Τα Στενά του Ορμούζ, σημείο στρατηγικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας, αντιμετωπίζει σήμερα μια κρίση που θυμίζει σε πολλά την κρίση του Σουέζ το 1956. Το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχεται από το μικρό αυτό στενό, αλλά πλέον η ροή του διαταράσσεται μαζικά από τον πόλεμο, επιθέσεις με drones και τα ανταγωνιστικά συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων. Η τρέχουσα σύγκρουση στο Ιράν έχει μετατρέψει τα Στενά του Ορμούζ από μια πιθανή απειλή σε πραγματική συστημική κρίση.
Παράλληλα με το Σουέζ αλλά και οι διαφορές
Η κρίση του Σουέζ το 1956 ήταν μια περιφερειακή στρατιωτική αποτυχία για τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία οδήγησε σε αναγνώριση της Αμερικανικής ηγεμονίας στη Μέση Ανατολή. Σήμερα, τα Στενά του Ορμούζ αναδεικνύουν τις ήδη υπάρχουσες αλλαγές στον παγκόσμιο συσχετισμό δυνάμεων: η αξιοπιστία των παραδοσιακών ηγεμονικών δυνάμεων δοκιμάζεται, ενώ οι σύμμαχοι διστάζουν να υποστηρίξουν ουσιαστικά τις ΗΠΑ.
Ωστόσο, οι κρίσεις διαφέρουν σημαντικά. Η κρίση του Σουέζ λύθηκε γρήγορα, ενώ η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ δεν έχει ορατή λύση. Το Ιράν αντιμετωπίζει πλέον στρατιωτική πίεση που απειλεί την ίδια την ύπαρξή του, σε αντίθεση με την Αίγυπτο του Νάσερ, η οποία, παρότι ηττήθηκε στρατιωτικά, κέρδισε πολιτικά. Επιπλέον, οι επιπτώσεις του είναι πολύ μεγαλύτερες, καθώς επηρεάζουν LNG, αλυσίδες εφοδιασμού στην Ασία και τις τιμές τροφίμων παγκοσμίως.
Ποιος ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ;
Υπάρχουν τρία πιθανά σενάρια:
- Η Αμερικανική κυριαρχία: Από τη Δόγμα Κάρτερ το 1980, οι ΗΠΑ εγγυώνται την ασφάλεια του Κόλπου. Στην τρέχουσα κρίση, όμως, οι ΗΠΑ εμφανίζονται ως επιθετικός παράγοντας που διαταράσσει το στενό, με χιλιάδες πλοία εγκλωβισμένα και τις τιμές του πετρελαίου να εκτοξεύονται. Όπως σημειώνουν ειδικοί, ακόμη και αν οι ΗΠΑ επιτύχουν στρατιωτικά, η ερώτηση παραμένει: Μπορεί ένα στενό που ανοίγει με καταναγκασμό να θεωρηθεί ασφαλές;
- Ιρανική στρατηγική και κόστος κυριαρχίας: Το Ιράν ήδη χρεώνει πλοία για ασφαλή διέλευση, προβάλλοντας την κυριαρχία του. Ακόμα και μειωμένο στρατιωτικά, μπορεί να απειλεί το στενό με νάρκες, drones και πυραύλους. Ο κίνδυνος είναι να γίνει τα Στενά του Ορμούζ ένα μόνιμο «διόδιο» για τον παγκόσμιο εμπορικό στόλο.
- Πολυμερές σύστημα υπό την Κίνα: Η Κίνα εισάγει περίπου το 40% του πετρελαίου της μέσω των Στενών του Ορμούζ και έχει ισχυρό οικονομικό κίνητρο για διεθνοποίηση της ασφάλειας. Η Κίνα και η Γαλλία προωθούν διπλωματικές λύσεις, με τον Πακιστάν να λειτουργεί ως μεσολαβητής, δημιουργώντας ένα πολυμερές μοντέλο ασφαλείας, που θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την άνοδο ενός μετα-αμερικανικού κόσμου.
Σήμα για Μετα-Αμερικανική Τάξη;
Οι ΗΠΑ έχουν εξαντλήσει μεγάλο μέρος της πολιτικής τους επιρροής. Σύμμαχοι από τον Καναδά μέχρι το Παγκόσμιο Νότο καταδίκασαν την υπερβολική επέμβαση και αρνήθηκαν στρατιωτική υποστήριξη. Αν η Κίνα αναλάβει την ασφάλεια του, η συμβολική ανατροπή είναι πλήρης: οι ΗΠΑ διατάραξαν την παγκόσμια τάξη, η Κίνα την αποκαθιστά.
Παράλληλα, αυτό δεν σημαίνει ότι η Κίνα θα αντικαταστήσει πλήρως τις ΗΠΑ: η ναυτική της ισχύς στον Κόλπο είναι περιορισμένη, ενώ οι ΗΠΑ διατηρούν σημαντικά στρατηγικά πλεονεκτήματα μέσω δολαρίου, αμερικανικών αεροπλανοφόρων και διμερών συμφωνιών ασφάλειας με τα κράτη του Κόλπου.
Δεν αποτελεί απλώς μια στρατιωτική κρίση όπως το Σουέζ, αλλά μια κρίση νομιμοποίησης. Ο έλεγχος του στενού καθορίζει την επόμενη φάση της διεθνούς ασφάλειας, και η τρέχουσα σύγκρουση αναδεικνύει την πορεία του κόσμου προς μια πιο πολύπλοκη και αβέβαιη τάξη.
Πηγή: pagenews.gr