Από το χείλος του πολέμου στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων
Μέσα σε λίγες ώρες, ο Ντόναλντ Τραμπ πραγματοποίησε μια από τις πιο θεαματικές μεταστροφές της πολιτικής του απέναντι στο Ιράν.
Από τις πρωινές απειλές για νέα σκληρά αμερικανικά πλήγματα και την προειδοποίηση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν ακόμη και να θέσουν υπό τον έλεγχό τους το νησί Χαργκ –τον σημαντικότερο κόμβο εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν– ο Αμερικανός πρόεδρος βρέθηκε λίγες ώρες αργότερα να ανακοινώνει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις ακυρώνονται επειδή η ειρηνευτική συμφωνία βρίσκεται πλέον πολύ κοντά.
Η απόφαση απομακρύνει προσωρινά τον κίνδυνο άμεσης πολεμικής σύγκρουσης στον Περσικό Κόλπο.
Ταυτόχρονα όμως δημιουργεί ένα νέο γεωπολιτικό παράδοξο: η Ουάσιγκτον εμφανίζεται να έχει αναστείλει τη στρατιωτική πίεση πριν εξασφαλίσει δημόσια και επίσημη αποδοχή από την Τεχεράνη.
Η συμφωνία που υπάρχει κυρίως στην Ουάσιγκτον
Ο Λευκός Οίκος παρουσιάζει το υπό διαμόρφωση πλαίσιο ως σχεδόν ολοκληρωμένο.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι «τελικές λεπτομέρειες» έχουν ήδη εγκριθεί από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη και ότι η συμφωνία έχει λάβει το πράσινο φως από το ανώτατο επίπεδο της ιρανικής ηγεσίας.
Μάλιστα προανήγγειλε τελετή υπογραφής στην Ευρώπη μέσα στις επόμενες ημέρες, με επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς.
Υπάρχει όμως ένα σοβαρό πρόβλημα.
Η Τεχεράνη δεν επιβεβαίωσε τίποτα από αυτά.
Δεν υπήρξε άμεση επίσημη τοποθέτηση που να επικυρώνει τους αμερικανικούς ισχυρισμούς, αφήνοντας ένα επικίνδυνο κενό ανάμεσα στην αισιοδοξία της Ουάσιγκτον και στη σιωπή του Ιράν.
Και στη διπλωματία της Μέσης Ανατολής, η σιωπή συχνά έχει μεγαλύτερη σημασία από τις δηλώσεις.
Ο Τραμπ παίρνει πολιτικό ρίσκο
Η στρατηγική επιλογή του Αμερικανού προέδρου είναι εξαιρετικά υψηλού ρίσκου.
Με την ακύρωση των στρατιωτικών σχεδίων, η Ουάσιγκτον εγκαταλείπει –έστω προσωρινά– το ισχυρότερο μέσο πίεσης που διέθετε.
Εάν το Ιράν απορρίψει τελικά τη συμφωνία ή ζητήσει πρόσθετες παραχωρήσεις, ο Τραμπ κινδυνεύει να εμφανιστεί ότι έκανε πίσω χωρίς να εξασφαλίσει το αποτέλεσμα που είχε προαναγγείλει.
Πολιτικά, πρόκειται για μια επικίνδυνη θέση.
Ιδίως για έναν πρόεδρο που έχει οικοδομήσει την εικόνα του γύρω από την αποφασιστικότητα, την ισχύ και την απρόβλεπτη διαπραγμάτευση.
Η Τεχεράνη κρατά το πάνω χέρι
Παρά τη θριαμβευτική εικόνα που επιχειρεί να παρουσιάσει ο Λευκός Οίκος, η πραγματικότητα είναι ότι το Ιράν διαθέτει αυτή τη στιγμή σημαντικό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα.
Δεν έχει απορρίψει τη συμφωνία.
Δεν την έχει εγκρίνει.
Διατηρεί στρατηγική ασάφεια.
Με τον τρόπο αυτό η ιρανική ηγεσία παραμένει σε θέση αναμονής, ενώ η Ουάσιγκτον επενδύει πολιτικά σε μια διαδικασία της οποίας το τελικό αποτέλεσμα δεν ελέγχει πλήρως.
Όσο καθυστερεί η επίσημη απάντηση της Τεχεράνης, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η πολιτική έκθεση του Τραμπ.
Το πραγματικό διακύβευμα λέγεται Ορμούζ
Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ.
Πρόκειται για τον σημαντικότερο ενεργειακό διάδρομο του πλανήτη, από τον οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου.
Η επαναλειτουργία του αποτελεί βασικό στόχο της συμφωνίας.
Για τις αγορές, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση των τιμών της ενέργειας και σε μείωση του γεωπολιτικού κινδύνου.
Για την παγκόσμια οικονομία, θα αποτελούσε μια σημαντική ανάσα μετά από εβδομάδες έντασης.
Γι’ αυτό και οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά από κυβερνήσεις, επενδυτές και ενεργειακούς κολοσσούς σε όλο τον κόσμο.
Ο Νετανιάχου αιφνιδιάστηκε
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία που προέκυψαν από την αμερικανική πρωτεύουσα αφορά το Ισραήλ.
Σύμφωνα με πληροφορίες που διέρρευσαν σε αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου αιφνιδιάστηκε από τη δημόσια ανακοίνωση του Τραμπ περί επικείμενης συμφωνίας.
Αν οι πληροφορίες επιβεβαιωθούν, σημαίνει ότι ακόμη και ο στενότερος σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή δεν είχε πλήρη εικόνα των κινήσεων του Λευκού Οίκου.
Και αυτό εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο όλοι οι εμπλεκόμενοι μοιράζονται το ίδιο όραμα για την επόμενη ημέρα.
Η πυρηνική διαπραγμάτευση μόλις ξεκινά
Ακόμη κι αν το μνημόνιο κατανόησης υπογραφεί, τα δυσκολότερα ζητήματα παραμένουν ανοιχτά.
Η επόμενη φάση θα αφορά:
- τον εμπλουτισμό ουρανίου,
- τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου υλικού,
- τις πυρηνικές εγκαταστάσεις,
- τους μηχανισμούς επιθεώρησης,
- την άρση κυρώσεων.
Πρόκειται για τα ίδια ζητήματα που έχουν οδηγήσει επανειλημμένα σε αδιέξοδο τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Δύσης και Ιράν.
Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι υπάρχει ήδη μια «εννοιολογική συμφωνία».
Η ιστορία των αμερικανοϊρανικών σχέσεων δείχνει ότι οι πραγματικές συγκρούσεις αρχίζουν όταν έρχεται η ώρα της εφαρμογής.
Αντιδράσεις ακόμη και στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικανών
Η αβεβαιότητα δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή.
Αρκετοί Ρεπουμπλικανοί εκφράζουν ήδη επιφυλάξεις για το περιεχόμενο της συμφωνίας.
Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε συμφωνία σχετίζεται με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα θα πρέπει να περάσει από το Κογκρέσο και να είναι ουσιαστικά διαφορετική από τη συμφωνία της εποχής Ομπάμα, την οποία ο ίδιος ο Τραμπ κατήργησε κατά την πρώτη του θητεία.
Έτσι, ο Αμερικανός πρόεδρος κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπος με δύο μέτωπα ταυτόχρονα:
Το ένα στην Τεχεράνη.
Το άλλο στην Ουάσιγκτον.
Το μεγάλο γεωπολιτικό στοίχημα
Η απόφαση του Τραμπ να σταματήσει τα βομβαρδιστικά και να επενδύσει στη διπλωματία απέτρεψε προσωρινά μια νέα περιφερειακή σύγκρουση.
Όμως δεν έλυσε την κρίση.
Η Ουάσιγκτον μιλά σαν η συμφωνία να είναι σχεδόν έτοιμη.
Το Ιράν δεν έχει ακόμη μιλήσει.
Το Ισραήλ εμφανίζεται επιφυλακτικό.
Το Κογκρέσο ζητά έλεγχο.
Και τα πιο κρίσιμα πυρηνικά ζητήματα παραμένουν ανοιχτά.
Ο Τραμπ ποντάρει ότι η διπλωματία μπορεί να πετύχει εκεί όπου η στρατιωτική απειλή δεν απέδωσε.
Το πρόβλημα είναι ότι από αυτή τη στιγμή και μετά, το αποτέλεσμα του στοιχήματος δεν βρίσκεται πλέον αποκλειστικά στα χέρια της Ουάσιγκτον.
Βρίσκεται κυρίως στην Τεχεράνη.
Και στη Μέση Ανατολή, αυτό είναι συνήθως το σημείο όπου αρχίζει η πραγματική αβεβαιότητα.
Πηγή: pagenews.gr