Ο Βάνς δεν πάει Ελβετία – στον αέρα η πρώτη δοκιμασία της συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν

AXIOS: Η «παράγραφος 6», ο Λίβανος και οι αντικρουόμενες ερμηνείες απειλούν το deal πριν καν εφαρμοστεί

Η αναβολή του ταξιδιού του Αμερικανού αντιπροέδρου Βανς στην Ελβετία και η ταυτόχρονη αβεβαιότητα γύρω από τη συμμετοχή της ιρανικής αντιπροσωπείας μετατρέπουν την πρώτη συνάντηση εφαρμογής της συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν σε ένα νέο διπλωματικό θρίλερ υψηλού ρίσκου.

Επισήμως, ο Λευκός Οίκος επικαλείται «λόγους logistics» για την αλλαγή προγράμματος του Βανς. Ωστόσο, πίσω από τη δημόσια εξήγηση, διπλωματικές πηγές συνδέουν την εξέλιξη με το εύθραυστο περιβάλλον ασφαλείας στην περιοχή και κυρίως με τη συνεχιζόμενη αστάθεια στον νότιο Λίβανο.

Η συνάντηση στο ελβετικό θέρετρο του Μπούργκενστοκ, η οποία παρουσιαζόταν ως το πρώτο πρακτικό βήμα για την εφαρμογή της ιστορικής αμερικανοϊρανικής συμφωνίας που τερμάτισε τη σοβαρότερη στρατιωτική κρίση των τελευταίων δεκαετιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, βρίσκεται πλέον ουσιαστικά στον αέρα.

Η κατάσταση περιπλέχθηκε περαιτέρω όταν έγινε γνωστό ότι και η ιρανική διαπραγματευτική αποστολή ανέβαλε το ταξίδι της, επικαλούμενη τις εξελίξεις στο μέτωπο του Λιβάνου και τη συνέχιση των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Η ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ ΠΟΥ ΑΠΕΙΛΕΙ ΝΑ ΤΙΝΑΞΕΙ ΣΤΟΝ ΑΕΡΑ ΤΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ

Παρά τις πανηγυρικές ανακοινώσεις των δύο κυβερνήσεων, το πραγματικό πρόβλημα φαίνεται να βρίσκεται στο ίδιο το περιεχόμενο της συμφωνίας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η περίφημη «παράγραφος 6», η οποία ήδη εξελίσσεται στο πρώτο μεγάλο πεδίο αντιπαράθεσης πριν ακόμη αρχίσει η φάση εφαρμογής.

Το κρίσιμο ερώτημα που κυριαρχεί πλέον στους διπλωματικούς κύκλους είναι ιδιαίτερα απλό:

Υπέγραψαν πράγματι οι δύο πλευρές το ίδιο πολιτικό κείμενο ή κάθε κυβέρνηση παρουσιάζει στο εσωτερικό της μια διαφορετική εκδοχή της συμφωνίας;

Η διαφωνία αφορά κυρίως την οικονομική διάσταση της μεταπολεμικής περιόδου.

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και βασικός διαπραγματευτής, Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, υποστήριξε δημόσια ότι το κείμενο δημιουργεί τις προϋποθέσεις για οικονομικές επενδύσεις που μπορούν να φθάσουν ακόμη και τα 300 δισεκατομμύρια δολάρια στο πλαίσιο ανοικοδόμησης και οικονομικής επανεκκίνησης της χώρας.

Στην Ουάσιγκτον, ωστόσο, η ανάγνωση είναι εκ διαμέτρου αντίθετη.

Αμερικανοί αξιωματούχοι ξεκαθαρίζουν ότι:

• Δεν υπάρχει πρόβλεψη για άμεση χρηματοδότηση της Τεχεράνης.

• Δεν προβλέπεται αυτόματη αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.

• Δεν υφίσταται καμία εγγύηση μεταφοράς κεφαλαίων προς το ιρανικό κράτος.

Αντιθέτως, σύμφωνα με την αμερικανική ερμηνεία, οποιαδήποτε οικονομική χαλάρωση ή διευκόλυνση θα είναι απολύτως συνδεδεμένη με τη συμπεριφορά της Τεχεράνης και με την τήρηση συγκεκριμένων δεσμεύσεων σε ζητήματα ασφαλείας, περιφερειακής δραστηριότητας και πυρηνικού προγράμματος.

Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ έσπευσε να απορρίψει δημοσιεύματα περί «δισεκατομμυρίων δολαρίων προς το Ιράν», χαρακτηρίζοντάς τα ψευδή και πολιτικά υποκινούμενα.

ΔΥΟ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ, ΔΥΟ ΑΦΗΓΗΜΑΤΑ

Η ουσία της κρίσης δεν βρίσκεται τόσο στα χρήματα όσο στις πολιτικές αφηγήσεις.

Η Τεχεράνη παρουσιάζει τη συμφωνία ως την αρχή μιας διαδικασίας οικονομικής επανένταξης του Ιράν στη διεθνή οικονομία.

Η Ουάσιγκτον παρουσιάζει το ίδιο κείμενο ως έναν αυστηρά όρο-βασισμένο μηχανισμό, όπου κάθε οικονομικό αντάλλαγμα θα προηγείται μόνο εφόσον υπάρξουν συγκεκριμένες ιρανικές κινήσεις.

Πρόκειται για μία κλασική περίπτωση διπλωματικής ασάφειας.

Κάθε πλευρά χρειάζεται να πείσει το εσωτερικό της κοινό ότι δεν υποχώρησε.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η κυβέρνηση οφείλει να αποδείξει ότι δεν επιβραβεύει οικονομικά το Ιράν μετά από χρόνια έντασης και κυρώσεων.

Στο Ιράν, η πολιτική και θρησκευτική ηγεσία πρέπει να αποδείξει ότι η συμφωνία παράγει απτά οικονομικά οφέλη και δεν αποτελεί απλώς μια προσωρινή παύση της σύγκρουσης χωρίς ανταλλάγματα.

Οι δημόσιες τοποθετήσεις του Γκαλιμπάφ αποτυπώνουν ακριβώς αυτή τη διπλή στρατηγική.

Από τη μία πλευρά εμφανίζεται δεσμευμένος στην εφαρμογή της συμφωνίας.

Από την άλλη διαμηνύει ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να αντιδράσει δυναμικά εάν θεωρήσει ότι η άλλη πλευρά επιχειρεί να επαναδιαπραγματευθεί όρους που ήδη συμφωνήθηκαν.

ΤΟ ΘΡΙΛΕΡ ΤΟΥ ΜΠΟΥΡΓΚΕΝΣΤΟΚ

Η αβεβαιότητα γύρω από τη σύνοδο της Ελβετίας αποκαλύπτει πόσο εύθραυστη παραμένει η διαδικασία.

Μέχρι και λίγες ώρες πριν από την προγραμματισμένη έναρξη των συνομιλιών, παρέμενε ασαφές εάν η ιρανική αντιπροσωπεία θα εμφανιστεί τελικά στο Μπούργκενστοκ.

Παράλληλα, οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται για:

• το εύρος των τεχνικών συνομιλιών,
• τη σύνθεση των αντιπροσωπειών,
• το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής,
• τους μηχανισμούς επιτήρησης και επαλήθευσης.

Η κυβέρνηση της Ελβετίας επιβεβαιώνει ότι οι προετοιμασίες συνεχίζονται κανονικά, ενώ οι διαμεσολαβητές –μεταξύ αυτών το Κατάρ και το Πακιστάν– παραμένουν ενεργοί.

Ωστόσο, ακόμη και το Ισλαμαμπάντ έστειλε μήνυμα επιφυλακτικότητας.

Ο πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ ακύρωσε την προσωπική του παρουσία, επιλέγοντας χαμηλότερου επιπέδου εκπροσώπηση.

Το γεγονός ερμηνεύεται από διπλωματικές πηγές ως ένδειξη ότι αρκετοί περιφερειακοί παίκτες αναμένουν να δουν εάν η συμφωνία μπορεί να επιβιώσει των πρώτων πολιτικών κραδασμών.

Η αναβολή του ταξιδιού Βανς δεν είναι απλώς ζήτημα προγράμματος.

Αποτελεί την πρώτη ορατή ένδειξη ότι η πραγματική μάχη δεν αφορά πλέον την υπογραφή της συμφωνίας αλλά την ερμηνεία της.

Η ιστορία των αμερικανοϊρανικών σχέσεων δείχνει ότι οι περισσότερες συμφωνίες δεν κατέρρευσαν κατά τη διαπραγμάτευση αλλά κατά την εφαρμογή τους.

Και ακριβώς εκεί φαίνεται να βρίσκεται σήμερα ο μεγαλύτερος κίνδυνος.

Η αμοιβαία δυσπιστία παραμένει σχεδόν απόλυτη.

Οι μηχανισμοί εφαρμογής δεν έχουν πλήρως αποσαφηνιστεί.

Οι οικονομικές προβλέψεις του κειμένου παραμένουν αντικείμενο αντικρουόμενων αναγνώσεων.

Και οι εσωτερικές πολιτικές πιέσεις σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη ενισχύονται καθημερινά.

Η κρίσιμη συνάντηση της Ελβετίας αποκτά πλέον σημασία πολύ μεγαλύτερη από το τεχνικό της αντικείμενο.

Δεν θα κρίνει απλώς τις διαδικασίες εφαρμογής.

Θα αποτελέσει το πρώτο πραγματικό τεστ για το αν Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν μπορούν να μετατρέψουν μια εύθραυστη πολιτική συμφωνία σε λειτουργικό μηχανισμό συνεργασίας.

Εάν οι διαφορετικές ερμηνείες της «παραγράφου 6» δεν γεφυρωθούν σύντομα, το Μπούργκενστοκ μπορεί να μείνει στην ιστορία όχι ως η αφετηρία της εφαρμογής της συμφωνίας αλλά ως το σημείο όπου ξεκίνησε η πρώτη μετασυμφωνιακή κρίση.

Το παρόν κείμενο βασίζεται σε δημόσιες πληροφορίες, διπλωματικές εκτιμήσεις και πολιτική ανάλυση που ήταν διαθέσιμες κατά τον χρόνο σύνταξής του. Ορισμένα στοιχεία που αφορούν τη φερόμενη αμερικανοϊρανική συμφωνία, την αποκαλούμενη «παράγραφο 6», τις αναφορές περί επενδύσεων ύψους 300 δισ. δολαρίων, καθώς και επιμέρους πληροφορίες για τις διαβουλεύσεις στο Μπούργκενστοκ, δεν έχουν επιβεβαιωθεί πλήρως από ανεξάρτητες επίσημες πηγές. Ως εκ τούτου, ορισμένες αξιολογήσεις αποτυπώνουν την εικόνα που διαμορφώνεται από τις διαθέσιμες πολιτικές και διπλωματικές πληροφορίες και ενδέχεται να υπόκεινται σε μεταβολές καθώς εξελίσσονται τα γεγονότα. Η ανάλυση αποσκοπεί στην αποτύπωση του στρατηγικού και πολιτικού πλαισίου των εξελίξεων και όχι στην οριστική επιβεβαίωση όλων των επιμέρους ισχυρισμών που βρίσκονται σε κυκλοφορία.

Το βέβαιο από το Axios είναι η αναβολή του ταξιδιού του JD Vance και η αναφορά του Λευκού Οίκου σε «logistics» ως επίσημη αιτία.

Πηγή: pagenews.gr