Η Μέση Ανατολή βρίσκεται μπροστά στη μεγαλύτερη διπλωματική ανατροπή των τελευταίων δεκαετιών.
Η συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, η οποία αναμένεται να υπογραφεί επισήμως στο ελβετικό θέρετρο Μπιούργκενστοκ, δεν αφορά μόνο τον τερματισμό ενός πολέμου που κλόνισε την παγκόσμια οικονομία.
Αποτελεί μια προσπάθεια επανακαθορισμού της ισορροπίας ισχύος σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο τα πυρηνικά, την ενεργειακή ασφάλεια, το Στενό του Ορμούζ και την ανοικοδόμηση του Ιράν.
Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε ότι:
«Η Τεχεράνη δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο.»
Η φράση αυτή αποτυπώνει το βασικό στρατηγικό στόχο της Ουάσιγκτον.
Οι 10 όροι που αλλάζουν τα δεδομένα
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιοποίησε το ισραηλινό Channel 12, το μνημόνιο περιλαμβάνει δέκα βασικούς άξονες.
1. Τερματισμός των εχθροπραξιών
Το Ιράν, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους δεσμεύονται να σταματήσουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η πρόβλεψη επεκτείνεται και στο μέτωπο του Λιβάνου, όπου η Χεζμπολάχ και το Ισραήλ παραμένουν σε κατάσταση υψηλής έντασης.
2. Καμία πυρηνική βόμβα
Η Τεχεράνη επαναβεβαιώνει ότι δεν θα αναπτύξει ούτε θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Πρόκειται για τον πυρήνα της αμερικανικής στρατηγικής.
3. Εμπλουτισμένο ουράνιο
Οι δύο πλευρές συμφωνούν να διαπραγματευτούν την τύχη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.
Το ζήτημα παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητο και αναμένεται να αποτελέσει το δυσκολότερο κεφάλαιο των τεχνικών συνομιλιών.
4. Νέο πλαίσιο πυρηνικών διαπραγματεύσεων
Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη θα καθορίσουν από κοινού τις μελλοντικές πυρηνικές ανάγκες του Ιράν.
5. Διατήρηση του status quo
Το Ιράν δεσμεύεται να μην επεκτείνει το πυρηνικό του πρόγραμμα όσο συνεχίζονται οι συνομιλίες.
Το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο
Το πιο κρίσιμο σημείο της συμφωνίας αφορά αναμφίβολα το Στενό του Ορμούζ.
6. Άρση αμερικανικών περιορισμών
Οι ΗΠΑ δεσμεύονται:
- Να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις.
- Να μην αυξήσουν τις στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή.
- Να τερματίσουν τον ναυτικό αποκλεισμό.
7. Ελεύθερη ναυσιπλοΐα
Το Ιράν αναλαμβάνει την υποχρέωση να εξασφαλίσει ασφαλή και δωρεάν διέλευση εμπορικών πλοίων για τουλάχιστον 60 ημέρες.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη έχει τεράστια σημασία.
Από το Ορμούζ διέρχεται περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου.
Παρά τη συμφωνία, αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι η Τεχεράνη έχει πλέον τη δυνατότητα να κλείνει το πέρασμα όποτε το επιθυμεί, αποκτώντας ένα ισχυρό γεωοικονομικό εργαλείο πίεσης.
Τα παγωμένα δισεκατομμύρια
8. Αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων
Οι ΗΠΑ δεσμεύονται να ξεπαγώσουν ιρανικά περιουσιακά στοιχεία αμέσως μετά την εφαρμογή του μνημονίου.
Η κίνηση θεωρείται βασικό μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
9. Πλήρης άρση κυρώσεων
Εφόσον υπάρξει τελική συμφωνία:
- Θα αποσυρθούν αμερικανικές δυνάμεις.
- Θα αρθούν όλες οι κυρώσεις.
- Το Ιράν θα αποκτήσει ξανά πλήρη πρόσβαση στις διεθνείς αγορές.
Ήδη δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η Ουάσιγκτον προτίθεται να επιτρέψει άμεσα την επανέναρξη των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου.
Το ταμείο των 300 δισ. δολαρίων
10. Σχέδιο ανοικοδόμησης
Το πιο φιλόδοξο στοιχείο της συμφωνίας είναι η δημιουργία ταμείου ύψους:
300 δισεκατομμυρίων δολαρίων
για την ανασυγκρότηση του Ιράν.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες προσδοκούν σημαντική οικονομική συμμετοχή:
- του Κατάρ,
- των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων,
- της Σαουδικής Αραβίας,
- και άλλων χωρών του Κόλπου.
Η Ευρώπη επιστρέφει στο παιχνίδι
Η συμφωνία δεν αφορά μόνο την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι η Ευρώπη είναι έτοιμη να συμβάλει ενεργά στη διατήρηση της ειρήνης και στην αποναρκοθέτηση της περιοχής.
Παράλληλα, Γαλλία και Βρετανία εξετάζουν συμμετοχή σε επιχειρήσεις ασφαλείας γύρω από το Ορμούζ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση γνωρίζει ότι η σταθερότητα της περιοχής επηρεάζει άμεσα:
- τις τιμές ενέργειας,
- τον πληθωρισμό,
- τις εφοδιαστικές αλυσίδες,
- και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.
Οι μεγάλοι κερδισμένοι
Εάν η συμφωνία υλοποιηθεί:
Κερδίζει το Ιράν
- Άρση κυρώσεων.
- Επαναφορά εξαγωγών πετρελαίου.
- Πρόσβαση σε διεθνή κεφάλαια.
Κερδίζουν οι ΗΠΑ
- Αποτροπή πυρηνικού Ιράν.
- Μείωση στρατιωτικού κόστους.
- Σταθεροποίηση των αγορών ενέργειας.
Κερδίζει η παγκόσμια οικονομία
- Μείωση ενεργειακού ρίσκου.
- Επανεκκίνηση θαλάσσιου εμπορίου.
- Αποκλιμάκωση πληθωριστικών πιέσεων.
Η γεωπολιτική πραγματικότητα
Παρά την αισιοδοξία, η συμφωνία δεν λύνει όλα τα προβλήματα.
Η Χεζμπολάχ παραμένει ενεργή.
Το Ισραήλ συνεχίζει στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο.
Η Κίνα προειδοποιεί ότι η δεύτερη φάση των διαπραγματεύσεων θα είναι ακόμη πιο δύσκολη.
Και οι αμερικανικές υπηρεσίες εξακολουθούν να θεωρούν ότι το Ιράν διατηρεί στρατηγικό έλεγχο στο Ορμούζ, ακόμη και μετά την επαναλειτουργία του.
Η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη διπλωματική εξέλιξη στη Μέση Ανατολή μετά τη συμφωνία για τα πυρηνικά του 2015.
Ωστόσο, η πραγματική μάχη δεν θα δοθεί στην τελετή υπογραφής στην Ελβετία.
Θα δοθεί στις τεχνικές διαπραγματεύσεις που ακολουθούν:
- για τα πυρηνικά,
- για το καθεστώς του Ορμούζ,
- για την άρση των κυρώσεων,
- για τον ρόλο του Ισραήλ,
- και για την ανοικοδόμηση του Ιράν.
Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια νέα εποχή.
Το ερώτημα είναι αν πρόκειται για μια νέα αρχιτεκτονική ειρήνης ή για μια προσωρινή εκεχειρία πριν από την επόμενη κρίση.
Πηγή: pagenews.gr