Ρήγμα στην κορυφή της ΕΕ για τη Ρωσία – Μακρόν και Μερτς αμφισβητούν τη διπλωματική πρωτοβουλία Κόστα

Ο Αντόνιο Κόστα υπερασπίζεται το μυστικό άνοιγμα διαύλου με το Κρεμλίνο, ενώ Γαλλία και Γερμανία αμφισβητούν τόσο το timing όσο και το ποιος έχει την πολιτική νομιμοποίηση να μιλήσει εκ μέρους της Ευρώπης στον Πούτιν.

Η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες δεν αποκάλυψε μόνο τις διαφωνίες για τη Ρωσία.

Αποκάλυψε μια βαθύτερη μάχη εξουσίας για το ποιος εκπροσωπεί πραγματικά την Ευρώπη σε μια ενδεχόμενη διαδικασία διαπραγμάτευσης με το Κρεμλίνο.

Πίσω από κλειστές πόρτες, χωρίς κινητά τηλέφωνα και με τη συνεδρίαση να παρατείνεται για ώρες πέραν του προγραμματισμένου χρόνου, οι ηγέτες της ΕΕ βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα ερώτημα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν πρόωρο:

Ποιος θα μιλήσει με τον Βλαντίμιρ Πούτιν όταν έρθει η ώρα των διαπραγματεύσεων;

Η απάντηση δεν είναι πλέον αυτονόητη.

Και η διαφωνία απειλεί να εξελιχθεί σε ένα από τα σοβαρότερα θεσμικά ρήγματα της Ένωσης από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.

Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΠΟΥ ΠΥΡΟΔΟΤΗΣΕ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.

Σύμφωνα με τις αποκαλύψεις, συνεργάτες του Κόστα πραγματοποίησαν τις τελευταίες εβδομάδες επαφές με τη Μόσχα προκειμένου να διαπιστώσουν εάν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για μελλοντικές ειρηνευτικές συνομιλίες.

Οι επαφές φέρεται να πραγματοποιήθηκαν μέσω του διευθυντή του γραφείου του, Πέδρο Λούρτι, ο οποίος επικοινώνησε με κορυφαίους αξιωματούχους του Κρεμλίνου.

Το επιτελείο του Κόστα επιμένει ότι δεν υπήρξε διαπραγμάτευση.

Υποστηρίζει ότι επρόκειτο απλώς για τη δημιουργία ενός διαύλου επικοινωνίας ώστε η Ευρωπαϊκή Ένωση να είναι έτοιμη όταν και εφόσον ανοίξει πραγματικό παράθυρο διαπραγμάτευσης.

Όμως το πρόβλημα δεν ήταν το περιεχόμενο.

Ήταν η διαδικασία.

Πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έμαθαν για τις επαφές από δημοσιεύματα και όχι από επίσημη ενημέρωση.

Αυτό ήταν αρκετό για να προκαλέσει πολιτικό σεισμό.

ΤΑ ΔΥΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΑ

Η συζήτηση διαμόρφωσε δύο σαφείς πολιτικές γραμμές μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το στρατόπεδο Μακρόν – Μερτς

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς θεωρούν ότι δεν έχει έρθει ακόμη η κατάλληλη στιγμή για θεσμική προσέγγιση με τη Μόσχα.

Η λογική τους είναι ότι οποιαδήποτε πρωτοβουλία σήμερα κινδυνεύει να εμφανιστεί ως πολιτική παραχώρηση προς τον Πούτιν χωρίς να υπάρχουν ουσιαστικά ανταλλάγματα.

Παράλληλα, εκτιμούν ότι όταν οι συνθήκες ωριμάσουν, τον ηγετικό ρόλο θα πρέπει να αναλάβει το ευρωπαϊκό τρίγωνο ισχύος:

Γαλλία – Γερμανία – Ηνωμένο Βασίλειο (E3).

Η προσέγγιση αυτή βασίζεται στην πεποίθηση ότι τα μεγάλα κράτη διαθέτουν την απαραίτητη γεωπολιτική βαρύτητα για να διαχειριστούν μια τόσο κρίσιμη διαπραγμάτευση.

Το στρατόπεδο Κόστα

Από την άλλη πλευρά, μια σημαντική ομάδα κρατών-μελών θεωρεί ότι η διαδικασία πρέπει να παραμείνει θεσμική.

Κατά τη δική τους ανάγνωση, κανένα εθνικό σχήμα δεν μπορεί να εκπροσωπήσει το σύνολο της Ένωσης.

Μόνο ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου διαθέτει τη θεσμική νομιμοποίηση να ενεργήσει εκ μέρους των 27.

Ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ Ντε Βέβερ το διατύπωσε ξεκάθαρα:

«Εάν ο Πούτιν θελήσει να διαπραγματευτεί, κανείς άλλος πέρα από τον Κόστα δεν μπορεί να εκπροσωπήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση.»

ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΡΩΣΙΑ

Παρά τη δημόσια συζήτηση περί Πούτιν, το βαθύτερο πρόβλημα αφορά τη δομή εξουσίας της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η κρίση φέρνει ξανά στην επιφάνεια ένα διαχρονικό ερώτημα:

Είναι η ΕΕ μια γεωπολιτική δύναμη ή μια ένωση κρατών όπου οι μεγάλες πρωτεύουσες διατηρούν τον τελικό λόγο;

Ο Κόστα υπερασπίζεται τη θεσμική Ευρώπη.

Ο Μακρόν και ο Μερτς υπερασπίζονται τη λογική της πολιτικής ισχύος.

Η σύγκρουση αυτή δεν αφορά μόνο τη Ρωσία.

Αφορά το μέλλον της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.

Ο ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑ

Το επιτελείο Κόστα επιμένει ότι η πρωτοβουλία δεν ήταν προσωπική.

Υποστηρίζει ότι υπήρξε ενθάρρυνση από το Κίεβο.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει επανειλημμένα ζητήσει από την Ευρώπη να αποκτήσει πιο ενεργό ρόλο στη διαδικασία ειρήνευσης και να μην αφήσει αποκλειστικά τις Ηνωμένες Πολιτείες να καθορίζουν τη διαπραγματευτική ατζέντα.

Αυτό προσδίδει νέα διάσταση στην υπόθεση.

Διότι εάν πράγματι η Ουκρανία ενθαρρύνει ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, τότε η διαφωνία δεν αφορά μόνο τη σχέση με τη Ρωσία αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του Κιέβου.

ΤΟ TIMING ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΥΧΑΙΟ

Η συζήτηση διεξάγεται σε μια στιγμή κατά την οποία το διεθνές περιβάλλον μεταβάλλεται ταχύτατα.

Η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν, οι πιέσεις της Ουάσιγκτον για νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας και οι συζητήσεις για πιθανή μελλοντική διαπραγμάτευση στην Ουκρανία δημιουργούν αίσθηση επείγοντος.

Για πρώτη φορά, στα επίσημα συμπεράσματα της Συνόδου, η ΕΕ δηλώνει έτοιμη να «εντείνει τη συμμετοχή της» στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.

Το πρόβλημα είναι ότι η Ένωση δεν έχει ακόμη αποφασίσει ποιος θα κρατά το τηλέφωνο όταν χτυπήσει η Μόσχα.

Η αντιπαράθεση για τον Κόστα δεν αφορά ένα τηλεφώνημα προς το Κρεμλίνο.

Αφορά το ποιος θα καθορίσει την επόμενη ημέρα της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Η Γαλλία και η Γερμανία δεν επιθυμούν να μετατραπεί ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σε αυτόνομο γεωπολιτικό παίκτη.

Αρκετά μικρότερα και μεσαία κράτη, αντίθετα, φοβούνται ότι η επιστροφή της λογικής των μεγάλων πρωτευουσών θα περιθωριοποιήσει τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Πίσω από τη συζήτηση για τη Ρωσία εξελίσσεται μια σιωπηλή αναμέτρηση μεταξύ:

της Ευρώπης των κρατών

και

της Ευρώπης των θεσμών.

Η κρίση γύρω από τον Αντόνιο Κόστα αποτελεί το πρώτο σοβαρό τεστ για τη γεωπολιτική ταυτότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη μεταπολεμική φάση της ουκρανικής σύγκρουσης.

Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι εάν πρέπει να υπάρξει διάλογος με τη Ρωσία.

Σχεδόν όλοι οι ηγέτες αποδέχονται ότι αργά ή γρήγορα θα υπάρξει.

Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος θα τον διαχειριστεί.

Εάν επικρατήσει η γραμμή Μακρόν–Μερτς, η Ευρώπη θα κινηθεί προς ένα μοντέλο όπου οι μεγάλες δυνάμεις θα καθοδηγούν τη διπλωματία.

Εάν επικρατήσει η γραμμή Κόστα, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θα αποκτήσουν πρωτοφανή γεωπολιτικό ρόλο.

Η διαμάχη επομένως δεν αφορά μόνο τη Ρωσία.

Αφορά το ποιος θα είναι ο πραγματικός αρχιτέκτονας της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής την επόμενη δεκαετία.

Πηγή: pagenews.gr