Γιατί οι «συμφωνίες της Αλάσκας» δεν έχουν πλέον καμία γεωπολιτική αξία

Η αντιπαράθεση Λαβρόφ–Ρούμπιο για το τι πραγματικά συμφωνήθηκε στην Αλάσκα αποκαλύπτει μια βαθύτερη πραγματικότητα: στον πόλεμο της Ουκρανίας, οι διπλωματικές συνεννοήσεις έχουν διάρκεια μόνο όσο παραμένουν αμετάβλητοι οι στρατιωτικοί συσχετισμοί. Όταν αλλάζει το πεδίο της μάχης, αλλάζει και η αξία κάθε συμφωνίας

Η διπλωματία δεν προηγείται πλέον του πολέμου. Τον ακολουθεί.

Η δημόσια αντιπαράθεση μεταξύ του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ και του Αμερικανού ομολόγου του, Μάρκο Ρούμπιο, σχετικά με το τι πραγματικά συμφωνήθηκε στις συνομιλίες της Αλάσκας πριν από έναν χρόνο, δεν αφορά απλώς μια διαφορετική ανάγνωση ενός διπλωματικού επεισοδίου.

Αποτυπώνει κάτι πολύ βαθύτερο: τη σταδιακή αποδυνάμωση της ίδιας της διπλωματίας ως εργαλείου επίλυσης της ουκρανικής κρίσης.

Στη σημερινή γεωπολιτική πραγματικότητα, οι διαπραγματεύσεις δεν καθορίζουν πλέον τις εξελίξεις στο πεδίο των επιχειρήσεων. Συμβαίνει το αντίθετο. Το μέτωπο είναι εκείνο που καθορίζει τι μπορεί να συζητηθεί και τι όχι.

Η «στιγμή της Αλάσκας» χάθηκε

Όταν πραγματοποιήθηκαν οι συνομιλίες στην Αλάσκα, η Ουάσιγκτον εκτιμούσε ότι ο χρόνος λειτουργούσε υπέρ της Μόσχας.

Η λογική του Λευκού Οίκου ήταν σχετικά απλή: όσο καθυστερούσε μια πολιτική συμφωνία, τόσο περισσότερο θα ενισχυόταν η θέση της Ρωσίας στο πεδίο, αναγκάζοντας τελικά το Κίεβο και τους Ευρωπαίους συμμάχους του να αποδεχθούν έναν δύσκολο συμβιβασμό.

Εκείνη η εκτίμηση δεν επιβεβαιώθηκε στον βαθμό που αναμενόταν.

Η Ρωσία συνέχισε να προωθείται σε ορισμένα μέτωπα, όμως δεν πέτυχε τη στρατηγική διάρρηξη που θα άλλαζε οριστικά τους πολιτικούς υπολογισμούς της Δύσης.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση αύξησε σταδιακά τη στρατιωτική, οικονομική και βιομηχανική της υποστήριξη προς την Ουκρανία, ενσωματώνοντας ουσιαστικά το Κίεβο στον ευρωπαϊκό αμυντικό σχεδιασμό.

Έτσι, το γεωπολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο γεννήθηκαν οι συνομιλίες της Αλάσκας δεν υπάρχει πλέον.

Η στρατηγική του Τραμπ παραμένει πραγματιστική

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία αυτής της εξίσωσης αφορά τον Ντόναλντ Τραμπ.

Σε αντίθεση με αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν δείχνει να αντιμετωπίζει την Ουκρανία ως το σημαντικότερο ζήτημα της παγκόσμιας στρατηγικής των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η βασική του επιδίωξη φαίνεται να είναι η αποφυγή μιας καθαρής ρωσικής στρατηγικής νίκης, χωρίς όμως να επιθυμεί τη διαρκή εμπλοκή της Ουάσιγκτον σε έναν πόλεμο φθοράς.

Το ενδιαφέρον της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής μετατοπίζεται ολοένα και περισσότερο προς τη Μέση Ανατολή, το Ιράν και τον ανταγωνισμό με την Κίνα.

Υπό αυτή την οπτική, η Ουκρανία αποτελεί πλέον ένα σημαντικό αλλά όχι κυρίαρχο μέτωπο.

Η Ευρώπη απέκτησε μεγαλύτερο ρόλο

Η σταδιακή μετατόπιση της αμερικανικής προσοχής είχε μια άμεση συνέπεια.

Οι ευρωπαϊκές χώρες ανέλαβαν μεγαλύτερο μέρος της στρατιωτικής και οικονομικής στήριξης του Κιέβου.

Η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη αντικατέστησε τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σημαίνει όμως ότι το ουκρανικό ζήτημα έχει μετατραπεί ολοένα περισσότερο σε ευρωπαϊκή υπόθεση ασφαλείας.

Για τις Βρυξέλλες, μια ουκρανική ήττα θα είχε άμεσες συνέπειες στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Για την Ουάσιγκτον, αποτελεί πλέον έναν από τους πολλούς φακέλους της παγκόσμιας στρατηγικής της.

Αυτή η διαφοροποίηση επηρεάζει αναπόφευκτα και τη διπλωματία.

Οι συμφωνίες έχουν ημερομηνία λήξης

Η ιστορία των διεθνών σχέσεων δείχνει ότι οι άτυπες συμφωνίες σπάνια επιβιώνουν όταν αλλάζουν οι στρατιωτικοί συσχετισμοί.

Το ίδιο συνέβη με τις συνομιλίες της Κωνσταντινούπολης το 2022.

Εκείνες οι διαπραγματεύσεις θεωρήθηκαν τότε το πλησιέστερο σημείο σε μια συνολική πολιτική λύση.

Τρία και πλέον χρόνια αργότερα, οι συνθήκες στο πεδίο, οι απώλειες, οι νέες γραμμές αντιπαράθεσης και οι πολιτικές ισορροπίες είναι τόσο διαφορετικές ώστε η επιστροφή σε εκείνο το πλαίσιο μοιάζει πλέον εξαιρετικά δύσκολη.

Το ίδιο ισχύει και για τις συνομιλίες της Αλάσκας.

Ακόμη κι αν υπήρξαν ουσιαστικές συγκλίσεις, αυτές αντανακλούσαν έναν διαφορετικό συσχετισμό δυνάμεων.

Η πραγματική διαπραγμάτευση διεξάγεται στο πεδίο

Στη σύγχρονη γεωπολιτική, οι διπλωμάτες σπανίως δημιουργούν νέες ισορροπίες.

Συνήθως επικυρώνουν εκείνες που έχουν ήδη διαμορφωθεί στο πεδίο της μάχης.

Γι’ αυτό και κάθε αλλαγή στις στρατιωτικές εξελίξεις μεταβάλλει αυτομάτως και το περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων.

Οι δηλώσεις, τα ανακοινωθέντα και οι διπλωματικές «κατανοήσεις» αποκτούν αξία μόνο όσο αντανακλούν την πραγματική ισορροπία ισχύος.

Όταν αυτή μεταβάλλεται, οι προηγούμενες συμφωνίες χάνουν τη σημασία τους.

Η επόμενη φάση

Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι τι συμφωνήθηκε στην Αλάσκα.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποια θα είναι η εικόνα του μετώπου όταν επανεκκινήσει μια σοβαρή διαπραγμάτευση.

Εάν η Ρωσία καταφέρει να ενισχύσει αποφασιστικά τη θέση της, οι όροι μιας πιθανής συμφωνίας θα αλλάξουν υπέρ της.

Εάν, αντίθετα, η Ουκρανία διατηρήσει την επιχειρησιακή της αντοχή με τη συνεχιζόμενη δυτική υποστήριξη, η διαπραγμάτευση θα κινηθεί σε διαφορετική βάση.

Σε κάθε περίπτωση, η αντιπαράθεση Λαβρόφ–Ρούμπιο υπενθυμίζει μια διαχρονική αρχή της γεωπολιτικής: οι πόλεμοι δεν τελειώνουν όταν το αποφασίζουν οι διπλωμάτες· οι διπλωμάτες μπορούν να τους κλείσουν μόνο όταν οι στρατιωτικοί συσχετισμοί έχουν ήδη καθορίσει τα όρια της ειρήνης.

Πηγή: pagenews.gr