Φιντάν ανοίγει μέτωπο στο καλώδιο: «Μην κάνετε παράτολμη κίνηση» – Κάσος 2, Γαλλία και τα 3 σενάρια
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 10 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Φιντάν ανοίγει μέτωπο στο καλώδιο: «Μην κάνετε παράτολμη κίνηση» – Κάσος 2, Γαλλία και τα 3 σενάρια
Η προειδοποίηση του Χακάν Φιντάν δεν ήταν μια ακόμη τυπική αναφορά στις ελληνοτουρκικές διαφορές.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών επέλεξε να βάλει στην ίδια πρόταση τις τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις, την Ακτοφυλακή και το ενδεχόμενο μιας ελληνικής «παράτολμης κίνησης», προειδοποιώντας ότι, εάν η Αθήνα ξεπεράσει το επίπεδο της ρητορικής, «η σοβαρότητα και η ισχύς αυτού του κράτους είναι γνωστές σε όλους».
Το κρίσιμο είναι ότι ο Φιντάν δεν προσδιόρισε ποια ακριβώς ελληνική ενέργεια θεωρεί «παράτολμη».
Και αυτή ακριβώς η ασάφεια έχει σημασία.
Ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Άγγελος Συρίγος, σχολιάζοντας τις δηλώσεις, εκτίμησε ότι η τουρκική διατύπωση είναι εσκεμμένα αμφίσημη και μπορεί να στέλνει ταυτόχρονα τρία διαφορετικά μηνύματα: προς το Great Sea Interconnector, προς ενδεχόμενη επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στην περιοχή του Καστελλόριζου και προς την εγκατάσταση νέων οπλικών συστημάτων στα ανατολικά νησιά.
Πρώτος αποδέκτης: το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου
Το Great Sea Interconnector βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο πιο ευαίσθητο σημείο της ελληνοτουρκικής εξίσωσης.
Το έργο προβλέπει ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και αποτελεί Έργο Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος. Η ΕΕ έχει δεσμεύσει χρηματοδότηση €657 εκατ. για ένα project συνολικού κόστους περίπου €1,9 δισ.
Η γεωπολιτική του σημασία είναι ακόμη μεγαλύτερη από την οικονομική.
Η Κύπρος παραμένει το τελευταίο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς ηλεκτρική σύνδεση με το ευρωπαϊκό σύστημα και το GSI φιλοδοξεί να τερματίσει αυτή την ενεργειακή απομόνωση.
Όμως η χάραξη του καλωδίου περνά από περιοχές όπου Αθήνα και Άγκυρα έχουν αντικρουόμενες αντιλήψεις για τις θαλάσσιες ζώνες.
Και εκεί ακριβώς εμφανίζεται το προηγούμενο της Κάσου.
Κάσος 2024: Το επεισόδιο που κανείς δεν έχει ξεχάσει
Τον Ιούλιο του 2024, το ιταλικής σημαίας ερευνητικό Ievoli Relume πραγματοποιούσε βυθομετρικές εργασίες για το καλώδιο μεταξύ Κάσου και Καρπάθου.
Η Τουρκία έστειλε πέντε πολεμικά πλοία στην περιοχή, υποστηρίζοντας ότι το ερευνητικό είχε εισέλθει σε περιοχή της τουρκικής υφαλοκρηπίδας. Η Αθήνα απέρριψε τον τουρκικό ισχυρισμό και ανέπτυξε δικές της μονάδες.
Η έρευνα τελικά ολοκληρώθηκε, με τον τότε υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη να δηλώνει ότι πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό και σε διεθνή ύδατα ελληνικής ΑΟΖ.
Το προηγούμενο όμως έμεινε.
Ο Συρίγος το έθεσε ευθέως στη σημερινή συζήτηση: η παρουσία πέντε τουρκικών πολεμικών απέναντι σε ένα άοπλο ερευνητικό πλοίο δημιουργεί πλέον ένα συγκεκριμένο προηγούμενο για το πώς μπορεί να κινηθεί η Άγκυρα όταν ξαναρχίσουν οι έρευνες.
Γιατί αυτή τη φορά η εξίσωση είναι διαφορετική
Από το καλοκαίρι του 2024 μέχρι σήμερα έχει αλλάξει ένα εξαιρετικά σημαντικό στοιχείο:
η Γαλλία έχει αποκτήσει άμεσο οικονομικό και στρατηγικό συμφέρον στο έργο.
Στις 5 Αυγούστου, η γαλλική Meridiam υπέγραψε συμφωνία για να αποκτήσει την πλειοψηφία της εταιρείας Great Sea Interconnector. Παράλληλα υπεγράφη συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και της γαλλικής Nexans για τις υποθαλάσσιες έρευνες.
Η είσοδος της Meridiam δεν αποτελεί απλώς αλλαγή μετόχου.
Μεταφέρει ένα μέρος του γεωπολιτικού ρίσκου του έργου στο Παρίσι.
Και η εικόνα ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο μετά τη συνάντηση Μητσοτάκη–Μακρόν στις 9 Σεπτεμβρίου στο Ελιζέ, όπου οι δύο ηγέτες συζήτησαν ειδικά τα επόμενα βήματα του GSI μετά την είσοδο της γαλλικής εταιρείας.
Σύμφωνα μάλιστα με την «Καθημερινή», ο Μακρόν συμφώνησε το ερευνητικό που θα πραγματοποιήσει τις νέες βυθομετρήσεις για λογαριασμό της Nexans να φέρει γαλλική σημαία.
Μητσοτάκης: «Η Τουρκία δεν έχει νομιμοποίηση να εμποδίσει το έργο»
Η Αθήνα έχει ήδη δημοσιοποιήσει τη θέση της.
Στη ΔΕΘ ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε την ηλεκτρική διασύνδεση ένα από τα μεγαλύτερα έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και εκτίμησε ότι οι διαδικασίες θα επανεκκινήσουν μέσα σε λίγους μήνες.
Η θέση του για την Τουρκία ήταν επίσης σαφής: η Άγκυρα, κατά την ελληνική κυβέρνηση, δεν διαθέτει νομική βάση για να εμποδίσει την υλοποίηση ενός τέτοιου έργου.
Λίγες ημέρες αργότερα, στο ΕΡΤnews, έγινε ακόμη πιο συγκεκριμένος:
«Σύντομα», απάντησε όταν ρωτήθηκε πότε θα επανεκκινήσει το έργο.
Και συνέδεσε ευθέως την απόφαση της Meridiam να αποκτήσει την πλειοψηφία του GSI με την πεποίθηση του γαλλικού ομίλου ότι το έργο μπορεί πράγματι να ολοκληρωθεί.
Ο πρωθυπουργός αποκάλυψε επίσης ότι υπάρχει συντονισμός Αθήνας–Παρισιού για τις επόμενες κινήσεις, επισημαίνοντας ότι πλέον το GSI δεν αποτελεί μόνο ελληνικό αλλά και γαλλικό ενδιαφέρον.
Το ερώτημα δεν είναι εάν η Τουρκία θα αντιδράσει
Με βάση το προηγούμενο της Κάσου, η πιθανότητα τουρκικής πολιτικής και στρατιωτικής αντίδρασης δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Το ερώτημα είναι περισσότερο σε ποιο επίπεδο θα εκδηλωθεί.
Στη συζήτηση που ακολούθησε τις δηλώσεις Φιντάν τέθηκαν τρία πιθανά επίπεδα:
- τουρκική ναυτική παρουσία σε απόσταση από το ερευνητικό,
- προσπάθεια παρεμπόδισης ή αμφισβήτησης των εργασιών μέσω NAVTEX και ασυρμάτου,
- και, στο δυσμενέστερο σενάριο, επιχειρησιακή κίνηση που θα απαιτούσε ελληνική αντίδραση.
Οι αναλυτές επισήμαναν ότι η Αθήνα δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίσει μια δεύτερη Κάσο ακριβώς όπως την πρώτη, ενώ εκτιμήθηκε ότι οι νέες εργασίες είναι πιθανό να πραγματοποιηθούν με σαφώς ενισχυμένη ελληνική ναυτική και εναέρια παρουσία.
Αυτή αποτελεί εκτίμηση των συνομιλητών και όχι ανακοινωμένο επιχειρησιακό σχέδιο των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Το γαλλικό χαρτί δυσκολεύει την Άγκυρα
Η παρουσία της Γαλλίας δεν σημαίνει ότι γαλλικές πολεμικές μονάδες θα εμφανιστούν αυτομάτως δίπλα στο ερευνητικό.
Ούτε έχει ανακοινωθεί τέτοια δέσμευση.
Αλλά αλλάζει την πολιτική εξίσωση.
Η Meridiam έχει πλέον πλειοψηφικό οικονομικό συμφέρον στο GSI.
Η Nexans είναι η εταιρεία που κατασκευάζει και θα ποντίσει το καλώδιο.
Ο Μακρόν έχει συζητήσει το έργο προσωπικά με τον Μητσοτάκη.
Και μια νέα τουρκική παρεμπόδιση δεν θα αφορά πλέον αποκλειστικά μια ελληνοτουρκική διαφορά.
Θα αγγίζει άμεσα ένα γαλλικό επενδυτικό συμφέρον και ένα συγχρηματοδοτούμενο ευρωπαϊκό project.
Αυτό είναι το βασικό νέο δεδομένο που δεν υπήρχε στην Κάσο το 2024.
Η δεύτερη πιθανή προειδοποίηση: Καστελλόριζο και 12 μίλια
Η αναφορά Φιντάν μπορεί όμως να διαβαστεί και ευρύτερα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε μόλις αυτή την εβδομάδα ότι το δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα έως τα 12 ναυτικά μίλια κατοχυρώνεται από το Διεθνές Δίκαιο και μπορεί να ασκηθεί όταν η Αθήνα κρίνει ότι υπάρχει η κατάλληλη συγκυρία.
Ο Συρίγος εκτίμησε ότι μία από τις πιθανές αναγνώσεις της τουρκικής προειδοποίησης είναι ακριβώς αυτή:
«Προσέξτε μην προχωρήσετε στην επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων γύρω από το Καστελλόριζο».
Δεν υπάρχει, πάντως, δημόσια ελληνική ανακοίνωση ότι επίκειται τέτοια επέκταση.
Τρίτο μήνυμα: «Ασπίδα του Αχιλλέα» και νησιά
Η άλλη πιθανή στόχευση της προειδοποίησης αφορά την αμυντική θωράκιση των νησιών.
Η Άγκυρα επανέλαβε μέσω Φιντάν την πάγια θέση της περί αποστρατιωτικοποιημένου καθεστώτος συγκεκριμένων ελληνικών νησιών.
Από ελληνικής πλευράς, η θέση είναι ότι η χώρα έχει δικαίωμα να αμύνεται απέναντι σε απειλές και ότι τα νέα συστήματα αεράμυνας και αντι-drone προστασίας έχουν αμυντικό χαρακτήρα.
Στη συζήτηση επισημάνθηκε μάλιστα ότι στο παρελθόν η Τουρκία είχε αντιδράσει διπλωματικά ακόμη και στην αντικατάσταση παλαιού στρατιωτικού υλικού στα νησιά, χωρίς όμως η Αθήνα να αναστείλει την ενίσχυση της άμυνάς τους.
Το δεύτερο μήνυμα Φιντάν: «Έλληνες πολιτικοί φίλοι»
Υπάρχει και ένα δεύτερο, ιδιαίτερα ευαίσθητο στοιχείο στη ρητορική Φιντάν.
Σύμφωνα με τη συζήτηση που μεταδόθηκε, ο Τούρκος υπουργός αναφέρθηκε σε «Έλληνες φίλους πολιτικούς» με τους οποίους η τουρκική πλευρά συνομιλεί και κάνει «κρυφές κινήσεις» για την επίλυση προβλημάτων.
Ο Συρίγος χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη διατύπωση κλασικό παράδειγμα προσπάθειας δημιουργίας εσωτερικών ρηγμάτων στην Ελλάδα, επισημαίνοντας ότι τέτοιες αναφορές μπορούν εύκολα να οδηγήσουν την ελληνική δημόσια συζήτηση στο ερώτημα «ποιοι είναι αυτοί οι πολιτικοί».
Δεν παρουσιάστηκε κάποιο στοιχείο που να τεκμηριώνει την ύπαρξη μη θεσμικών πολιτικών διαύλων.
Γι’ αυτό και η συγκεκριμένη αναφορά πρέπει να παραμένει ως ισχυρισμός της τουρκικής πλευράς, όχι ως διαπιστωμένο γεγονός.
Νέα Υόρκη χωρίς βέβαιο τετ α τετ
Όλα αυτά συμβαίνουν λίγες ημέρες πριν ο Κυριάκος Μητσοτάκης μεταβεί στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός έχει ήδη δηλώσει ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει προγραμματισμένη συνάντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, χωρίς να αποκλείει μια εξέλιξη της τελευταίας στιγμής.
Στη σημερινή συζήτηση, ο Συρίγος εκτίμησε ότι υπό το νέο κλίμα δεν θεωρεί πιθανό ένα τετ α τετ, σημειώνοντας ότι η Άγκυρα βρίσκεται περισσότερο σε φάση αποστολής μηνυμάτων παρά αποκλιμάκωσης.
Το πραγματικό τεστ έρχεται στη θάλασσα
Η μεγάλη εικόνα είναι πλέον καθαρή.
Η Αθήνα δηλώνει ότι το Great Sea Interconnector θα προχωρήσει.
Η γαλλική Meridiam έχει μπει στο έργο με πλειοψηφικό ρόλο.
Η Nexans βρίσκεται στον πυρήνα της κατασκευής.
Μητσοτάκης και Μακρόν έχουν συζητήσει τα επόμενα βήματα.
Και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επενδύσει εκατοντάδες εκατομμύρια σε ένα έργο που έχει χαρακτηρίσει κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
Απέναντι σε αυτά, η Τουρκία εξακολουθεί να θεωρεί ότι μέρος της διαδρομής περνά από θαλάσσιες ζώνες στις οποίες η ίδια διεκδικεί δικαιοδοσία.
Η προειδοποίηση Φιντάν επομένως δεν είναι απομονωμένη.
Έρχεται λίγο πριν από το σημείο στο οποίο η διπλωματική διαφωνία θα ξανασυναντήσει την επιχειρησιακή πραγματικότητα.
Όταν το ερευνητικό επιστρέψει στη θάλασσα, θα φανεί αν η Άγκυρα θα αρκεστεί σε NAVTEX, διαβήματα και πολεμική ρητορική ή αν θα επιχειρήσει να επαναλάβει την πίεση της Κάσου. Και τότε θα δοκιμαστεί όχι μόνο η ελληνοτουρκική αποκλιμάκωση, αλλά και το νέο γαλλικό και ευρωπαϊκό βάρος που έχει πλέον αποκτήσει το καλώδιο.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
