Στον πόλεμο των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, η Δύση επιδιώκει να παρουσιάζει κάθε νέο μέτρο ως ένα ακόμη χτύπημα στην οικονομική αντοχή του Κρεμλίνου.
Όμως η πραγματικότητα στη θάλασσα αποδεικνύεται πολύ πιο περίπλοκη.
Λίγες εβδομάδες αφότου η κυβέρνηση του Βρετανού πρωθυπουργού ανακοίνωσε ότι οι ένοπλες δυνάμεις διαθέτουν πλέον την εξουσία να επιβιβάζονται σε πλοία της λεγόμενης «σκιώδους αρμάδας» της Ρωσίας, εκατοντάδες διελεύσεις δεξαμενόπλοιων που βρίσκονται υπό κυρώσεις πραγματοποιήθηκαν μέσα από βρετανικά ύδατα χωρίς να καταγραφεί ούτε μία δημόσια γνωστή επιχείρηση κατάληψης ή νηοψίας.
Το γεγονός αποκαλύπτει ένα πρόβλημα που ξεπερνά τη Βρετανία.
Αναδεικνύει τα όρια της δυτικής στρατηγικής κυρώσεων απέναντι σε μια Ρωσία που έχει δημιουργήσει ένα παράλληλο παγκόσμιο δίκτυο μεταφοράς πετρελαίου.
Η «σκιώδης αρμάδα» που δεν εξαφανίστηκε ποτέ
Από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, η Μόσχα οικοδόμησε ένα τεράστιο δίκτυο δεξαμενόπλοιων με πολύπλοκες δομές ιδιοκτησίας, αδιαφανείς ασφαλιστικές καλύψεις και συνεχείς αλλαγές σημαίας.
Ο στόχος ήταν σαφής.
Να συνεχίσει να εξάγει πετρέλαιο παρά τις δυτικές κυρώσεις.
Σήμερα, η λεγόμενη shadow fleet αποτελεί ίσως το σημαντικότερο εργαλείο οικονομικής επιβίωσης της Ρωσίας.
Χωρίς αυτήν, η ικανότητα του Κρεμλίνου να διοχετεύει εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου στις διεθνείς αγορές θα περιοριζόταν δραματικά.
Γι’ αυτό και η Δύση επενδύει ολοένα περισσότερο στην προσπάθεια εντοπισμού και απομόνωσής της.
Η σύγκρουση ανάμεσα στην πολιτική και το διεθνές δίκαιο
Το πρόβλημα όμως είναι ότι οι κυβερνήσεις συχνά ανακοινώνουν πολιτικές που αποδεικνύονται πολύ δυσκολότερες στην εφαρμογή τους.
Στη θεωρία, η βρετανική κυβέρνηση έστειλε ένα ισχυρό μήνυμα προς τη Μόσχα.
Στην πράξη, το διεθνές ναυτικό δίκαιο θέτει σοβαρούς περιορισμούς.
Ένα πλοίο που φέρει νόμιμα τη σημαία ενός κράτους και ασκεί το δικαίωμα αβλαβούς διέλευσης απολαμβάνει σημαντική νομική προστασία.
Ακόμη και αν βρίσκεται σε λίστα κυρώσεων.
Ακόμη και αν μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο.
Ακόμη και αν οι δυτικές κυβερνήσεις θεωρούν ότι υπονομεύει το καθεστώς κυρώσεων.
Αυτό εξηγεί γιατί η πολιτική ρητορική συχνά συγκρούεται με τη νομική πραγματικότητα.
Το μήνυμα της Μόσχας
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτική από ένα περιστατικό που προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση στους ναυτιλιακούς και στρατηγικούς κύκλους.
Δεξαμενόπλοιο που συνδέεται με το δίκτυο της shadow fleet φέρεται να συνοδεύτηκε κατά τη διέλευσή του από ρωσική πολεμική φρεγάτα.
Το μήνυμα δεν ήταν στρατιωτικό.
Ήταν πολιτικό.
Η Μόσχα επιδιώκει να δείξει ότι θεωρεί τη διασφάλιση των ενεργειακών της εξαγωγών ζήτημα εθνικής στρατηγικής.
Και ότι είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει κρατικά μέσα για να προστατεύσει αυτό το δίκτυο.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που θυμίζει ολοένα περισσότερο τις ναυτικές αντιπαραθέσεις του Ψυχρού Πολέμου.
Μόνο που σήμερα το διακύβευμα δεν είναι η μεταφορά όπλων αλλά η μεταφορά πετρελαίου.
Ο νέος πόλεμος των θαλάσσιων διαδρόμων
Η υπόθεση αναδεικνύει μια βαθύτερη μεταβολή στο διεθνές σύστημα.
Οι κυρώσεις δεν λειτουργούν πλέον μόνο μέσω τραπεζών και χρηματοπιστωτικών δικτύων.
Λειτουργούν και μέσω θαλάσσιων διαδρόμων.
Τα στενά, τα λιμάνια, οι ασφαλιστικές υπηρεσίες και οι νηοψίες μετατρέπονται σταδιακά σε εργαλεία γεωπολιτικής πίεσης.
Η Βρετανία, ως μία από τις σημαντικότερες ναυτικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της νέας μορφής οικονομικού πολέμου.
Ωστόσο, η υπόθεση αποδεικνύει ότι η επιβολή κυρώσεων στη θάλασσα είναι πολύ πιο δύσκολη από την επιβολή τους στο τραπεζικό σύστημα.
Το κόστος αρχίζει να αυξάνεται
Παρά τις αδυναμίες εφαρμογής, οι πιέσεις δεν είναι αμελητέες.
Ορισμένα πλοία έχουν ήδη αρχίσει να αποφεύγουν τη Μάγχη και τα βρετανικά χωρικά ύδατα, επιλέγοντας μεγαλύτερες διαδρομές γύρω από τη Σκωτία και τον Βόρειο Ατλαντικό.
Αυτό μεταφράζεται σε υψηλότερη κατανάλωση καυσίμων.
Μεγαλύτερο χρόνο ταξιδιού.
Αυξημένα λειτουργικά κόστη.
Και τελικά χαμηλότερα περιθώρια κέρδους για το δίκτυο που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο.
Δεν πρόκειται για αποκλεισμό.
Αποτελεί όμως μια μορφή σταδιακής οικονομικής φθοράς.
Η πραγματική μάχη δεν είναι στη Μάγχη
Η συζήτηση για τα ρωσικά δεξαμενόπλοια αποκαλύπτει μια ευρύτερη αλήθεια.
Η Δύση δεν προσπαθεί πλέον να σταματήσει φυσικά κάθε πλοίο.
Αυτό θα ήταν επιχειρησιακά και νομικά σχεδόν αδύνατο.
Αντίθετα, επιχειρεί να αυξήσει σταδιακά το κόστος λειτουργίας του ρωσικού εξαγωγικού μηχανισμού.
Να δυσκολέψει τις ασφαλίσεις.
Να περιορίσει τις χρηματοδοτήσεις.
Να αυξήσει τους χρόνους μεταφοράς.
Να μειώσει τα κέρδη.
Πρόκειται για μια στρατηγική οικονομικής εξάντλησης και όχι άμεσης αναμέτρησης.
Η μεγάλη αντίφαση της Δύσης
Η υπόθεση της shadow fleet αποκαλύπτει τελικά μια θεμελιώδη αντίφαση.
Η Δύση επιθυμεί να περιορίσει τα έσοδα της Ρωσίας χωρίς να προκαλέσει παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
Θέλει να πιέσει τη Μόσχα αλλά όχι να εκτινάξει τις τιμές του πετρελαίου.
Θέλει να διατηρήσει την αξιοπιστία των κυρώσεων χωρίς να παραβιάσει το διεθνές δίκαιο που η ίδια υπερασπίζεται.
Αυτή η ισορροπία είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Και όσο η Ρωσία συνεχίζει να εξάγει εκατομμύρια βαρέλια μέσω της σκιώδους αρμάδας της, το ερώτημα δεν είναι αν οι κυρώσεις λειτουργούν.
Το ερώτημα είναι αν λειτουργούν αρκετά γρήγορα ώστε να επηρεάσουν ουσιαστικά την πολεμική και οικονομική αντοχή του Κρεμλίνου.
Μέχρι στιγμής, η απάντηση παραμένει ανοιχτή.
Πηγή: pagenews.gr