Νέος άξονας ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο: Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ αλλάζουν τις ισορροπίες με την Τουρκία

Η τριμερής συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ εξελίσσεται σε δομικό γεωπολιτικό άξονα, με την Άγκυρα να αντιδρά έντονα καθώς αντιλαμβάνεται την ανάδυση ενός νέου στρατηγικού αντίβαρου στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η ολοένα και στενότερη σύμπλευση του Ισραήλ, της Ελλάδας και της Κύπρου δεν είναι μια συγκυριακή διπλωματική εξέλιξη, αλλά η απαρχή μιας νέας περιφερειακής πραγματικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, γράφει σε άρθρο του στην εφημερίδα «Γεντιότ Αχρονότ» ο Ισραηλινός πανεπιστημιακός και αναλυτής Νιλ Μπαρ.

Από συνεργασία σε στρατηγικό άξονα

Η στενότερη σύμπλευση μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ δεν θεωρείται πλέον συγκυριακή διπλωματική συνεργασία, αλλά – σύμφωνα με ανάλυση που δημοσιεύεται στον ισραηλινό Τύπο – η απαρχή μιας νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όπως σημειώνει ο αναλυτής Νιλ Μπαρ:«Ο άξονας Ισραήλ–Ελλάδας–Κύπρου αποκτά ουσιαστικό στρατηγικό βάθος και λειτουργεί ως πραγματικό αντίβαρο στις περιφερειακές φιλοδοξίες της Τουρκίας»

Η Τουρκία ως βασικός παράγοντας αντίδρασης

Σύμφωνα με την ανάλυση, η Άγκυρα:

• αντιλαμβάνεται τη μετατόπιση ισχύος
• επιχειρεί να περιορίσει τη θεσμική εμβάθυνση του άξονα
• αυξάνει την επικοινωνιακή και διπλωματική πίεση προς Αθήνα και Λευκωσία

Η τουρκική ενόχληση, όπως επισημαίνεται, δεν αποδυναμώνει τον άξονα, αλλά αντίθετα: επιβεβαιώνει τη σημασία του

Η γεωπολιτική αλλαγή μετά την 7η Οκτωβρίου

Η νέα πραγματικότητα εντάσσεται στο μεταβαλλόμενο περιφερειακό περιβάλλον μετά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με την ανάλυση:

• η επιρροή του Ιράν έχει αποδυναμωθεί
• δημιουργήθηκε στρατηγικό κενό ισχύος
• εντάθηκε ο ανταγωνισμός για περιφερειακή ηγεμονία

Αυτό επιτρέπει την ενίσχυση εναλλακτικών σχημάτων συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Από τεχνική συνεργασία σε γεωπολιτικό μπλοκ

Η τριμερής συνεργασία, που ξεκίνησε σε επίπεδο:

• ενέργειας
• ασφάλειας
• τεχνικών και στρατιωτικών επαφών

έχει, σύμφωνα με την ανάλυση, εξελιχθεί σε: πολιτικό και στρατηγικό σχήμα με περιφερειακό αποτύπωμα

Η τουρκική ρητορική και ο “Δούρειος Ίππος”

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε τουρκικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία – σύμφωνα με την ανάλυση – προβάλλουν αφήγημα ότι η Ελλάδα λειτουργεί ως:

«Δούρειος Ίππος του Ισραήλ για την αποδυνάμωση ΝΑΤΟ και ΕΕ»

Το γεγονός ότι τέτοιες αναλύσεις δημοσιεύονται στα αγγλικά, υποδηλώνει:

• στόχευση διεθνούς κοινού
• προσπάθεια διαμόρφωσης παγκόσμιου αφηγήματος

Ο ρόλος της ρητορικής Φιντάν

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι προειδοποιήσεις του Τούρκου ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν προς Ελλάδα και Κύπρο.

Ωστόσο, Αθήνα και Λευκωσία:

• απορρίπτουν τη ρητορική πίεσης
• επιμένουν στην κυριαρχία των στρατηγικών τους επιλογών
• ενισχύουν τη θεσμική συνεργασία με το Ισραήλ

Η ουσία της γεωπολιτικής μετατόπισης

Η ανάλυση καταλήγει σε ένα βασικό συμπέρασμα:

«Όσο πιο έντονα αντιδρά η Τουρκία, τόσο περισσότερο επιβεβαιώνει ότι ο άξονας αποτελεί πραγματικό στρατηγικό παράγοντα»

Δηλαδή, η ένταση δεν αποδυναμώνει τον άξονα – τον νομιμοποιεί ως γεωπολιτική πραγματικότητα.

Ανάλυση: τι σημαίνει για την Ανατολική Μεσόγειο

Η διαμόρφωση του άξονα οδηγεί σε τρεις κρίσιμες μεταβολές:

1. Ενεργειακή γεωπολιτική

• αγωγοί και LNG υποδομές αποκτούν στρατηγική διάσταση

2. Ασφάλεια και άμυνα

• ενισχυμένη συνεργασία πληροφοριών και στρατιωτικών ασκήσεων

3. Διπλωματική αναδιάταξη

• νέα ισορροπία απέναντι στην Τουρκία

Ο άξονας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ δεν παρουσιάζεται πλέον ως απλή περιφερειακή συνεργασία, αλλά ως: αναδυόμενο στρατηγικό μπλοκ στην Ανατολική Μεσόγειο

Η Τουρκία, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν τον αγνοεί – αντίθετα τον αντιμετωπίζει ως: δομική πρόκληση στις περιφερειακές της φιλοδοξίες

Πηγή: Νιλ Μπαρ – ανάλυση στην Yedioth Ahronoth (Ισραήλ)