Ισπανία:Σχεδόν 1 εκατ.παράτυποι μετανάστες ζητούν νομιμοποίηση–Το μεγάλο ευρωπαϊκό τεστ για το μεταναστευτικό

•  Έως και 1 εκατ. αιτήσεις: Η ισπανική αστυνομία εκτιμά ότι έως και ένα εκατομμύριο παράτυποι μετανάστες ενδέχεται να υποβάλουν αίτηση νομιμοποίησης, ενώ η κυβέρνηση υπολογίζει περίπου 500.000 δικαιούχους.
• Αντίθετο μοντέλο από την υπόλοιπη Ευρώπη: Την ώρα που αρκετά κράτη-μέλη αυστηροποιούν τους συνοριακούς ελέγχους και τις διαδικασίες ασύλου, η Μαδρίτη επιλέγει την ένταξη των μεταναστών στην αγορά εργασίας.
• Πολιτική σύγκρουση στην ΕΕ: Η πρωτοβουλία του Πέδρο Σάντσεθ προκαλεί έντονες αντιδράσεις από την αντιπολίτευση, ενώ αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εκφράζουν ανησυχίες για πιθανό «pull factor» που θα μπορούσε να αυξήσει τις μεταναστευτικές ροές.

Η Ισπανία βρίσκεται στο επίκεντρο της μεγαλύτερης συζήτησης που έχει ανοίξει στην Ευρωπαϊκή Ένωση γύρω από το μεταναστευτικό, καθώς σχεδόν ένα εκατομμύριο παράτυποι μετανάστες εκτιμάται ότι μπορούν να διεκδικήσουν νόμιμο καθεστώς παραμονής μέσω του νέου προγράμματος νομιμοποίησης της κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ.

Σύμφωνα με κυβερνητικές εκτιμήσεις, περίπου 500.000 άνθρωποι πληρούν τα βασικά κριτήρια του προγράμματος. Ωστόσο, αναλύσεις της ισπανικής αστυνομίας, αλλά και ανεξάρτητων ερευνητικών οργανισμών, ανεβάζουν τον αριθμό των δυνητικών αιτήσεων ακόμη και κοντά στο 1 εκατομμύριο.

Η μεγαλύτερη νομιμοποίηση των τελευταίων δεκαετιών

Το νέο σύστημα προβλέπει ότι όσοι αποδείξουν πως διέμεναν στην Ισπανία πριν από την 1η Ιανουαρίου 2026, διαθέτουν τουλάχιστον πέντε μήνες συνεχούς παρουσίας στη χώρα και δεν έχουν ποινικό μητρώο, μπορούν να αποκτήσουν ετήσια άδεια διαμονής και εργασίας, με δυνατότητα ανανέωσης.

Η κυβέρνηση χαρακτηρίζει τη μεταρρύθμιση ιστορική, υποστηρίζοντας ότι χιλιάδες εργαζόμενοι βρίσκονται ήδη στην πραγματική οικονομία χωρίς νόμιμα δικαιώματα και ότι η ένταξή τους θα ενισχύσει τόσο την ανάπτυξη όσο και τα δημόσια έσοδα.

Η οικονομία πίσω από την επιλογή

Η Ισπανία αποτελεί σήμερα μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ευρωζώνης.

Η κυβέρνηση Σάντσεθ υποστηρίζει ότι η οικονομική ανάπτυξη των τελευταίων ετών στηρίχθηκε σε σημαντικό βαθμό στην είσοδο μεταναστών στην αγορά εργασίας, ιδιαίτερα στους τομείς:

• του τουρισμού,
• της γεωργίας,
• της οικοδομής,
• της φροντίδας ηλικιωμένων,
• των υπηρεσιών.

Επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι περίπου 43% των νέων θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν το τελευταίο έτος καλύφθηκαν από αλλοδαπούς εργαζόμενους.

Κόντρα στο ευρωπαϊκό ρεύμα

Η επιλογή της Μαδρίτης διαφοροποιείται αισθητά από τη γενικότερη ευρωπαϊκή τάση.

Τα τελευταία δύο χρόνια πολλές κυβερνήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρούν σε αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, ενισχύοντας τους συνοριακούς ελέγχους, περιορίζοντας τα προγράμματα ασύλου και επιταχύνοντας τις επιστροφές μεταναστών.

Η Ισπανία ακολουθεί διαφορετική στρατηγική, θεωρώντας ότι η νόμιμη ένταξη όσων ήδη ζουν και εργάζονται στη χώρα αποτελεί εργαλείο αντιμετώπισης της δημογραφικής γήρανσης και των ελλείψεων στην αγορά εργασίας.

Σφοδρές πολιτικές αντιδράσεις

Η αντιπολίτευση κατηγορεί την κυβέρνηση ότι δημιουργεί κίνητρο για νέες παράτυπες μεταναστευτικές ροές.

Το Λαϊκό Κόμμα (PP) έχει προαναγγείλει πολιτικές και νομικές προσφυγές, ενώ το Vox κάνει λόγο για πολιτική που ενισχύει την παράτυπη μετανάστευση και επιβαρύνει τις δημόσιες υπηρεσίες.

Από την πλευρά της, η κυβέρνηση απαντά ότι πρόκειται για ανθρώπους που βρίσκονται ήδη στην Ισπανία, εργάζονται ανεπίσημα και η νομιμοποίησή τους θα ενισχύσει τόσο την κοινωνική συνοχή όσο και τα δημόσια οικονομικά.

Οι ευρωπαϊκές επιπτώσεις

Η υπόθεση έχει ήδη αποκτήσει ευρωπαϊκή διάσταση.

Παρότι οι άδειες παραμονής ισχύουν αποκλειστικά για την Ισπανία, αρκετές κυβερνήσεις ανησυχούν ότι η συγκεκριμένη πολιτική μπορεί να δημιουργήσει έμμεσο κίνητρο για νέες μεταναστευτικές αφίξεις προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η συζήτηση συμπίπτει χρονικά με την εφαρμογή του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο επιχειρεί να συνδυάσει αυστηρότερους συνοριακούς ελέγχους με μεγαλύτερο επιμερισμό των ευθυνών μεταξύ των κρατών-μελών.

Το μεγάλο ευρωπαϊκό πείραμα

Η Ισπανία επιχειρεί να αποδείξει ότι η νομιμοποίηση μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής ένταξης αντί για παράγοντα αστάθειας.

Αν το σχέδιο πετύχει, ενδέχεται να αποτελέσει πρότυπο για χώρες που αντιμετωπίζουν οξύ δημογραφικό πρόβλημα και μεγάλες ελλείψεις εργατικού δυναμικού.

Αν όμως οδηγήσει σε αύξηση των μεταναστευτικών ροών ή σε πολιτική ενίσχυση των αντιμεταναστευτικών κομμάτων, η Ισπανία μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο της πιο έντονης ευρωπαϊκής αντιπαράθεσης για το μέλλον της μεταναστευτικής πολιτικής.