Ευρωκοινοβούλιο: Φρένο σε Τουρκία και Γεωργία χωρίς δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις

Οι ευρωβουλευτές προειδοποιούν για δημοκρατική οπισθοδρόμηση, ζητούν ισχυρότερη στάση της ΕΕ και βάζουν στο επίκεντρο κράτος δικαίου, ελευθερία Τύπου και σεβασμό στο διεθνές δίκαιο

Σαφές μήνυμα προς την Τουρκία και τη Γεωργία στέλνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική ενταξιακή πρόοδος χωρίς πραγματικές δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις. Σε δύο ξεχωριστές εκθέσεις προόδου, οι ευρωβουλευτές αξιολόγησαν την πορεία των δύο χωρών και προειδοποίησαν για συνεχιζόμενη δημοκρατική οπισθοδρόμηση, ελλείψεις στο κράτος δικαίου και σοβαρές πιέσεις σε θεμελιώδεις ελευθερίες.

Το μήνυμα της Ευρωβουλής είναι διπλό. Από τη μία πλευρά, η πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ αποκτά ξανά δυναμική, ειδικά σε ένα ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον. Από την άλλη, η ένταξη στην Ένωση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πολιτική διαπραγμάτευση χωρίς προϋποθέσεις. Οι δημοκρατικοί θεσμοί, η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, η ελευθερία του Τύπου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και ο σεβασμός στο διεθνές δίκαιο παραμένουν βασικά κριτήρια για κάθε υποψήφια χώρα.

Τουρκία: Ενταξιακή πορεία σε αδιέξοδο

Στην έκθεση για την Τουρκία, που εγκρίθηκε με 381 ψήφους υπέρ, 107 κατά και 171 αποχές, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επισημαίνει ότι η Άγκυρα χάνει την ευκαιρία που δημιουργεί η αναζωπύρωση της ευρωπαϊκής πολιτικής διεύρυνσης.

Παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις της τουρκικής κυβέρνησης ότι παραμένει προσηλωμένη στον στόχο της ένταξης στην ΕΕ, οι ευρωβουλευτές τονίζουν πως εξακολουθούν να υπάρχουν άλυτες βασικές αδυναμίες που μπλοκάρουν την ενταξιακή διαδικασία.

Το Κοινοβούλιο ζητά από την τουρκική κυβέρνηση να λάβει ουσιαστικά μέτρα για την αντιμετώπιση των ελλείψεων στο κράτος δικαίου, στα ανθρώπινα δικαιώματα, στα δημοκρατικά πρότυπα, στην ελευθερία του Τύπου και στις θεμελιώδεις ελευθερίες. Παράλληλα, καλεί την Τουρκία να σεβαστεί τις σχέσεις καλής γειτονίας και το διεθνές δίκαιο.

Κριτική και προς τα θεσμικά όργανα της ΕΕ

Η έκθεση δεν περιορίζεται στην κριτική προς την Άγκυρα. Οι ευρωβουλευτές ασκούν πίεση και προς τα ίδια τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, υποστηρίζοντας ότι η αντίδρασή τους απέναντι στις εξελίξεις στην Τουρκία υπήρξε περιορισμένη.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης και τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν ισχυρότερη στάση υπέρ της προστασίας των δημοκρατικών προτύπων και του κράτους δικαίου στην Τουρκία.

Η διατύπωση αυτή έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς δείχνει ότι στο εσωτερικό της ΕΕ υπάρχει ανησυχία πως η γεωπολιτική αξία της Τουρκίας οδηγεί ορισμένους ευρωπαϊκούς παράγοντες σε πιο ήπια αντιμετώπιση της δημοκρατικής διολίσθησης.

Η Τουρκία παραμένει στρατηγικός παίκτης

Παρά την αυστηρή κριτική, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναγνωρίζει ότι η Τουρκία παραμένει χώρα στρατηγικής και γεωπολιτικής σημασίας. Είναι σύμμαχος στο ΝΑΤΟ, βρίσκεται σε κρίσιμο γεωγραφικό σημείο και διαδραματίζει ρόλο σε ζητήματα ασφάλειας, μεταναστευτικών ροών, ενέργειας και περιφερειακής σταθερότητας.

Ωστόσο, οι ευρωβουλευτές καθιστούν σαφές ότι η γεωπολιτική σημασία δεν μπορεί να αντικαταστήσει τα κριτήρια ένταξης. Η ενταξιακή διαδικασία της Τουρκίας βρίσκεται ουσιαστικά σε αδιέξοδο από το 2018 και, σύμφωνα με το Κοινοβούλιο, δεν μπορεί να υπάρξει επανεκκίνηση χωρίς ουσιαστική αλλαγή πορείας.

Ελλάδα και Κύπρος στο επίκεντρο της έκθεσης

Ιδιαίτερο βάρος έχει το τμήμα της έκθεσης που αφορά τις σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα και την Κύπρο, καθώς και τον ρόλο της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η έκθεση περιλαμβάνει εκτενείς αναφορές στην καταδίκη της συνεχιζόμενης κατοχής στην Κύπρο και στις παραβιάσεις από την Τουρκία των κυριαρχικών δικαιωμάτων κρατών μελών της ΕΕ.

Κατά την ψηφοφορία στην ολομέλεια προστέθηκε ρητή αναφορά στο νόμιμο δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια, βάσει της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Παράλληλα, επεκτάθηκε το περιεχόμενο που αφορά τις ζώνες εθνικής κυριαρχίας της Ελλάδας και τις παραβιάσεις τους από την Τουρκία.

Η προσθήκη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέει ευθέως την ευρωπαϊκή αξιολόγηση της Τουρκίας με τον σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων κρατών μελών της ΕΕ και με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.

Η υπόθεση CHP και η αυταρχική διολίσθηση

Ο εισηγητής της έκθεσης για την Τουρκία, Sancho Sánchez Amor, χρησιμοποίησε ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα, υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία κινείται με ταχείς ρυθμούς προς ένα πλήρως αυταρχικό μοντέλο.

Έκανε ειδική αναφορά στην υπόθεση που αφορά το βασικό κόμμα της αντιπολίτευσης, το CHP, χαρακτηρίζοντάς την ως πρόσφατο παράδειγμα ευρύτερης διάβρωσης του δημοκρατικού πλουραλισμού και του κράτους δικαίου.

Σύμφωνα με τον εισηγητή, η εργαλειοποίηση της δικαιοσύνης για πολιτικούς σκοπούς αποτελεί σοβαρό δείγμα αυταρχικής πορείας. Παράλληλα, εξέφρασε ανησυχία για τη «υποτονική» απάντηση της Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης και των κρατών μελών, σημειώνοντας ότι η σιωπή αυτή πλήττει την αξιοπιστία της ΕΕ και αποξενώνει τα πιο φιλοευρωπαϊκά και φιλοδημοκρατικά τμήματα της τουρκικής κοινωνίας.

Γεωργία: Βαθιά ανησυχία για το «Γεωργιανό Όνειρο»

Στη δεύτερη έκθεση, που αφορά τη Γεωργία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει βαθιά ανησυχία για τη σοβαρή και συνεχιζόμενη δημοκρατική οπισθοδρόμηση στη χώρα.

Το ψήφισμα εγκρίθηκε με 436 ψήφους υπέρ, 145 κατά και 47 αποχές και καταγράφει έντονο προβληματισμό για το γεγονός ότι το κυβερνών κόμμα «Γεωργιανό Όνειρο» δεν έχει λάβει μέτρα για την αναστροφή των αρνητικών εξελίξεων.

Οι ευρωβουλευτές τονίζουν ότι η συνεργασία της ΕΕ και των κρατών μελών με τις γεωργιανές αρχές πρέπει να εξαρτάται αυστηρά από συγκεκριμένα και επαληθεύσιμα βήματα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αναστροφή της δημοκρατικής οπισθοδρόμησης, η άρση περιορισμών και η αντιμετώπιση της έντονης φιλορωσικής εκστρατείας παραπληροφόρησης κατά της ΕΕ.

Αλληλεγγύη στον γεωργιανό λαό

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει την πλήρη αλληλεγγύη του προς τον γεωργιανό λαό, ο οποίος, όπως αναφέρεται στην έκθεση, συνεχίζει τον αγώνα για μια ευρωπαϊκή και δημοκρατική Γεωργία.

Η διατύπωση αυτή δείχνει ότι οι ευρωβουλευτές διαχωρίζουν τη στάση της κυβέρνησης από τις φιλοευρωπαϊκές προσδοκίες σημαντικού μέρους της γεωργιανής κοινωνίας.

Παράλληλα, στην έκθεση διατηρείται η προηγούμενη θέση του Κοινοβουλίου σχετικά με τη μη αναγνώριση της νομιμότητας του κοινοβουλίου της Γεωργίας και του προέδρου που εξελέγη από αυτό. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα βαριά πολιτική διατύπωση, η οποία εντείνει την πίεση προς την κυβέρνηση της Τιφλίδας.

Ζητούνται κυρώσεις κατά υπευθύνων

Η εισηγήτρια της έκθεσης για τη Γεωργία, Rasa Juknevičienė, δήλωσε ότι το καθεστώς του «Γεωργιανού Ονείρου» συνεχίζει να αποδυναμώνει τους δημοκρατικούς θεσμούς και να φιμώνει τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους πολιτικούς κρατούμενους, μεταξύ των οποίων και η βραβευμένη με το Βραβείο Ζαχάρωφ Mzia Amaglobeli. Όπως τόνισε, η κατάσταση αυτή είναι απαράδεκτη για μια χώρα που είναι υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ.

Η εισηγήτρια ζήτησε να υπάρξει πλέον κίνηση προς την επιβολή συντονισμένων κυρώσεων σε επίπεδο ΕΕ εναντίον όσων ευθύνονται για την καταστολή και την άλωση του κράτους.

Η διεύρυνση της ΕΕ περνά από το κράτος δικαίου

Οι δύο εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στέλνουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα: η διεύρυνση της ΕΕ δεν μπορεί να γίνει χωρίς σεβασμό στις θεμελιώδεις δημοκρατικές αρχές. Η Τουρκία και η Γεωργία παραμένουν σημαντικές για την Ευρώπη, αλλά η ενταξιακή τους πορεία εξαρτάται από συγκεκριμένες αλλαγές, όχι από γενικές δηλώσεις πρόθεσης.

Για την Τουρκία, το βάρος πέφτει στο κράτος δικαίου, στα ανθρώπινα δικαιώματα, στην ελευθερία του Τύπου, στις σχέσεις καλής γειτονίας και στον σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων Ελλάδας και Κύπρου.

Για τη Γεωργία, το κεντρικό ζήτημα είναι η δημοκρατική διολίσθηση, η πίεση στα ανεξάρτητα μέσα, η φιλορωσική παραπληροφόρηση και η ανάγκη για πραγματικά επαληθεύσιμα βήματα επαναφοράς στην ευρωπαϊκή πορεία.

Σε μια περίοδο που η ΕΕ επαναφέρει τη διεύρυνση στο προσκήνιο, το Ευρωκοινοβούλιο υπενθυμίζει ότι η ευρωπαϊκή προοπτική δεν είναι λευκή επιταγή. Είναι μια διαδικασία που απαιτεί μεταρρυθμίσεις, λογοδοσία και ουσιαστικό σεβασμό στις αξίες της Ένωσης.

Πηγή: Pagenews.gr