Το Δόγμα Τραμπ 2.0: Η Νέα Αυτοκρατορία του “America First” Αναδιαμορφώνει τον Κόσμο

Από τη Βενεζουέλα μέχρι το Ιράν και από τη Γροιλανδία μέχρι το ΝΑΤΟ, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν απομονώνει την Αμερική. Επιχειρεί να ξαναγράψει τους κανόνες της παγκόσμιας ισχύος.

Στα μέσα του 2026, ένα συμπέρασμα αρχίζει να κυριαρχεί στις δυτικές πρωτεύουσες:

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν κυβερνά πλέον με παρορμήσεις.

Κυβερνά με δόγμα.

Αυτό που πριν από λίγα χρόνια αντιμετωπιζόταν ως μείγμα πολιτικού ενστίκτου, προσωπικών εμμονών και προεκλογικής ρητορικής εξελίσσεται πλέον σε ένα συνεκτικό —αν και συχνά αντιφατικό— γεωπολιτικό σχέδιο.

Στις Βρυξέλλες, διπλωμάτες μιλούν για τη γέννηση μιας νέας αμερικανικής στρατηγικής.

Στο Πεκίνο, αναλυτές βλέπουν την επιστροφή μιας επιθετικής εκδοχής οικονομικού εθνικισμού.

Στη Μέση Ανατολή, κυβερνήσεις αναρωτιούνται αν οι Ηνωμένες Πολιτείες εγκαταλείπουν τον ρόλο του παγκόσμιου εγγυητή για να μετατραπούν σε δύναμη ανοιχτής συναλλαγής.

Κοινός παρονομαστής όλων:

America First 2.0.

Η επιστροφή της ισχύος χωρίς περιορισμούς

Ο πυρήνας του νέου δόγματος είναι απλός.

Η Ουάσιγκτον δεν αναγνωρίζει πλέον ότι οι διεθνείς θεσμοί, οι πολυμερείς συμφωνίες ή οι μεταπολεμικοί κανόνες έχουν εγγενή αξία.

Αναγνωρίζει μόνο την αξία τους όταν εξυπηρετούν αμερικανικά συμφέροντα.

Για δεκαετίες η αμερικανική εξωτερική πολιτική λειτουργούσε πάνω σε δύο άξονες:

• παγκοσμιοποίηση,
• συμμαχίες.

Ο Τραμπ αμφισβητεί και τους δύο.

Η λογική του είναι διαφορετική:«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν υπάρχουν για να στηρίζουν το διεθνές σύστημα. Το διεθνές σύστημα υπάρχει για να υπηρετεί τις Ηνωμένες Πολιτείες.»

Αυτό ακριβώς βλέπουν σήμερα οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Ο εμπορικός πόλεμος ως διπλωματικό όπλο

Η πρώτη εφαρμογή του νέου δόγματος είναι οικονομική.

Οι δασμοί δεν χρησιμοποιούνται πλέον ως εργαλείο εμπορικής πολιτικής.

Χρησιμοποιούνται ως όπλο εξωτερικής πολιτικής.

Η επιβολή τριψήφιων δασμών σε ευρωπαϊκά, κινεζικά και λατινοαμερικανικά προϊόντα αποκάλυψε μια νέα πραγματικότητα:

Η Ουάσιγκτον δεν επιδιώκει πλέον την ελεύθερη αγορά.

Επιδιώκει την ελεγχόμενη εξάρτηση.

Η λογική είναι ξεκάθαρη.

Μικρότερα εμπορικά ελλείμματα.

Λιγότερη εξάρτηση από την Κίνα.

Επιστροφή βιομηχανικής παραγωγής στις ΗΠΑ.

Περισσότερη πολιτική επιρροή μέσω της οικονομικής ισχύος.

Ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης το περιγράφει ως:«Τη μετατροπή του δολαρίου, των δασμών και της πρόσβασης στην αμερικανική αγορά σε όπλα στρατηγικού εξαναγκασμού.»

Η μεγάλη αποχώρηση από τον κόσμο

Παράλληλα, η Ουάσιγκτον απομακρύνεται από ένα τεράστιο τμήμα της μεταπολεμικής διεθνούς αρχιτεκτονικής.

Η αποχώρηση από δεκάδες διεθνείς οργανισμούς δεν ήταν μια γραφειοκρατική απόφαση.

Ήταν πολιτική δήλωση.

Ο Λευκός Οίκος θεωρεί ότι οργανισμοί όπως:

• ο ΠΟΥ,
• οι κλιματικοί θεσμοί του ΟΗΕ,
• διεθνή φόρα συνεργασίας,

έχουν μετατραπεί σε μηχανισμούς που περιορίζουν την αμερικανική κυριαρχία.

Το ίδιο πνεύμα διαπερνά και τη σχέση με το ΝΑΤΟ.

Οι επαναλαμβανόμενες απειλές αποχώρησης δεν στοχεύουν μόνο στους Ευρωπαίους.

Στέλνουν μήνυμα σε ολόκληρο τον κόσμο:

Η αμερικανική προστασία δεν είναι πλέον δεδομένη. Είναι συναλλαγή.

Ο παράδοξος παρεμβατισμός

Και όμως.

Ενώ ο Τραμπ αποσύρεται από θεσμούς, ταυτόχρονα επεμβαίνει στρατιωτικά.

Η φαινομενική αντίφαση απασχολεί εδώ και μήνες think tanks, πρεσβείες και υπηρεσίες πληροφοριών.

Πώς γίνεται ένας πρόεδρος που καταγγέλλει τους «αιώνιους πολέμους» να ανατρέπει κυβερνήσεις;

Η απάντηση βρίσκεται στη νέα ερμηνεία του America First.

Οι στρατιωτικές επεμβάσεις δεν απορρίπτονται.

Απορρίπτονται μόνο όταν δεν αποφέρουν άμεσο αμερικανικό όφελος.

Η ανατροπή του Μαδούρο στη Βενεζουέλα.

Οι πιέσεις για τη Γροιλανδία.

Οι επιχειρήσεις κατά του Ιράν.

Όλα συνδέονται με τρεις λέξεις:

ενέργεια, ορυκτά, έλεγχος.

Η Γροιλανδία και η γεωπολιτική των πόρων

Καμία υπόθεση δεν αποκαλύπτει καλύτερα τη λογική του Τραμπ από τη Γροιλανδία.

Για τους Ευρωπαίους η ιδέα στρατιωτικής πίεσης προς δανικό έδαφος φαινόταν αδιανόητη.

Για τον Λευκό Οίκο είναι ζήτημα στρατηγικής.

Η Αρκτική μετατρέπεται ταχύτατα σε νέο γεωπολιτικό μέτωπο.

Η κλιματική αλλαγή ανοίγει νέους θαλάσσιους δρόμους.

Τα κοιτάσματα σπάνιων γαιών αποκτούν τεράστια αξία.

Ο ανταγωνισμός με την Κίνα εντείνεται.

Στην Ουάσιγκτον πολλοί θεωρούν ότι η κατοχή κρίσιμων φυσικών πόρων είναι πλέον σημαντικότερη από την τήρηση παραδοσιακών διπλωματικών ευαισθησιών.

Η Ευρώπη ανακαλύπτει τη στρατηγική μοναξιά

Ίσως πουθενά οι συνέπειες να μην είναι πιο έντονες από ό,τι στην Ευρώπη.

Για δεκαετίες οι Ευρωπαίοι θεωρούσαν δεδομένο ότι η αμερικανική ισχύς θα παρέμενε αγκυροβολημένη στην ήπειρο.

Σήμερα δεν είναι βέβαιοι για τίποτα.

Η συζήτηση στις Βρυξέλλες έχει αλλάξει.

Δεν αφορά πλέον τη συνεργασία με την Ουάσιγκτον.

Αφορά την επιβίωση χωρίς αυτήν.

Η στρατηγική αυτονομία, που κάποτε θεωρούνταν γαλλική εμμονή, μετατρέπεται σταδιακά σε κεντρικό ευρωπαϊκό δόγμα.

Το εσωτερικό ρήγμα της κυβέρνησης Τραμπ

Και όμως, το νέο δόγμα δεν είναι απολύτως συνεκτικό.

Στο εσωτερικό της κυβέρνησης συνυπάρχουν δύο διαφορετικές σχολές.

Η πρώτη είναι οι οικονομικοί εθνικιστές.

Θέλουν προστατευτισμό, βιομηχανική αυτάρκεια και περιορισμό των διεθνών δεσμεύσεων.

Η δεύτερη είναι οι παραδοσιακοί συντηρητικοί και οι γεωπολιτικοί «γεράκια».

Θέλουν ισχυρή στρατιωτική παρουσία, σκληρή στάση απέναντι στο Ιράν και απόλυτη στήριξη στο Ισραήλ.

Ο ίδιος ο Τραμπ ισορροπεί ανάμεσα στις δύο τάσεις.

Γι’ αυτό και η αμερικανική πολιτική εμφανίζεται συχνά αντιφατική.

Απομονωτισμός στη μία περιοχή.

Επέμβαση στην άλλη.

Απειλές αποχώρησης από το ΝΑΤΟ.

Αλλά διατήρηση βάσεων στον Περσικό Κόλπο.

Το πραγματικό μήνυμα προς τον κόσμο

Πίσω από όλες τις κινήσεις υπάρχει μια βαθύτερη αλλαγή.

Για πρώτη φορά μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εμφανίζονται ως προστάτης της διεθνούς τάξης.

Εμφανίζονται ως δύναμη που διεκδικεί το δικαίωμα να επανακαθορίζει τους κανόνες κατά περίπτωση.

Η εποχή όπου η Ουάσιγκτον ζητούσε από τους άλλους να σεβαστούν τους κανόνες ίσως τελειώνει.

Η εποχή όπου η Ουάσιγκτον αποφασίζει ποιοι κανόνες την εξυπηρετούν μόλις αρχίζει.

Και αυτό είναι που ανησυχεί περισσότερο συμμάχους και αντιπάλους.

Διότι το μεγαλύτερο χαρακτηριστικό του America First 2.0 δεν είναι ο προστατευτισμός, ούτε οι δασμοί, ούτε οι στρατιωτικές επεμβάσεις.

Είναι ότι επαναφέρει στο κέντρο της διεθνούς πολιτικής μια παλιά, σχεδόν ξεχασμένη αρχή:

Η ισχύς προηγείται των κανόνων. Και η Αμερική σκοπεύει να χρησιμοποιήσει όλη τη δική της.

Πηγή: pagenews.gr