ΝΑΤΟ σε γεωπολιτική τροχιά:Η Τουρκία διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο στην αρχιτεκτονική ασφάλειας της Συμμαχίας

Λίγο πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, η Τουρκία διαμηνύει ότι η Συμμαχία δεν βρίσκεται σε κρίση αλλά σε φάση στρατηγικής προσαρμογής. Η Άγκυρα ζητά ενεργότερο ρόλο στην ευρωπαϊκή άμυνα, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες μεταφέρουν μεγαλύτερο βάρος ασφαλείας στους Ευρωπαίους συμμάχους, αναδιαμορφώνοντας τη γεωπολιτική ισορροπία του ευρωατλαντικού χώρου.

Η επερχόμενη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ, που θα πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα στις 7 και 8 Ιουλίου, αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς συμπίπτει με μία περίοδο έντονων ανακατατάξεων στο διεθνές σύστημα ασφαλείας. Η συνεχιζόμενη σύγκρουση στην Ουκρανία, η αστάθεια στη Μέση Ανατολή, η κρίση στα Στενά του Ορμούζ και η αυξανόμενη στρατηγική αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον, στο οποίο η Συμμαχία καλείται να επαναπροσδιορίσει τις προτεραιότητές της.

Σε αποκλειστική συνέντευξή του στο Reuters, ο υπουργός Άμυνας της Τουρκίας Γιασάρ Γκιουλέρ υποστήριξε ότι το ΝΑΤΟ δεν διέρχεται περίοδο κρίσης αλλά διαδικασία προσαρμογής στις νέες γεωπολιτικές πραγματικότητες, απορρίπτοντας τα σενάρια περί ενδεχόμενης αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Συμμαχία.

Η Ουάσιγκτον αλλάζει στρατηγική, όχι συμμαχίες

Σύμφωνα με τον Τούρκο υπουργό Άμυνας, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιδιώκουν να αποδυναμώσουν το ΝΑΤΟ ούτε να αποχωρήσουν από αυτό. Αντίθετα, η Ουάσιγκτον επιδιώκει μια ανακατανομή των βαρών ασφαλείας, ζητώντας από τα ευρωπαϊκά κράτη και τον Καναδά να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την άμυνα της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Η αλλαγή αυτή αντανακλά μια βαθύτερη στρατηγική μετατόπιση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Η Ουάσιγκτον στρέφει ολοένα και περισσότερο την προσοχή της προς τον Ινδο-Ειρηνικό, όπου η άνοδος της Κίνας αποτελεί τη σημαντικότερη μακροπρόθεσμη πρόκληση για την αμερικανική ισχύ.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρώπη καλείται να αποκτήσει μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, χωρίς όμως να αμφισβητείται ο πυρήνας της διατλαντικής σχέσης.

Η Τουρκία διεκδικεί θέση στον νέο ευρωπαϊκό αμυντικό σχεδιασμό

Η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει τη συγκυρία προκειμένου να ενισχύσει τον ρόλο της στο δυτικό σύστημα ασφαλείας.

Ο Γιασάρ Γκιουλέρ υπογράμμισε ότι η Τουρκία πρέπει να συμμετέχει ισότιμα στις ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες, επισημαίνοντας ότι η ασφάλεια της Ευρώπης δεν μπορεί να σχεδιαστεί χωρίς τη συμμετοχή μιας χώρας που διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ και ελέγχει κρίσιμους γεωστρατηγικούς διαδρόμους μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Μαύρης Θάλασσας.

Η θέση αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί τη δημιουργία ισχυρότερης αμυντικής βιομηχανίας και κοινών εξοπλιστικών προγραμμάτων, ενώ οι σχέσεις Βρυξελλών–Άγκυρας παραμένουν περίπλοκες λόγω πολιτικών και θεσμικών διαφορών.

Το Ορμούζ και η Μέση Ανατολή επαναφέρουν την ασφάλεια στο επίκεντρο

Ένα από τα βασικά ζητήματα που αναμένεται να απασχολήσουν τη Σύνοδο είναι η ασφάλεια των θαλάσσιων ενεργειακών διαδρόμων.

Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου και LNG, έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τον ρόλο του ΝΑΤΟ στη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.

Οι αμερικανικές επικρίσεις προς ορισμένους συμμάχους για περιορισμένη συμμετοχή στις επιχειρήσεις προστασίας των ενεργειακών διαδρόμων αποτυπώνουν το ευρύτερο αίτημα της Ουάσιγκτον για δικαιότερη κατανομή των επιχειρησιακών βαρών εντός της Συμμαχίας.

Η Ουκρανία εξακολουθεί να αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα

Παράλληλα, η συνέχιση της στρατιωτικής και οικονομικής υποστήριξης προς την Ουκρανία παραμένει βασικός πυλώνας της Συμμαχίας.

Η Άγκυρα, η οποία διατηρεί ιδιαίτερες σχέσεις τόσο με τη Ρωσία όσο και με την Ουκρανία, επιδιώκει να διατηρήσει τον ρόλο του διαμεσολαβητή, χωρίς να απομακρύνεται από τις συλλογικές αποφάσεις του ΝΑΤΟ.

Η διπλή αυτή στρατηγική επιτρέπει στην Τουρκία να διατηρεί σημαντική γεωπολιτική επιρροή τόσο στη Μαύρη Θάλασσα όσο και στη Μέση Ανατολή.

 Το ΝΑΤΟ εισέρχεται στη φάση της στρατηγικής προσαρμογής

Οι δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Άμυνας αντικατοπτρίζουν μια βαθύτερη μεταβολή στη λειτουργία της Συμμαχίας.

Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, το ΝΑΤΟ διεύρυνε σταδιακά τον ρόλο του πέρα από τη συλλογική άμυνα, αναλαμβάνοντας αποστολές διαχείρισης κρίσεων, αντιτρομοκρατικών επιχειρήσεων και σταθεροποίησης περιφερειακών συγκρούσεων.

Σήμερα, όμως, η Συμμαχία καλείται να προσαρμοστεί σε ένα πολυεπίπεδο περιβάλλον απειλών, όπου συνυπάρχουν ο πόλεμος στην Ουκρανία, η αστάθεια στη Μέση Ανατολή, η ενεργειακή ασφάλεια, οι υβριδικές επιθέσεις, η κυβερνοασφάλεια και ο στρατηγικός ανταγωνισμός με την Κίνα.

Η απαίτηση των Ηνωμένων Πολιτειών για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συμμετοχή δεν σηματοδοτεί αποδυνάμωση του ΝΑΤΟ. Αντιθέτως, αντανακλά τη σταδιακή μετάβαση προς ένα μοντέλο κατανομής ευθυνών (burden sharing), όπου οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι καλούνται να επενδύσουν περισσότερο στις αμυντικές τους δυνατότητες, ενώ η Ουάσιγκτον επικεντρώνει ολοένα μεγαλύτερο μέρος των στρατηγικών της πόρων στον Ινδο-Ειρηνικό.

Για την Τουρκία, η συγκυρία δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία. Η γεωγραφική της θέση, η αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία και η στρατιωτική της ισχύς της επιτρέπουν να διεκδικεί κεντρικό ρόλο στη νέα ευρωατλαντική αρχιτεκτονική ασφαλείας. Ωστόσο, η πλήρης ένταξή της στις ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες εξακολουθεί να εξαρτάται από την πορεία των σχέσεών της με την Ευρωπαϊκή Ένωση και από την επίλυση χρόνιων πολιτικών διαφορών.

Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα αναμένεται να αποτελέσει ορόσημο για την επόμενη φάση της Συμμαχίας. Οι αποφάσεις σχετικά με την αύξηση των αμυντικών δαπανών, τη στήριξη της Ουκρανίας, την προστασία κρίσιμων ενεργειακών διαδρόμων και την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας θα διαμορφώσουν τη στρατηγική κατεύθυνση του ΝΑΤΟ τα επόμενα χρόνια.

Παράλληλα, η Τουρκία επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη γεωπολιτική της θέση, παρουσιάζοντας τον εαυτό της ως αναντικατάστατο κρίκο μεταξύ Ευρώπης, Μαύρης Θάλασσας και Μέσης Ανατολής. Το κατά πόσο η φιλοδοξία αυτή θα μεταφραστεί σε μεγαλύτερη επιρροή εντός της Συμμαχίας θα εξαρτηθεί από την ικανότητά της να ισορροπήσει ανάμεσα στις ευρωατλαντικές της δεσμεύσεις και στη διατήρηση των ιδιαίτερων σχέσεών της με περιφερειακές δυνάμεις.

Πηγή: pagenews.gr