Απολίθωμα φιδιού 34 εκατ. ετών στο Ουαϊόμινγκ αλλάζει την ιστορία της εξέλιξης

Ένα μικρό απολίθωμα από το Ουαϊόμινγκ έρχεται να δώσει μια μεγάλη απάντηση σε ένα παλιό επιστημονικό ερώτημα: πώς εξελίχθηκαν τα πρώιμα φίδια που συνδέονται με τους σημερινούς βόες και πύθωνες. Το νέο είδος, που ονομάστηκε Hibernophis breithaupti, περιγράφεται σε επιστημονική μελέτη για τον σχηματισμό White River και χρονολογείται στην πρώιμη Ρουπέλια περίοδο του Ολιγόκαινου, περίπου 34 εκατομμύρια χρόνια πριν. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι μπορεί να ανήκει σε έναν πολύ πρώιμο κλάδο της Booidea, της ευρύτερης ομάδας που περιλαμβάνει σήμερα βόες και πύθωνες.

Η ανακάλυψη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική όχι μόνο λόγω της ηλικίας της, αλλά και επειδή τα απολιθώματα φιδιών είναι συνήθως αποσπασματικά. Στην περίπτωση του Hibernophis breithaupti, οι επιστήμονες είχαν στη διάθεσή τους τέσσερα σχεδόν πλήρη και αρθρωμένα δείγματα, κάτι εξαιρετικά σπάνιο για φίδια της συγκεκριμένης περιόδου. Αυτό επέτρεψε τη μελέτη κρανίου, γνάθων, σπονδύλων και άλλων τμημάτων του σκελετού, οδηγώντας στην αναγνώριση ενός εντελώς νέου γένους και είδους, αντί για απλή κατάταξη σε παλαιότερες και ασαφείς κατηγορίες.

Το νέο φίδι φαίνεται πως ήταν μικρόσωμο και πιθανότατα είχε υπόγεια ή ημιυπόγεια συμπεριφορά. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η Βόρεια Αμερική ίσως έπαιξε πολύ σημαντικότερο ρόλο στην πρώιμη εξέλιξη των βόα-ειδών φιδιών απ’ όσο πίστευε έως τώρα η επιστημονική κοινότητα. Η μελέτη υποδηλώνει ότι, πριν κυριαρχήσουν οι πιο σύγχρονες ομάδες φιδιών, τα συσφιγκτικά φίδια αποτελούσαν πιο ουσιαστικό μέρος των βορειοαμερικανικών οικοσυστημάτων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος με τον οποίο βρέθηκαν τα δείγματα. Τρία απολιθώματα προέρχονταν από ένα μόνο βραχώδες μπλοκ, ενώ ένα τέταρτο βρέθηκε σε κοντινή τοποθεσία στον ίδιο σχηματισμό. Δύο από τα δείγματα ήταν ορατά στην επιφάνεια, αλλά ένα τρίτο παρέμενε κρυμμένο μέσα στον βράχο και εντοπίστηκε αργότερα με αξονική τομογραφία, γεγονός που συνέβαλε καθοριστικά στην πληρέστερη κατανόηση του ζώου.

Αυτό που κάνει την ανακάλυψη ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η πιθανή συμπεριφορική της διάσταση. Τα φίδια φαίνεται ότι διατηρήθηκαν κουλουριασμένα μαζί, μέσα σε αυτό που οι ερευνητές ερμηνεύουν ως πιθανή φωλιά ή λαγούμι. Η ομάδα πίσω από τη μελέτη σημειώνει ότι αυτό ίσως αποτελεί την αρχαιότερη γνωστή ένδειξη ομαδικής βρουμάτωσης ή συλλογικής χειμερινής αδράνειας στα φίδια. Η υπόθεση δεν μπορεί να αποδειχθεί απόλυτα, όμως η διάταξη των απολιθωμάτων ταιριάζει με συμπεριφορές που παρατηρούνται και σήμερα σε ορισμένα είδη.

Οι ερευνητές συνδέουν αυτή την πιθανότητα με τη συμπεριφορά των σύγχρονων garter snakes ή «φιδιών καλτσοδέτας», τα οποία είναι γνωστά για τις μεγάλες συγκεντρώσεις τους σε λαγούμια κατά τη διάρκεια της ψυχρής περιόδου. Ο παλαιοντολόγος Michael Caldwell ανέφερε ότι είναι εντυπωσιακό να υπάρχουν πιθανές ενδείξεις τέτοιας κοινωνικής ή επιβιωτικής συμπεριφοράς ήδη από πριν 34 εκατομμύρια χρόνια.

Σε ανατομικό επίπεδο, το Hibernophis breithaupti παρουσιάζει χαρακτηριστικά που το φέρνουν κοντά στα πρώιμα βόα-ειδή, αλλά και ιδιότητες που θυμίζουν άλλα συγγενικά εξελικτικά μονοπάτια. Αυτή η «ενδιάμεση» εικόνα είναι που κάνει το απολίθωμα τόσο πολύτιμο: δείχνει ότι η εξέλιξη των φιδιών δεν ήταν μια απλή, γραμμική διαδικασία, αλλά ένα πιο σύνθετο και διακλαδισμένο φαινόμενο, με περισσότερα μεταβατικά στάδια απ’ όσα είχε υποτεθεί μέχρι σήμερα.

Η νέα αυτή ανακάλυψη, λοιπόν, δεν προσθέτει απλώς ακόμη ένα είδος στον προϊστορικό κατάλογο. Ενισχύει την άποψη ότι η Βόρεια Αμερική είχε ενεργό ρόλο στην πρώιμη διαφοροποίηση των φίδιών που μοιάζουν με βόες, ενώ ταυτόχρονα ανοίγει νέο πεδίο συζήτησης για το πότε εμφανίστηκαν πολύπλοκες συμπεριφορές επιβίωσης στα ερπετά. Ένα μικρό απολίθωμα, τελικά, καταφέρνει να μετακινήσει ουσιαστικά όσα γνωρίζαμε για την εξελικτική ιστορία των φιδιών.

Πηγή: Pagenews.gr