Γεωπολιτικά

Η Άγκυρα υποδέχθηκε τον Χριστοδουλίδη:Το κυπριακό παράδοξο στην Αττάλεια και η διπλωματική νίκη της Λευκωσίας

Η Άγκυρα υποδέχθηκε τον Χριστοδουλίδη:Το κυπριακό παράδοξο στην Αττάλεια και η διπλωματική νίκη της Λευκωσίας

Πηγή Φωτογραφίας: Πηγή: Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΚΥΠΕ) — φωτογραφικό ρεπορτάζ της άφιξης.

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του pagenews.gr
στο Google Discover
Η Τουρκία δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά υποδέχθηκε τον Πρόεδρό της με επίσημο διπλωματικό πρωτόκολλο. Η COP31 μετατρέπεται σε πεδίο γεωπολιτικών συμβολισμών, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα και την Άγκυρα αντιμέτωπη με τις αντιφάσεις της πολιτικής της.

Η εικόνα ενός Τούρκου διπλωμάτη να υποδέχεται τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας σε τουρκικό έδαφος αποτυπώνει μια από τις πιο χαρακτηριστικές αντιφάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Άγκυρας: η Τουρκία εξακολουθεί να αρνείται την αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά δεν μπορεί να αγνοεί τη διεθνή θεσμική της υπόσταση.

Η άφιξη του Νίκου Χριστοδουλίδη στην Αττάλεια, για τη Σύνοδο Ηγετών της 31ης Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP31), αποκτά έτσι πολιτικό βάρος που υπερβαίνει κατά πολύ την ατζέντα του κλίματος.

Δεν πρόκειται απλώς για μια επίσκεψη στο πλαίσιο διεθνούς διοργάνωσης. Πρόκειται για μια διπλωματική στιγμή στην οποία η Λευκωσία επιχειρεί να αναδείξει τη διαφορά ανάμεσα στην τουρκική πολιτική μη αναγνώρισης και στην πραγματικότητα της συμμετοχής της Κυπριακής Δημοκρατίας στους διεθνείς θεσμούς.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η επίσημη υποδοχή δεν συνεπάγεται νομική αναγνώριση από την Τουρκία. Δημιουργεί, ωστόσο, έναν ισχυρό πολιτικό συμβολισμό, τον οποίο η κυπριακή διπλωματία μπορεί να αξιοποιήσει.

Η υποδοχή που αποκτά γεωπολιτικό βάρος

Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας έφτασε στο διεθνές αεροδρόμιο της Αττάλειας λίγο πριν από τις 21:00, ώρα Τουρκίας, μέσω Ρόδου, καθώς δεν υπάρχουν απευθείας αεροπορικές συνδέσεις μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Τουρκίας.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν, στην υποδοχή συμμετείχαν ο πρέσβης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Τουρκία, Άιβο Όραβ, καθώς και εκπρόσωπος της τουρκικής διπλωματίας.

Η παρουσία του Τούρκου αξιωματούχου έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Άγκυρα διατηρεί τη θέση ότι δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, χρησιμοποιώντας στις επίσημες αναφορές της τον όρο «ελληνοκυπριακή διοίκηση».

Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η ένδειξη «Αντιπροσωπεία Κύπρου» στα οχήματα που μετέφεραν τον Πρόεδρο και τα μέλη της κυπριακής αποστολής.

Μια φαινομενικά τυπική λεπτομέρεια αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια χώρα όπου η ονομασία και η κρατική υπόσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας παραμένουν αντικείμενο πολιτικής αμφισβήτησης.

Στο ξενοδοχείο τον Νίκο Χριστοδουλίδη υποδέχθηκε ο πρέσβης της Ελλάδας στην Άγκυρα, Θεόδωρος Μπιζάκης.

Τον Κύπριο Πρόεδρο συνοδεύουν ο υπουργός Εξωτερικών Κωνσταντίνος Κόμπος, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, ο Νίκος Τορναρίτης και υπηρεσιακά στελέχη.

Το διπλωματικό παρασκήνιο: Από τον αποκλεισμό στην επίσημη παρουσία

Το μεγαλύτερο πολιτικό ενδιαφέρον βρίσκεται στις διεργασίες που προηγήθηκαν της άφιξης.

Σύμφωνα με τις δημοσιοποιημένες πληροφορίες, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε αποστείλει προσωπικές προσκλήσεις στους ηγέτες των άλλων 26 κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφήνοντας εκτός τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η εξέλιξη προκάλεσε διπλωματική κινητοποίηση της Λευκωσίας, με παρεμβάσεις προς ευρωπαϊκούς θεσμούς και κυβερνήσεις.

Το αποτέλεσμα ήταν η εξασφάλιση επίσημης πρόσκλησης για τον Νίκο Χριστοδουλίδη.

Εφόσον επιβεβαιώνεται πλήρως αυτή η αλληλουχία, πρόκειται για μια ουσιαστική διπλωματική επιτυχία της κυπριακής πλευράς.

Η Άγκυρα βρέθηκε μπροστά σε ένα δίλημμα: να επιμείνει στον αποκλεισμό ενός κράτους μέλους της ΕΕ από μια διεθνή διάσκεψη ή να αποδεχθεί την παρουσία του εκπροσώπου του, χωρίς να μεταβάλει την επίσημη πολιτική της.

Η δεύτερη επιλογή επέτρεψε στην Τουρκία να αποφύγει μια ευρύτερη διπλωματική αντιπαράθεση, αλλά ταυτόχρονα έδωσε στη Λευκωσία την ευκαιρία να αναδείξει τη διεθνή θέση της.

Η ευρωπαϊκή διάσταση: Το Κυπριακό δεν είναι αποκλειστικά διμερές ζήτημα

Η συμμετοχή Χριστοδουλίδη στην Αττάλεια αναδεικνύει μια ευρύτερη πραγματικότητα.

Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν βρίσκεται απέναντι στην Τουρκία μόνο ως ένα κράτος της Ανατολικής Μεσογείου. Είναι πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συμμετέχει ισότιμα στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Αυτή η ιδιότητα μεταβάλλει τους διπλωματικούς συσχετισμούς.

Η Άγκυρα μπορεί να διατηρεί τις θέσεις της για το Κυπριακό, αλλά οι σχέσεις της με τις Βρυξέλλες, η τελωνειακή ένωση, οι οικονομικές συνεργασίες και οι περιφερειακές ενεργειακές προοπτικές καθιστούν δυσκολότερη την πλήρη απομόνωση της Λευκωσίας από πολυμερείς διαδικασίες.

Για την Κύπρο, το ζητούμενο είναι να μετατρέπει τη συμμετοχή της στους ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς σε διπλωματικό πλεονέκτημα.

Για την Τουρκία, αντίθετα, το πρόβλημα είναι ότι η πολιτική μη αναγνώρισης συγκρούεται συχνά με τις πρακτικές απαιτήσεις της διεθνούς διπλωματίας.

Ερντογάν – Χριστοδουλίδης: Η συνάντηση που δεν έχει προγραμματιστεί

Παρά τον συμβολισμό της επίσκεψης, η Λευκωσία αποφεύγει να δημιουργήσει προσδοκίες για άμεση πολιτική εξέλιξη στο Κυπριακό.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης διευκρίνισε ότι δεν υπάρχει προγραμματισμένη συνάντηση του Νίκου Χριστοδουλίδη ούτε με τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ούτε με τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν.

Δεν αποκλείεται, ωστόσο, το ενδεχόμενο άτυπων επαφών στο περιθώριο της διάσκεψης.

Μια τέτοια συνάντηση, ακόμη και σύντομη, θα αποκτούσε ιδιαίτερη δημοσιότητα.

Δεν θα σήμαινε αυτομάτως αλλαγή στην τουρκική πολιτική, αλλά θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένδειξη δυνατότητας πολιτικής επικοινωνίας.

Η Λευκωσία γνωρίζει ότι ο πραγματικός στόχος δεν είναι μια φωτογραφία με τον Ερντογάν, αλλά η επανεκκίνηση μιας ουσιαστικής διαδικασίας για το Κυπριακό, στη βάση των σχετικών αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Η παρουσία Ερχιουρμάν και η λεπτή ισορροπία

Μια ακόμη διάσταση προσθέτει η παρουσία του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν στην ίδια διεθνή διοργάνωση, σύμφωνα με τουρκικά και κυπριακά δημοσιεύματα.

Το ενδεχόμενο να βρεθούν στον ίδιο χώρο ο Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης δημιουργεί πρόσθετο διπλωματικό ενδιαφέρον.

Η Άγκυρα εξακολουθεί να υποστηρίζει τη λύση δύο κρατών, ενώ η Κυπριακή Δημοκρατία επιμένει στο συμφωνημένο πλαίσιο της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, όπως προβλέπεται από τα σχετικά ψηφίσματα του ΟΗΕ.

Οι δύο προσεγγίσεις παραμένουν ουσιαστικά ασύμβατες.

Ωστόσο, η δυνατότητα επαφών σε διεθνή φόρα διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για ουσιαστική διαπραγματευτική πρόοδο.

Η κλιματική διπλωματία ως πεδίο γεωπολιτικής επιρροής

Η COP31 αποτελεί πρωτίστως διεθνή διάσκεψη για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Για την Ανατολική Μεσόγειο, όμως, το κλίμα συνδέεται όλο και περισσότερο με την ασφάλεια, την ενέργεια και τη διαχείριση φυσικών πόρων.

Η λειψυδρία, οι παρατεταμένοι καύσωνες, οι πυρκαγιές και οι πιέσεις στα ενεργειακά δίκτυα αποτελούν κοινές προκλήσεις για την Κύπρο, την Ελλάδα και την Τουρκία.

Η συμμετοχή της Λευκωσίας σε αυτή τη συζήτηση ενισχύει την προσπάθειά της να εμφανίζεται ως παράγοντας περιφερειακής συνεργασίας και σταθερότητας.

Παράλληλα, οι ενεργειακές διασυνδέσεις, η ηλεκτρική ασφάλεια και η ανάπτυξη υποδομών καθαρής ενέργειας εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική στην οποία η Ανατολική Μεσόγειος αποκτά αυξανόμενη σημασία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η κλιματική διπλωματία μπορεί να επιλύσει τις ελληνοτουρκικές ή κυπροτουρκικές διαφορές.

Μπορεί, όμως, να δημιουργήσει πεδία συνεργασίας και να αναδείξει το κόστος της διαρκούς πολιτικής αντιπαράθεσης.

Από την Αττάλεια στο Δουβλίνο: Η συνέχεια της ευρωπαϊκής στρατηγικής

Μετά την παρουσία του στην Τουρκία, ο Νίκος Χριστοδουλίδης αναμένεται να μεταβεί στο Δουβλίνο για τη Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στις 12 Νοεμβρίου και την άτυπη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 13 Νοεμβρίου.

Η διαδοχή αυτών των επαφών προσφέρει στη Λευκωσία τη δυνατότητα να συνδέσει την παρουσία της στην Αττάλεια με τις ευρύτερες ευρωπαϊκές συζητήσεις για την ασφάλεια, την ενέργεια και τις σχέσεις με την Τουρκία.

Στην Αττάλεια, ο Κύπριος Πρόεδρος αναμένεται επίσης να έχει διμερείς επαφές, μεταξύ άλλων με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Η διπλωματική επιδίωξη είναι σαφής: να παραμείνει το Κυπριακό συνδεδεμένο με τις ευρωτουρκικές σχέσεις και να μην αντιμετωπίζεται ως μια περιφερειακή διαφορά χωρίς ευρωπαϊκές συνέπειες.

Το πραγματικό μήνυμα προς την Άγκυρα

Η παρουσία Χριστοδουλίδη στην Τουρκία δεν αλλάζει από μόνη της το καθεστώς των σχέσεων Άγκυρας – Λευκωσίας.

Η Τουρκία δεν έχει αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία, δεν έχει εγκαταλείψει τις θέσεις της για το Κυπριακό και δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής ενδείξεις ότι η συγκεκριμένη επίσκεψη συνιστά προάγγελο αλλαγής στρατηγικής.

Ωστόσο, η εικόνα του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας να γίνεται δεκτός σε τουρκικό έδαφος, στο πλαίσιο μιας διεθνούς συνόδου, δημιουργεί έναν συμβολισμό που δύσκολα περνά απαρατήρητος.

Η Λευκωσία εμφανίζεται να κερδίζει μια μάχη θεσμικής παρουσίας, χωρίς να χρειαστεί να μεταβάλει τις πάγιες θέσεις της.

Η Άγκυρα, από την άλλη, επιχειρεί να διαχειριστεί την αντίφαση ανάμεσα στην πολιτική μη αναγνώρισης και στην ανάγκη συμμετοχής της στους κανόνες της πολυμερούς διπλωματίας.

Το γεωπολιτικό συμπέρασμα είναι ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν χρειάζεται την τουρκική αναγνώριση για να ασκεί τα δικαιώματά της ως διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος. Χρειάζεται, όμως, τη συνέπεια της διεθνούς κοινότητας ώστε αυτή η θεσμική πραγματικότητα να μεταφράζεται σε ουσιαστική διπλωματική ισχύ.

Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη πολιτική διάσταση της επίσκεψης στην Αττάλεια.

Πηγή: pagenews.gr

Βασίλης Διαμαντάκος
Ο ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ
Βασίλης Διαμαντάκος Δημοσιογράφος Διεθνούς Πολιτικής & Γεωπολιτικής Ανάλυσης
Καλύπτει διεθνείς πολιτικές εξελίξεις, γεωπολιτικές ανακατατάξεις, διπλωματικές σχέσεις και ζητήματα διεθνούς ασφάλειας. Διαθέτει περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας στο διεθνές πολιτικό και γεωπολιτικό ρεπορτάζ, έχοντας παρακολουθήσει σημαντικά γεγονότα που διαμόρφωσαν το παγκόσμιο πολιτικό σκηνικό. Απόφοιτος του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, με μεταπτυχιακή εξειδίκευση στις Διεθνείς Σχέσεις και τη Γεωπολιτική.

Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο