Όταν η σιωπή έγινε πρόκληση: Πώς η Τεχεράνη ώθησε τον Τραμπ στην επίδειξη ισχύος

Η κατάρριψη αμερικανικού ελικοπτέρου ήταν η αφορμή. Η πραγματική αιτία, όμως, φαίνεται πως ήταν η αυξανόμενη οργή του Λευκού Οίκου απέναντι στην παρατεταμένη ιρανική σιωπή για μια νέα πυρηνική συμφωνία.

Στη διπλωματία, η σιωπή μπορεί να είναι εξίσου ισχυρή με μια απειλή. Και στην τελευταία κρίση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, φαίνεται πως ήταν ακριβώς αυτή η σιωπή που οδήγησε τον Ντόναλντ Τραμπ στην απόφαση να δώσει εντολή για στρατιωτικά πλήγματα.

Επισήμως, η αφορμή ήταν η κατάρριψη αμερικανικού ελικοπτέρου από ιρανικές δυνάμεις. Στο παρασκήνιο, ωστόσο, η ένταση είχε αρχίσει να συσσωρεύεται εδώ και εβδομάδες. Σύμφωνα με πληροφορίες από την Ουάσιγκτον, ο Αμερικανός πρόεδρος περίμενε επί σχεδόν δύο εβδομάδες απάντηση της Τεχεράνης σε μια νέα πρόταση διαπραγμάτευσης για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η απάντηση δεν ήρθε ποτέ.

Για τον Τραμπ, η απουσία ανταπόκρισης δεν εκλήφθηκε ως διπλωματική καθυστέρηση αλλά ως πολιτική περιφρόνηση. Σε ένα περιβάλλον όπου η ισχύς και η εικόνα αποτελούν βασικά εργαλεία εξωτερικής πολιτικής, η μη απάντηση από την ιρανική ηγεσία άρχισε να θεωρείται ένδειξη αδυναμίας της αμερικανικής πίεσης.

Έτσι, όταν σημειώθηκε η κατάρριψη του αμερικανικού ελικοπτέρου, η απόφαση για αντίδραση φαίνεται πως είχε ήδη ωριμάσει. Οι αμερικανικές επιθέσεις δεν σχεδιάστηκαν ως πλήγμα στρατηγικής εξουδετέρωσης του Ιράν, αλλά ως μια προσεκτικά ελεγχόμενη επίδειξη ισχύος. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, στόχος ήταν να αποκατασταθεί η διαπραγματευτική μόχλευση της Ουάσιγκτον χωρίς να υπάρξουν ανθρώπινες απώλειες που θα οδηγούσαν σε ανεξέλεγκτη στρατιωτική κλιμάκωση.

Η στρατηγική αυτή αποκαλύπτει ένα ευρύτερο δόγμα που χαρακτηρίζει τη σημερινή αμερικανική προσέγγιση. Ο Λευκός Οίκος επιχειρεί να συνδυάσει στρατιωτική πίεση και διπλωματική διαπραγμάτευση, στέλνοντας το μήνυμα ότι η πόρτα του διαλόγου παραμένει ανοιχτή, αλλά το κόστος της αδράνειας αυξάνεται.

Το πρόβλημα είναι ότι η Τεχεράνη μπορεί να ερμηνεύει τα ίδια γεγονότα εντελώς διαφορετικά. Από ιρανικής πλευράς, η καθυστέρηση στην απάντηση ίσως αποτελούσε διαπραγματευτική τακτική και όχι απόρριψη της πρότασης. Οι αμερικανικές επιθέσεις, αντί να αυξήσουν την πίεση για συμφωνία, ενδέχεται να ενισχύσουν τις πιο σκληρές φωνές μέσα στο ιρανικό καθεστώς που υποστηρίζουν ότι η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί τις συνομιλίες ως πρόσχημα για στρατιωτικό εξαναγκασμό.

Αυτό είναι το παράδοξο της παρούσας κρίσης. Και οι δύο πλευρές δηλώνουν ότι επιθυμούν μια συμφωνία, αλλά ταυτόχρονα λαμβάνουν αποφάσεις που αυξάνουν την καχυποψία και περιορίζουν τα περιθώρια συμβιβασμού.

Η κρίση ΗΠΑ–Ιράν δεν εξελίσσεται πλέον μόνο στα πεδία των στρατιωτικών επιχειρήσεων ή στις αίθουσες των διαπραγματεύσεων. Εξελίσσεται και στο επίπεδο της πολιτικής ψυχολογίας, όπου η αξιοπιστία, το κύρος και η εικόνα ισχύος συχνά αποκτούν μεγαλύτερη σημασία από τα ίδια τα γεγονότα.

Και σε αυτό το περιβάλλον, η μεγαλύτερη απειλή ίσως δεν είναι ένας πύραυλος ή ένα drone, αλλά η λανθασμένη ανάγνωση των προθέσεων του αντιπάλου. Διότι όταν η μία πλευρά βλέπει προσβολή εκεί όπου η άλλη βλέπει διαπραγμάτευση, η απόσταση από τη διπλωματία έως την κλιμάκωση γίνεται επικίνδυνα μικρή.

Η τελευταία αμερικανική επίθεση δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική αντίδραση σε ένα επεισόδιο ασφαλείας. Ήταν μια προσπάθεια να σπάσει το διπλωματικό αδιέξοδο μέσω της ισχύος. Το αν αυτή η επιλογή θα αναγκάσει την Τεχεράνη να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ή θα την ωθήσει σε ακόμη μεγαλύτερη αντίσταση, παραμένει άγνωστο. Εκείνο που είναι ήδη σαφές είναι ότι η κρίση έχει περάσει σε μια νέα φάση, όπου η στρατιωτική πίεση και η διπλωματία δεν λειτουργούν πλέον ως εναλλακτικές επιλογές, αλλά ως δύο όψεις της ίδιας επικίνδυνης στρατηγικής.

Πηγή: pagenews.gr