Νησιά σε ασφυξία: Σαντορίνη και Μύκονος ξεπερνούν πλέον την πυκνότητα της Αθήνας

Τουριστική έκρηξη χωρίς φρένα μετατρέπει το Αιγαίο σε ζώνη υπερκορεσμού – Οκτώ κλίνες για κάθε κάτοικο σε ελληνικά νησιά

Η εικόνα του ελληνικού καλοκαιριού αλλάζει δραματικά. Πίσω από τα ρεκόρ αφίξεων, τα γεμάτα αεροδρόμια και τα εκρηκτικά έσοδα του τουρισμού, διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα που αρχίζει να πιέζει επικίνδυνα τα όρια αντοχής των νησιών.

Σαντορίνη, Μύκονος, Κουφονήσι, Σέριφος, Αντίπαρος και δεκάδες ακόμη νησιά μετατρέπονται πλέον σε μικρές «Αθήνες» του καλοκαιριού, με πληθυσμιακή πυκνότητα που σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνά ακόμη και την Αττική.

Τα στοιχεία της νέας μελέτης του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού του Πανεπιστημίου Αιγαίου αποτυπώνουν μια κατάσταση που δεν αφορά πλέον μόνο τον τουρισμό, αλλά αγγίζει την κοινωνική συνοχή, τις υποδομές, το περιβάλλον και τελικά το ίδιο το μοντέλο ανάπτυξης της χώρας.

Τέσσερις κλίνες για κάθε κάτοικο — και σε ορισμένα νησιά οκτώ

Η μελέτη, που παρουσιάζεται στην Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού στην Πλάκα, επιχειρεί να μετρήσει τη βιωσιμότητα του ελληνικού τουρισμού μέσα από οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς δείκτες.

Τα αποτελέσματα προκαλούν σοκ.

Αν συνυπολογιστούν:

• ξενοδοχεία,
• βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb,
• και παραθεριστικές κατοικίες,

τότε σε ορισμένα νησιά αντιστοιχούν έξι, επτά ακόμη και οκτώ τουριστικές κλίνες για κάθε μόνιμο κάτοικο.

Τα πιο ακραία παραδείγματα:

• Σέριφος: 8 κλίνες ανά κάτοικο
• Σχοινούσα: 6,8
• Αντίπαρος: 6,4
• Καστός: 6

Ενώ ακολουθούν:

• Ηρακλειά,
• Κύθνος,
• Κέα,
• Σίκινος,
• Μύκονος,
• Αμμουλιανή

με περισσότερες από 5 κλίνες ανά κάτοικο.

Ακόμη και χωρίς να υπολογιστούν τα εξοχικά σπίτια, η εικόνα παραμένει εκρηκτική:

• Μύκονος
• Σαντορίνη
• Κουφονήσι

ξεπερνούν ήδη τις 4 τουριστικές κλίνες ανά μόνιμο κάτοικο.

Η Σαντορίνη ξεπέρασε την Αττική

Το πιο εντυπωσιακό — και ταυτόχρονα ανησυχητικό — στοιχείο της έκθεσης αφορά την πληθυσμιακή πυκνότητα κατά την αιχμή της τουριστικής περιόδου.

Η Σαντορίνη εμφανίζει πλέον:

1.164 άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο

δηλαδή μεγαλύτερη πυκνότητα ακόμη και από την Αττική.

Ακολουθούν:

• Σαλαμίνα: 1.103
• Μύκονος: 759
• Σκιάθος: 589
• Αίγινα: 574
• Σπέτσες: 573
• Πόρος: 554

Πρόκειται για αριθμούς που συναντώνται συνήθως σε μεγάλες αστικές περιοχές — όχι σε μικρά νησιά με περιορισμένα αποθέματα νερού, ενεργειακές αντοχές και υποδομές διαχείρισης αποβλήτων.

Και όμως, αυτά τα νησιά καλούνται κάθε καλοκαίρι να λειτουργήσουν σαν υπερφορτωμένες μητροπόλεις.

Τουριστική πυκνότητα εκτός ελέγχου

Η έκθεση καταγράφει επίσης ακραία επίπεδα τουριστικής πυκνότητας, δηλαδή αριθμού κλινών ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.

Η εικόνα είναι αποκαλυπτική:

• Σαντορίνη: 863,4 κλίνες/τ.χλμ.
• Μύκονος: 611,4
• Σκιάθος: 381,5
• Κουφονήσι: 278,4
• Παξοί: 245,9
• Κως: 232,5
• Πόρος: 217,8

Την ίδια στιγμή, η Ρόδος — αν και διαθέτει τον μεγαλύτερο συνολικό αριθμό κλινών στην Ελλάδα με 182.629 — εμφανίζει μικρότερη πίεση λόγω του μεγέθους της.

Το συμπέρασμα είναι σαφές:

Η κρίση δεν αφορά μόνο τον αριθμό των τουριστών, αλλά τη χωρική συγκέντρωση τους σε μικρά νησιωτικά οικοσυστήματα.

Η «βιομηχανία του Airbnb» αλλάζει τα νησιά

Η μελέτη δείχνει ότι η εκρηκτική ανάπτυξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχει αλλάξει ριζικά την ισορροπία στα νησιά.

Πλέον, η τουριστική ανάπτυξη δεν περιορίζεται στις ξενοδοχειακές μονάδες.

• κατοικίες μετατρέπονται μαζικά σε Airbnb,
• παραδοσιακοί οικισμοί αλλάζουν χαρακτήρα,
• η κατοικία για εργαζόμενους γίνεται δυσεύρετη,
• και οι μόνιμοι κάτοικοι πιέζονται από το αυξανόμενο κόστος ζωής.

Σε πολλά νησιά, οι εποχικοί εργαζόμενοι αδυνατούν να βρουν στέγη, ενώ βασικές υπηρεσίες — από την υγεία έως την καθαριότητα — λειτουργούν πλέον στα όρια κατάρρευσης τους τους καλοκαιρινούς μήνες.

Τουρισμός χωρίς ανάπτυξη;

Το πιο πολιτικά φορτισμένο συμπέρασμα της έκθεσης βρίσκεται ίσως στο τέλος της.

Παρά την εκρηκτική αύξηση των τουριστικών ροών και τα διαδοχικά ρεκόρ εσόδων, η τουριστική επέκταση δεν φαίνεται να μεταφράζεται αυτόματα σε κοινωνική ανάπτυξη και δημογραφική ενίσχυση.

Η έρευνα υπενθυμίζει ότι μόνο 11 νησιά κατέγραψαν αύξηση πληθυσμού την τελευταία δεκαετία:

• Σαντορίνη,
• Μύκονος,
• Κως,
• Μεγίστη,
• Αντίπαρος,
• Ρόδος,
• Πάρος,
• Ίος,
• Νάξος,
• Κέα,
• Κάλυμνος.

Αντίθετα, ακόμη και ισχυροί τουριστικοί προορισμοί όπως:

• η Κέρκυρα
• και η Θάσος

βρίσκονται στις περιοχές με τη μεγαλύτερη πληθυσμιακή συρρίκνωση.

Με άλλα λόγια:Ο τουρισμός αυξάνει το ΑΕΠ, αλλά δεν εγγυάται κοινωνική συνοχή ούτε βιώσιμη ανάπτυξη.

Το μεγάλο δίλημμα της Ελλάδας

Η χώρα βρίσκεται πλέον μπροστά σε ένα στρατηγικό ερώτημα:

Μπορεί η Ελλάδα να συνεχίσει να σπάει τουριστικά ρεκόρ χωρίς να καταρρεύσουν οι ίδιες οι περιοχές που στηρίζουν το μοντέλο της;

Γιατί όσο αυξάνονται:

• οι αφίξεις,
• οι βραχυχρόνιες μισθώσεις,
• οι επενδύσεις real estate,
• και η πίεση στις υποδομές,

τόσο μεγαλώνει και ο κίνδυνος τα ελληνικά νησιά να μετατραπούν σε υπερκορεσμένες τουριστικές ζώνες χωρίς λειτουργικά όρια.

Και τότε, το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της χώρας — η αυθεντικότητα και η ποιότητα του νησιωτικού τοπίου — μπορεί να γίνει το πρώτο θύμα της ίδιας της επιτυχίας του ελληνικού τουρισμού.

Πηγή: pagenews.gr