορική.

Μιλώντας την Πέμπτη στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ δήλωσε ότι επίκειται απόφαση για το εάν οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε νέες επιθέσεις.

«Τώρα θα πάρουμε μια απόφαση για το Ιράν. Θέλουμε να προχωρήσουμε περισσότερο και να διασφαλίσουμε ότι αυτό δεν θα συμβεί ποτέ ξανά;», ανέφερε.

Στη συνέχεια πρόσθεσε:

«Θα προτιμούσα να μην καταστρέψω ό,τι έχει απομείνει από τη χώρα, εάν είναι δυνατόν, αλλά ίσως χρειαστεί να το κάνω. Θα το μάθετε πολύ σύντομα».

Οι δηλώσεις αυτές υπογραμμίζουν ότι η επιλογή νέας στρατιωτικής δράσης παραμένει στο τραπέζι.

Παράλληλα, όμως, ο Τραμπ είχε δηλώσει στους Financial Times, κατά τη διάρκεια της καταμέτρησης των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών, ότι δεν σχεδίαζε άμεσα νέα πλήγματα.

Οι δύο τοποθετήσεις αποτυπώνουν την ταυτόχρονη άσκηση στρατιωτικής πίεσης και διπλωματικής διαπραγμάτευσης.

Η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών και το κόστος του πολέμου

Η νέα κινητικότητα έρχεται λίγες ημέρες μετά τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές, στις οποίες οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν τον έλεγχο του Κογκρέσου.

Ο πόλεμος με το Ιράν και οι επιπτώσεις του στο κόστος ζωής αποτέλεσαν σημαντικά ζητήματα της προεκλογικής αντιπαράθεσης.

Οι διαταραχές στην αγορά ενέργειας επιβάρυναν τις τιμές των καυσίμων, ενώ η αβεβαιότητα για τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο επηρέασε το διεθνές εμπόριο.

Ο ίδιος ο Τραμπ αναγνώρισε ότι ο πόλεμος συνέβαλε, τουλάχιστον εν μέρει, στο δυσμενές εκλογικό αποτέλεσμα για το κόμμα του.

Η εξέλιξη αυξάνει την πολιτική σημασία μιας πιθανής διπλωματικής συμφωνίας.

Ωστόσο, το εκλογικό αποτέλεσμα δεν συνεπάγεται αυτομάτως αλλαγή της αμερικανικής στρατιωτικής πολιτικής ούτε εγγυάται ότι η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη θα καταλήξουν σε συμβιβασμό.

Στενά του Ορμούζ: Ο κίνδυνος για τα δεξαμενόπλοια παραμένει

Παρά τις διπλωματικές προσπάθειες, η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας εξακολουθεί να προκαλεί έντονη ανησυχία.

Την Παρασκευή, βρετανική υπηρεσία παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας ανέφερε ότι δεξαμενόπλοιο που έπλεε κοντά στις ακτές του Ομάν υπέστη έκρηξη στην ίσαλο γραμμή.

Το πλήρωμα ήταν ασφαλές και το πλοίο συνέχισε την πορεία του με δικά του μέσα.

Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν ισχυρίστηκαν ότι δύο δεξαμενόπλοια προσέκρουσαν σε νάρκες και τυλίχθηκαν στις φλόγες.

Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δεν είχαν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα από τις αρμόδιες ναυτιλιακές αρχές.

Η αβεβαιότητα είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς πριν από τον πόλεμο από τα Στενά του Ορμούζ διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ποσοτήτων πετρελαίου.

Οποιαδήποτε νέα διαταραχή μπορεί να επηρεάσει τις τιμές του αργού, τα ασφάλιστρα μεταφοράς και την ενεργειακή ασφάλεια χωρών πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή.

Η Αίγυπτος, η Τουρκία και οι χώρες του Κόλπου κινητοποιούνται

Η προσπάθεια εξεύρεσης λύσης δεν περιορίζεται στο Κατάρ.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, είχε διαδοχικές τηλεφωνικές επικοινωνίες με ομολόγους του από χώρες της περιοχής, στο πλαίσιο της αναζήτησης τρόπων αποκλιμάκωσης.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Τουρκία, το Κουβέιτ, η Ιορδανία και η Κύπρος.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, Μπαντρ Αμπντελάτι, κάλεσε την ιρανική πλευρά να δώσει προτεραιότητα στις διπλωματικές λύσεις και να επιδείξει ευελιξία ώστε να επιτευχθεί πολιτικός συμβιβασμός.

Η κινητοποίηση αντανακλά τον φόβο ότι μια νέα αμερικανοϊσραηλινή επίθεση θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερα ιρανικά αντίποινα, με συνέπειες για τα γειτονικά κράτη.

Για την Τουρκία και την Αίγυπτο, η σταθερότητα της περιοχής συνδέεται επίσης με το εμπόριο, τις θαλάσσιες μεταφορές και την ενεργειακή ασφάλεια.

Η Ρωσία διατηρεί ανοιχτό τον δίαυλο με την Τεχεράνη

Στο διπλωματικό παρασκήνιο καταγράφεται και νέα κινητικότητα μεταξύ Μόσχας και Τεχεράνης.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν συναντήθηκε στη Μόσχα με τον Μοχσέν Ρεζαΐ, γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν.

Σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα, ο Ρεζαΐ μετέφερε μήνυμα του ανώτατου ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ προς τον Ρώσο πρόεδρο.

Στις συζητήσεις περιλαμβάνονταν η ενίσχυση των διμερών σχέσεων και η προοπτική κατασκευής αγωγών για τη μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου προς το Ιράν.

Η εξέλιξη υπογραμμίζει ότι η Τεχεράνη συνεχίζει να αναπτύσσει παράλληλες διπλωματικές και ενεργειακές σχέσεις, ενώ διαπραγματεύεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Δεν έχει, ωστόσο, ανακοινωθεί κάποια νέα ρωσική συμφωνία μεσολάβησης για τον τερματισμό του πολέμου.

Η συμφωνία που θα μπορούσε να σταματήσει τον πόλεμο

Οι επόμενες διαπραγματεύσεις θα κριθούν από τρία αλληλένδετα ζητήματα: την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού και τη δυνατότητα ελέγχου του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.

Το Κατάρ επιδιώκει μια ενδιάμεση συμφωνία που θα μειώσει άμεσα τον κίνδυνο νέων συγκρούσεων και θα δημιουργήσει περιθώριο για συνολικότερες συνομιλίες.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζητούν επαληθεύσιμες πυρηνικές δεσμεύσεις, ενώ το Ιράν επιμένει στην άρση οικονομικών περιορισμών και στην αποδέσμευση κεφαλαίων.

Η τηλεφωνική επικοινωνία Τραμπ–αλ Θάνι δείχνει ότι ο διπλωματικός δίαυλος παραμένει ενεργός, ακόμη και υπό την απειλή νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον εάν οι δύο πλευρές θα συμφωνήσουν σε συγκεκριμένα και ταυτόχρονα βήματα εφαρμογής, πριν μια νέα σύγκρουση στα Στενά του Ορμούζ ή μια αμερικανική στρατιωτική απόφαση ανατρέψει την προσπάθεια των μεσολαβητών.

Πηγή: pagenews.gr