ΟΗΕ: 12 ψήφοι για την Γκρίνσπαν, αλλά οι 5 ισχυροί κρατούν το βέτο – Το παρασκήνιο της διαδοχής
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 11 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//ΟΗΕ: 12 ψήφοι για την Γκρίνσπαν, αλλά οι 5 ισχυροί κρατούν το βέτο – Το παρασκήνιο της διαδοχής
Δώδεκα θετικές ψήφοι, τρεις αρνητικές και ένα μεγάλο γεωπολιτικό ερωτηματικό. Η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν αναδεικνύεται σε ισχυρό φαβορί για τη διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες στην ηγεσία των Ηνωμένων Εθνών, αλλά η τελική απόφαση δεν θα κριθεί μόνο από την αριθμητική των ψηφοφοριών.
Θα κριθεί κυρίως από τη στάση των πέντε μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας.
ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο έχουν τη δυνατότητα να μπλοκάρουν την επιλογή του επόμενου Γενικού Γραμματέα, μετατρέποντας τη διαδικασία διαδοχής σε μια σύνθετη άσκηση διπλωματικών ισορροπιών.
Και σε μια περίοδο κατά την οποία ο ΟΗΕ βρίσκεται αντιμέτωπος με πολέμους, οικονομικές πιέσεις και αμφισβήτηση της αποτελεσματικότητάς του, η επιλογή του νέου επικεφαλής αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία.
Το προβάδισμα της Γκρίνσπαν και οι τρεις αρνητικές ψήφοι
Στην όγδοη άτυπη ψηφοφορία του Συμβουλίου Ασφαλείας, στις 5 Νοεμβρίου, η πρώην αντιπρόεδρος της Κόστα Ρίκα συγκέντρωσε 12 ψήφους ενθάρρυνσης και τρεις αποθάρρυνσης.
Πρόκειται για την καλύτερη επίδοσή της μέχρι σήμερα, καθώς στην προηγούμενη ψηφοφορία είχε εξασφαλίσει 11 θετικές ψήφους.
Η εξέλιξη υποδηλώνει ότι η υποψηφιότητά της αποκτά μεγαλύτερη αποδοχή μεταξύ των μελών του Συμβουλίου.
Ωστόσο, το αποτέλεσμα δεν αρκεί για να εξασφαλίσει την εκλογή της.
Η τελευταία ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε χωρίς διάκριση ανάμεσα στις ψήφους των πέντε μονίμων και των δέκα εκλεγμένων μελών.
Κατά συνέπεια, παραμένει άγνωστο εάν κάποια από τις τρεις αρνητικές ψήφους προήλθε από χώρα που διαθέτει δικαίωμα βέτο.
Αυτό είναι το πραγματικό εμπόδιο για την Γκρίνσπαν: μπορεί να διαθέτει ευρεία υποστήριξη, αλλά μία και μόνο μεγάλη δύναμη αρκεί για να ανατρέψει την υποψηφιότητά της.
Το βέτο των πέντε: Πώς επιλέγεται ο ισχυρότερος διπλωμάτης του ΟΗΕ
Η διαδικασία επιλογής του Γενικού Γραμματέα διαφέρει από μια συνηθισμένη εκλογή.
Σύμφωνα με το άρθρο 97 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, ο Γενικός Γραμματέας διορίζεται από τη Γενική Συνέλευση κατόπιν σύστασης του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Για να εγκριθεί η επίσημη σύσταση απαιτούνται τουλάχιστον εννέα θετικές ψήφοι και απουσία βέτο από τα πέντε μόνιμα μέλη.
Η διαδικασία περιλαμβάνει άτυπες διερευνητικές ψηφοφορίες, γνωστές ως straw polls, στις οποίες τα μέλη μπορούν να δηλώσουν ενθάρρυνση, αποθάρρυνση ή μη διατύπωση γνώμης για κάθε υποψήφιο.
Οι ψηφοφορίες αυτές δεν αποτελούν την τελική απόφαση.
Λειτουργούν ως εργαλείο διαπραγμάτευσης, επιτρέποντας στις κυβερνήσεις να διαπιστώσουν ποιο πρόσωπο μπορεί να συγκεντρώσει την αναγκαία συναίνεση.
Οι αρνητικές ψήφοι σε αυτό το στάδιο δεν συνιστούν επίσημο βέτο.
Όταν όμως προέρχονται από μόνιμα μέλη, αποτελούν σοβαρή προειδοποίηση ότι μια υποψηφιότητα ενδέχεται να μπλοκαριστεί στην τελική διαδικασία.
Το προηγούμενο της 16ης Οκτωβρίου και ο ρόλος της Ελλάδας
Η αβεβαιότητα γύρω από τις προθέσεις των μεγάλων δυνάμεων δεν είναι θεωρητική.
Στην έκτη άτυπη ψηφοφορία, που πραγματοποιήθηκε στις 16 Οκτωβρίου υπό την ελληνική προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας, χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικά ψηφοδέλτια για τα μόνιμα και τα εκλεγμένα μέλη.
Το αποτέλεσμα αποκάλυψε ένα σημαντικό πρόβλημα.
Και οι τρεις τότε επικρατέστερες υποψηφιότητες —Γκρίνσπαν, Γκρόσι και Ροντρίγκες Μπιρκέτ— είχαν λάβει από δύο αρνητικές ενδείξεις από μόνιμα μέλη.
Αυτό σημαίνει ότι, τουλάχιστον σε εκείνη τη φάση, καμία από τις βασικές υποψηφιότητες δεν είχε εξασφαλίσει πλήρη αποδοχή από τις μεγάλες δυνάμεις.
Στους επόμενους γύρους χρησιμοποιήθηκαν ενιαία ψηφοδέλτια.
Έτσι, δεν μπορεί να εξακριβωθεί εάν οι αντιρρήσεις των μονίμων μελών έχουν υποχωρήσει ή εάν εξακολουθούν να αποτελούν εμπόδιο.
Η ελληνική προεδρία ανέδειξε, συνεπώς, μια κρίσιμη πτυχή της διαδικασίας: η δημόσια εικόνα ενός φαβορί μπορεί να διαφέρει σημαντικά από τις πραγματικές ισορροπίες πίσω από τις κλειστές πόρτες του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Γκρόσι, Ροντρίγκες Μπιρκέτ και Νουσεϊμπέ: Οι αντίπαλοι που παραμένουν στο παιχνίδι
Παρά το προβάδισμα της Γκρίνσπαν, η κούρσα δεν έχει μετατραπεί σε αναμέτρηση με έναν μόνο υποψήφιο.
Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι, συγκέντρωσε εννέα θετικές ψήφους, τέσσερις αρνητικές και δύο ουδέτερες.
Η υποψηφιότητά του αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της εμπειρίας του σε ζητήματα πυρηνικής ασφάλειας και διεθνών διαπραγματεύσεων.
Σε μια περίοδο κατά την οποία το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και οι γεωπολιτικές εντάσεις βρίσκονται στο επίκεντρο της διεθνούς ατζέντας, η τεχνοκρατική και διπλωματική εμπειρία του αποτελεί σημαντικό στοιχείο της υποψηφιότητάς του.
Η Κάρολιν Ροντρίγκες Μπιρκέτ, από τη Γουιάνα, συγκέντρωσε οκτώ θετικές, πέντε αρνητικές και δύο ουδέτερες ψήφους.
Η Λάνα Νουσεϊμπέ, από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έλαβε επτά θετικές, έξι αρνητικές και δύο ουδέτερες.
Οι επιδόσεις αυτές δείχνουν ότι οι εναλλακτικές υποψηφιότητες διατηρούν διπλωματικά ερείσματα, χωρίς όμως να έχουν αποκτήσει μέχρι στιγμής τη δυναμική της Γκρίνσπαν.
Αυτό δεν αποκλείει ανατροπές.
Εάν οι μεγάλες δυνάμεις αδυνατούν να συμφωνήσουν στο πρόσωπο που προηγείται, μπορεί να αναζητηθεί ένας συμβιβαστικός υποψήφιος.
Η τουρκική υποψηφιότητα: Γιατί ο Ερντογάν μπαίνει στη μάχη του ΟΗΕ
Ξεχωριστό γεωπολιτικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η είσοδος του Φεριντούν Σινιρλίογλου στην κούρσα.
Η Τουρκία πρότεινε επισήμως την υποψηφιότητά του την 1η Νοεμβρίου, επιδιώκοντας να αποκτήσει παρουσία στη διαδικασία επιλογής του επόμενου επικεφαλής των Ηνωμένων Εθνών.
Ο έμπειρος Τούρκος διπλωμάτης συγκέντρωσε στην πρώτη συμμετοχή του τρεις ψήφους ενθάρρυνσης, οκτώ αποθάρρυνσης και τέσσερις ουδέτερες.
Η επίδοση αυτή τον τοποθετεί σε σημαντική απόσταση από τους επικρατέστερους.
Ωστόσο, η τουρκική κίνηση έχει πολιτική σημασία πέρα από το εκλογικό αποτέλεσμα.
Η Άγκυρα επιχειρεί τα τελευταία χρόνια να ενισχύσει τον ρόλο της σε διεθνείς οργανισμούς και πολυμερή διπλωματικά σχήματα.
Η διεκδίκηση της ηγεσίας του ΟΗΕ εντάσσεται σε αυτή την ευρύτερη προσπάθεια αναβάθμισης της διεθνούς επιρροής της.
Για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η υποψηφιότητα μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο διπλωματικής προβολής, ακόμη και εάν δεν συγκεντρώσει τελικά την απαραίτητη υποστήριξη.
Η χαμηλή αρχική επίδοση, πάντως, καταδεικνύει ότι η τουρκική υποψηφιότητα αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια.
Η πρώτη γυναίκα στην ηγεσία του ΟΗΕ; Το ιστορικό στοίχημα της Γκρίνσπαν
Η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν δεν διεκδικεί απλώς ένα από τα σημαντικότερα αξιώματα της διεθνούς διπλωματίας.
Η ενδεχόμενη εκλογή της θα αποτελούσε ιστορική εξέλιξη.
Από την ίδρυση του ΟΗΕ το 1945, κανένας από τους Γενικούς Γραμματείς του Οργανισμού δεν ήταν γυναίκα.
Η ανάδειξή της θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μια σημαντική αλλαγή στην εκπροσώπηση των φύλων στην κορυφή του πολυμερούς συστήματος.
Παράλληλα, η προέλευσή της από την Κόστα Ρίκα ενισχύει τις προσδοκίες για επιστροφή της ηγεσίας του ΟΗΕ στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική.
Η περιφερειακή εναλλαγή αποτελεί άτυπη διπλωματική πρακτική και όχι δεσμευτικό κανόνα.
Ωστόσο, επηρεάζει τις πολιτικές συζητήσεις γύρω από τη διαδοχή.
Η υποψηφιότητα της Γκρίνσπαν συγκεντρώνει έτσι δύο ισχυρούς συμβολισμούς: τη γεωγραφική εκπροσώπηση και την ισότητα των φύλων.
Το ερώτημα είναι εάν αυτοί οι συμβολισμοί μπορούν να μετατραπούν σε πραγματική συναίνεση μεταξύ των πέντε μονίμων μελών.
ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα: Η αθέατη γεωπολιτική διαπραγμάτευση
Πίσω από τις άτυπες ψηφοφορίες βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη πολιτική αναμέτρηση.
Η επιλογή του Γενικού Γραμματέα επηρεάζεται αναπόφευκτα από τις σχέσεις των μεγάλων δυνάμεων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και η Κίνα έχουν διαφορετικές αντιλήψεις για τον ρόλο του ΟΗΕ, τις διεθνείς επεμβάσεις, τις κυρώσεις και τη διαχείριση των συγκρούσεων.
Η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρούν επίσης καθοριστικό θεσμικό ρόλο λόγω του δικαιώματος βέτο.
Ο επόμενος Γενικός Γραμματέας θα κληθεί να διαχειριστεί κρίσεις στις οποίες οι ίδιες αυτές δυνάμεις συχνά βρίσκονται σε αντίπαλες πλευρές.
Από τον πόλεμο στην Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή, το διεθνές σύστημα χαρακτηρίζεται από βαθιές αντιπαραθέσεις.
Η επιλογή προσώπου που θα θεωρείται αποδεκτό από όλες τις μεγάλες δυνάμεις αποτελεί επομένως μια δύσκολη διπλωματική εξίσωση.
Δεν αρκεί ο υποψήφιος να διαθέτει εμπειρία, κύρος ή διεθνή αναγνώριση.
Πρέπει επίσης να μην αντιμετωπίζεται ως πολιτικά απαράδεκτος από καμία χώρα που διαθέτει δικαίωμα βέτο.
Στον ΟΗΕ, η απουσία ισχυρής αντίρρησης μπορεί να αποδειχθεί σημαντικότερη από την ύπαρξη ευρείας υποστήριξης.
Ο ΟΗΕ σε κρίσιμη καμπή: Οικονομική πίεση και αμφισβήτηση της αποτελεσματικότητας
Η διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για τα Ηνωμένα Έθνη.
Ο Οργανισμός αντιμετωπίζει οικονομικές πιέσεις, ενώ η δυνατότητά του να επηρεάζει μεγάλες διεθνείς συγκρούσεις αμφισβητείται ολοένα περισσότερο.
Οι αντιπαραθέσεις μεταξύ των μονίμων μελών έχουν επανειλημμένα περιορίσει τη δυνατότητα του Συμβουλίου Ασφαλείας να λαμβάνει κοινές αποφάσεις.
Παράλληλα, οι ανθρωπιστικές ανάγκες αυξάνονται, δημιουργώντας πρόσθετες απαιτήσεις χρηματοδότησης και διεθνούς συνεργασίας.
Ο επόμενος Γενικός Γραμματέας θα κληθεί να αντιμετωπίσει όχι μόνο τις μεγάλες γεωπολιτικές κρίσεις, αλλά και το εσωτερικό πρόβλημα αποτελεσματικότητας του Οργανισμού.
Η πρόκληση θα είναι να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στη διεθνή πολυμερή συνεργασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι μεγάλες δυνάμεις εμφανίζονται περισσότερο πρόθυμες να ενεργούν μονομερώς.
Η 19η Νοεμβρίου και η αντίστροφη μέτρηση για τη διαδοχή
Η θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Ο χρόνος για την επιλογή του διαδόχου του περιορίζεται, ενώ η επόμενη άτυπη ψηφοφορία αναμένεται, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου.
Η νέα διαδικασία θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για τη δυναμική της Γκρίνσπαν.
Εάν ενισχύσει περαιτέρω την υποστήριξή της, η θέση της ως φαβορί θα εδραιωθεί.
Ωστόσο, ακόμη και ένα σχεδόν ομόφωνο αποτέλεσμα δεν θα αρκεί εάν παραμένει αντίρρηση από μόνιμο μέλος.
Αντίθετα, εάν οι μεγάλες δυνάμεις αρχίσουν να συγκλίνουν, η διαδικασία θα μπορούσε να επιταχυνθεί σημαντικά.
Το ενδεχόμενο εμφάνισης νέας συμβιβαστικής υποψηφιότητας παραμένει επίσης ανοικτό.
Το γεωπολιτικό συμπέρασμα: Οι 12 ψήφοι δεν αρκούν όταν πέντε χώρες αποφασίζουν
Η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν βρίσκεται σήμερα στην ισχυρότερη θέση για να διαδεχθεί τον Αντόνιο Γκουτέρες.
Διαθέτει το αριθμητικό προβάδισμα, ισχυρούς πολιτικούς συμβολισμούς και αυξανόμενη υποστήριξη στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
Ωστόσο, η τελική επιλογή δεν θα καθοριστεί αποκλειστικά από αυτά τα στοιχεία.
Θα εξαρτηθεί από τη δυνατότητα εξεύρεσης συμβιβασμού μεταξύ των πέντε μονίμων μελών.
Η διαδικασία αποκαλύπτει μια από τις βαθύτερες αντιφάσεις του διεθνούς συστήματος.
Ο ΟΗΕ εκπροσωπεί σχεδόν ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα, αλλά η επιλογή του επικεφαλής του εξακολουθεί να εξαρτάται αποφασιστικά από πέντε κράτη.
Η Γκρίνσπαν έχει 12 ψήφους. Χρειάζεται, όμως, κάτι ακόμη πιο δύσκολο: να μην της κλείσει τον δρόμο καμία από τις πέντε μεγάλες δυνάμεις.
Και αυτή είναι η πραγματική γεωπολιτική μάχη για την ηγεσία των Ηνωμένων Εθνών.
Όχι απλώς ποιος προηγείται στις ψηφοφορίες, αλλά ποιος μπορεί να γίνει αποδεκτός από έναν κόσμο βαθιά διχασμένο.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
