«Γαλάζια Πατρίδα»: Η νέα γεωπολιτική πίεση της Άγκυρας και ο συναγερμός στην Αθήνα

Η Τουρκία θεσμοθετεί τις διεκδικήσεις της, επενδύει στις υβριδικές απειλές και δοκιμάζει τις αντοχές Ελλάδας και Δύσης σε μια περίοδο διεθνούς αστάθειας.

Η απόφαση της Τουρκίας να προχωρήσει στη θεσμοθέτηση της στρατηγικής της «Γαλάζιας Πατρίδας» δεν αντιμετωπίζεται στην Αθήνα ως μια απλή επικοινωνιακή κίνηση εσωτερικής κατανάλωσης. Αντιθέτως, εκλαμβάνεται ως ακόμη ένα βήμα στην προσπάθεια της Άγκυρας να μετατρέψει τις αναθεωρητικές της θέσεις σε επίσημο κρατικό δόγμα, με σαφείς γεωπολιτικές και στρατηγικές προεκτάσεις για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Το μήνυμα που εκπέμπεται από την τουρκική πλευρά είναι ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν εγκαταλείπει τον στόχο της περιφερειακής ηγεμονίας, παρά τα διπλωματικά εμπόδια και τις αποτυχίες που συνάντησε το τελευταίο διάστημα στη διεθνή σκηνή.

Σύμφωνα με τον διεθνολόγο και καθηγητή του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Αθανάσιο Μποζίνη, η Άγκυρα επιχειρεί να επανακαθορίσει τους όρους του παιχνιδιού, αξιοποιώντας τη διεθνή αστάθεια και προωθώντας μια δική της ερμηνεία του διεθνούς δικαίου, προσαρμοσμένη στις γεωπολιτικές της επιδιώξεις.

Η Άγκυρα αναζητά νέο ρόλο μετά τα γεωπολιτικά αδιέξοδα

Η τουρκική ηγεσία επένδυσε τα τελευταία χρόνια στην εικόνα μιας ανεξάρτητης περιφερειακής δύναμης που μπορεί να λειτουργεί ως διαμεσολαβητής ανάμεσα σε αντίπαλα στρατόπεδα.

Ωστόσο, ούτε στον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας κατάφερε να αποκτήσει τον ρόλο που επιδίωκε, ούτε στη Μέση Ανατολή μπόρεσε να επιβάλει ουσιαστική επιρροή στις εξελίξεις γύρω από το Ιράν και τις αμερικανικές επιχειρήσεις στην περιοχή.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η «Γαλάζια Πατρίδα» επανέρχεται ως εργαλείο εσωτερικής συσπείρωσης αλλά και εξωτερικής πίεσης.

Η Άγκυρα επιχειρεί να εμφανίσει τις διεκδικήσεις της όχι ως μονομερείς επιθετικές ενέργειες, αλλά ως δήθεν «νόμιμη» υπεράσπιση εθνικών συμφερόντων, μεταφέροντας τη σύγκρουση από το πεδίο της στρατιωτικής έντασης στο επίπεδο της θεσμικής και νομικής αμφισβήτησης.

Το επικίνδυνο στοιχείο: Οι “γκρίζες” υβριδικές απειλές

Στην Αθήνα, η μεγαλύτερη ανησυχία δεν αφορά απαραίτητα ένα θερμό επεισόδιο με στρατιωτικά χαρακτηριστικά, αλλά την πιθανότητα κλιμάκωσης μέσω υβριδικών επιχειρήσεων.

Ο Αθανάσιος Μποζίνης προειδοποιεί ότι η Τουρκία ενδέχεται να επενδύσει ξανά στην παραπληροφόρηση, στην προπαγάνδα, στις μεταναστευτικές πιέσεις και στη δημιουργία «γκρίζων ζωνών» αμφισβήτησης.

Το προηγούμενο του Έβρου το 2020 εξακολουθεί να λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για τα ελληνικά επιτελεία ασφαλείας.

Τότε, η Άγκυρα επιχείρησε να εργαλειοποιήσει το μεταναστευτικό, δοκιμάζοντας τόσο τις αντοχές της Ελλάδας όσο και την αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σήμερα, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η Τουρκία μπορεί να επαναλάβει αντίστοιχες πρακτικές με πιο σύνθετο τρόπο, αξιοποιώντας ψηφιακές επιχειρήσεις επιρροής, fake news, κυβερνοεπιθέσεις ή ακόμη και αμφισβητήσεις στο πεδίο της ναυσιπλοΐας και της αποστρατικοποίησης των νησιών.

Και αυτό ακριβώς είναι το στοιχείο που προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία: οι υβριδικές απειλές δεν απαιτούν στρατιωτική σύγκρουση για να προκαλέσουν αποσταθεροποίηση.

Το νέο τουρκικό αφήγημα και οι διεκδικήσεις στο Αιγαίο

Αν και οι πλήρεις λεπτομέρειες του τουρκικού νόμου δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί, στην Αθήνα θεωρούν πιθανό ότι η Άγκυρα θα επιχειρήσει να επαναφέρει πιο επιθετικά μια σειρά πάγιων διεκδικήσεων.

Μεταξύ αυτών:

• η αποστρατικοποίηση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου,
• ζητήματα εύρους χωρικών υδάτων,
• θέματα θαλάσσιων ζωνών και ναυσιπλοΐας,
• ακόμη και νέες μορφές casus belli.

Η στρατηγική της Τουρκίας φαίνεται να κινείται πλέον σε δύο επίπεδα:

από τη μία η διατήρηση της στρατιωτικής πίεσης και από την άλλη η οικοδόμηση μιας διεθνούς αφήγησης που θα παρουσιάζει την Άγκυρα ως «αδικημένη δύναμη» απέναντι στην Ελλάδα.

Για αυτό και η μάχη της πληροφορίας θεωρείται πλέον εξίσου κρίσιμη με την αποτρεπτική ισχύ.

Η ελληνική απάντηση και ο ρόλος των συμμάχων

Σύμφωνα με τον Αθανάσιο Μποζίνη, η μέχρι τώρα στάση της ελληνικής κυβέρνησης χαρακτηρίζεται προσεκτική και θεσμικά σωστή.

Η Αθήνα αποφεύγει τις κινήσεις πανικού και επιλέγει να στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο, στο ευρωπαϊκό πλαίσιο και στις στρατηγικές της συμμαχίες.

Ωστόσο, πίσω από τους χαμηλούς τόνους, βρίσκεται σε εξέλιξη μια ευρύτερη προετοιμασία απέναντι σε κάθε πιθανό σενάριο.

Η Ελλάδα γνωρίζει ότι το επόμενο διάστημα θα χρειαστεί να ισορροπήσει ανάμεσα:

• στην ανάγκη αποφυγής κλιμάκωσης,
• στη διατήρηση ισχυρής αποτροπής,
• και στην ενίσχυση της διεθνούς διπλωματικής πίεσης προς την Άγκυρα.

Το κρίσιμο στοιχείο για την Αθήνα είναι να μην επιτρέψει στην Τουρκία να μετατρέψει μονομερείς διεκδικήσεις σε «αντικείμενο διαπραγμάτευσης» στη διεθνή ατζέντα.

Η νέα εποχή ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο

Η συζήτηση γύρω από τη «Γαλάζια Πατρίδα» αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο:

ότι η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε μια νέα εποχή γεωπολιτικής ρευστότητας, όπου οι συγκρούσεις δεν θα εκδηλώνονται μόνο με στρατούς και στόλους, αλλά και μέσω πληροφοριακών επιχειρήσεων, ενεργειακών ανταγωνισμών και υβριδικών πιέσεων.

Για την Ελλάδα, η πρόκληση δεν είναι μόνο στρατιωτική.

Είναι διπλωματική, τεχνολογική, πληροφοριακή και πολιτική.

Και αυτό σημαίνει πως η χώρα θα χρειαστεί όχι μόνο ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις, αλλά και ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο ανθεκτικότητας απέναντι σε μια περίοδο όπου η ασφάλεια αποκτά πλέον πολυδιάστατο χαρακτήρα.

Πηγή: pagenews.gr