Ποιος αποφασίζει αν η Ελλάδα και η Κύπρος θα συνδεθούν ηλεκτρικά; Οι χώρες που υλοποιούν το έργο, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί που το χρηματοδοτούν ή η Άγκυρα, μέσω της δυνατότητάς της να προκαλεί καθυστερήσεις και αβεβαιότητα;
Η αναμενόμενη έκδοση NAVTEX για την επανεκκίνηση των ερευνών του Great Sea Interconnector επαναφέρει αυτό το ερώτημα στο προσκήνιο. Μια διαδικασία με τεχνικό και διοικητικό περιεχόμενο αποκτά ευρύτερο πολιτικό βάρος: η πρόοδος του έργου θα κριθεί στη θάλασσα, εκεί όπου οι επίσημες θέσεις συναντούν τις πραγματικές δυνατότητες υλοποίησης.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μετέδωσε η ΕΡΤ, η σχετική NAVTEX προγραμματίζεται για το Σαββατοκύριακο 7 και 8 Νοεμβρίου, εφόσον ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες διαδικασίες. Η εταιρεία έχει ήδη διαβιβάσει τις συντεταγμένες στο υπουργείο Εξωτερικών, ενώ για την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου αναμενόταν η θετική εισήγηση της αρμόδιας διυπουργικής επιτροπής.
Το κρίσιμο επόμενο βήμα είναι η έναρξη και η απρόσκοπτη συνέχιση των εργασιών. Η έκδοση της αναγγελίας θα αποτελέσει σημαντική εξέλιξη, χωρίς από μόνη της να λύνει τις γεωπολιτικές εκκρεμότητες που συνοδεύουν το έργο.
Η Κάσος επιστρέφει στο επίκεντρο
Το γαλλικής σημαίας ερευνητικό Abeille Marengo, το οποίο βρίσκεται στο Ηράκλειο, αναμένει την ολοκλήρωση των εγκρίσεων για να προχωρήσει στις εργασίες.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του NEWS 24/7, ο σχεδιασμός προβλέπει επανεκκίνηση από τη θαλάσσια περιοχή της Κάσου, όπου το καλοκαίρι του 2024 είχε εκδηλωθεί τουρκική ναυτική παρέμβαση κατά τις έρευνες του ιταλικού πλοίου Ievoli Relume.
Η επιστροφή στην περιοχή έχει επομένως ιδιαίτερο συμβολισμό. Για την Αθήνα, η συνέχεια του έργου συνδέεται με την αξιοπιστία της διακηρυγμένης θέσης της ότι οι διαδικασίες αδειοδότησης προχωρούν με ελληνική αρμοδιότητα. Για την Άγκυρα, η επανέναρξη θέτει ξανά το ζήτημα του τρόπου με τον οποίο θα επιχειρήσει να προβάλει τις διεκδικήσεις της.
Δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι θα υπάρξει συγκεκριμένη μορφή τουρκικής αντίδρασης. Ωστόσο, το προηγούμενο της Κάσου εξηγεί γιατί κάθε κίνηση του ερευνητικού πλοίου παρακολουθείται ως εξέλιξη με διπλωματικές προεκτάσεις.
Ενημέρωση ή άδεια; Η διάκριση που μετρά
Στον πυρήνα της αντιπαράθεσης βρίσκεται μια ουσιαστική διαφορά: η επικοινωνία για την αποφυγή έντασης δεν ταυτίζεται με την αναγνώριση δικαιώματος έγκρισης του έργου σε τρίτη χώρα.
Η Αθήνα επιμένει ότι δεν ζητεί τουρκική άδεια. Σε σχετική τοποθέτησή του στο ΕΡΤnews, ο Τάσος Χατζηβασιλείου είχε δηλώσει:
«Μόνη αρμόδια χώρα για αδειοδότηση του έργου είναι η Ελλάδα και κανένας άλλος».
Η θέση αυτή αποτελεί το πολιτικό σημείο αναφοράς των επόμενων κινήσεων. Το ζητούμενο για την ελληνική πλευρά είναι να διατηρήσει διαύλους αποκλιμάκωσης, χωρίς η αποφυγή μιας κρίσης να μετατραπεί σε αποδοχή πρόσθετων όρων για τη συνέχιση των εργασιών.
Αυτό ακριβώς καθιστά το καλώδιο μια δύσκολη διπλωματική άσκηση. Η επιτυχία θα μετρηθεί με συγκεκριμένα αποτελέσματα: αν το πλοίο εργαστεί, αν ολοκληρωθούν οι έρευνες και αν διατηρηθεί η συνέχεια του κατασκευαστικού σχεδιασμού.
Το ευρωπαϊκό χρήμα φέρνει και ευρωπαϊκή ευθύνη
Η ηλεκτρική διασύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά τις σχέσεις Αθήνας και Άγκυρας. Αποτελεί έργο που εντάσσεται στον ευρωπαϊκό ενεργειακό σχεδιασμό.
Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ύψους 657 εκατ. ευρώ αναδεικνύει το μέγεθος της δέσμευσης. Ακόμη σημαντικότερος είναι ο σκοπός της: η σύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο και η άρση της ενεργειακής της απομόνωσης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συνδέσει το έργο με την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος και τη μεγαλύτερη αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών. Παράλληλα, έχει αναγνωρίσει ότι το σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον μπορεί να επηρεάσει το χρονοδιάγραμμα και το κόστος.
Εδώ προκύπτει το ερώτημα για τις Βρυξέλλες: πόσο αποτελεσματικά μπορούν να στηρίξουν στην πράξη μια υποδομή την οποία οι ίδιες θεωρούν στρατηγικής σημασίας;
Η χρηματοδότηση είναι θεμελιώδης. Η πολιτική υποστήριξη, ο συντονισμός με τα κράτη που συμμετέχουν και η αντιμετώπιση των εμποδίων καθορίζουν αν αυτή η χρηματοδότηση θα μετατραπεί τελικά σε λειτουργική διασύνδεση.
Γιατί κάθε καθυστέρηση έχει κόστος
Η αβεβαιότητα γύρω από το καλώδιο δεν περιορίζεται στη διπλωματία. Επηρεάζει και την αξιοπιστία του προγραμματισμού.
Σε ένα μεγάλο υποθαλάσσιο έργο, οι διαθέσιμες περίοδοι εργασιών, η κινητοποίηση εξειδικευμένων πλοίων και ο συντονισμός των αναδόχων έχουν οικονομική σημασία. Επομένως, η ασφάλεια του χρονοδιαγράμματος αποτελεί μέρος της βιωσιμότητας του εγχειρήματος.
Για την Κύπρο, η προοπτική σύνδεσης με το ευρωπαϊκό δίκτυο ανοίγει δυνατότητες μεγαλύτερης ενεργειακής ευελιξίας. Δεν συνιστά αυτόματη εγγύηση φθηνού ρεύματος: οι τελικές επιπτώσεις θα εξαρτηθούν από το κόστος, τους όρους λειτουργίας και την εξέλιξη της αγοράς.
Για την Ελλάδα, το έργο ενισχύει τον ρόλο της ως ενεργειακής γέφυρας προς την Ανατολική Μεσόγειο. Αυτός ο ρόλος, όμως, χρειάζεται υποδομές που ολοκληρώνονται και λειτουργούν.
Από τις συντεταγμένες στην εφαρμογή
Η επόμενη φάση αφορά έρευνες που προετοιμάζουν την πόντιση, όχι ανακοίνωση ότι ξεκινά ήδη η εγκατάσταση ολόκληρου του καλωδίου.
Η ολοκλήρωση των εγκρίσεων, η έκδοση της NAVTEX και η έναρξη εργασιών αποτελούν διαδοχικά βήματα, το καθένα με τη δική του σημασία. Μέχρι να επιβεβαιωθούν, το χρονοδιάγραμμα παραμένει σχεδιασμός υπό προϋποθέσεις.
Το μήνυμα της ελληνικής πλευράς για την αρμοδιότητα έκδοσης της άδειας είχε διατυπωθεί από τον Τάσο Χατζηβασιλείου:
«Όταν ολοκληρωθούν οι τεχνικές λεπτομέρειες θα εκδοθεί και η σχετική άδεια, αποκλειστικά από την Ελληνική Δημοκρατία».
Πηγή: pagenews.gr