Η Τουρκία επιστρέφει στα F-35; Το Ισραήλ βλέπει νέα γεωπολιτική απειλή πριν από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ

Η απουσία ισραηλινού παρατηρητή από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, οι δηλώσεις Τραμπ και η πιθανή επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 δημιουργούν ένα νέο πεδίο έντασης στη Μέση Ανατολή, με επιπτώσεις που ξεπερνούν τις διμερείς σχέσεις Άγκυρας – Τελ Αβίβ.

Η επικείμενη Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα δεν εξελίσσεται σε μία ακόμη συμμαχική συνάντηση. Αντιθέτως, εξελίσσεται σε έναν ακόμη σταθμό της ευρύτερης γεωπολιτικής αναδιάταξης που βρίσκεται σε εξέλιξη μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η Τουρκία και το ενδεχόμενο επανένταξής της στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35, ένα σενάριο που αντιμετωπίζεται με αυξανόμενη ανησυχία στο Ισραήλ.

Την ίδια στιγμή, για πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια, στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ δεν θα συμμετάσχει παρατηρητής του ισραηλινού Υπουργείου Εξωτερικών, εξέλιξη που ισραηλινά μέσα ενημέρωσης αποδίδουν σε επιμονή της Άγκυρας.

Οι δηλώσεις Τραμπ άνοιξαν τη συζήτηση

Η αφορμή δόθηκε από τον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο.

Λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η Τουρκία «θα χαρεί πολύ με ένα δώρο που πρόκειται να λάβει», χωρίς να αποκαλύψει περισσότερες λεπτομέρειες.

Στο Ισραήλ η δήλωση ερμηνεύθηκε ως πιθανή αναφορά στην επανεκκίνηση της διαδικασίας πώλησης των F-35 προς την Άγκυρα, η οποία είχε «παγώσει» μετά την αγορά των ρωσικών πυραύλων S-400.

Το βασικό ερώτημα πλέον είναι κατά πόσο η κυβέρνηση Τραμπ θα επιχειρήσει να πείσει το αμερικανικό Κογκρέσο να άρει τις αντιρρήσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν για την Τουρκία.

Το Ισραήλ φοβάται την απώλεια του στρατηγικού πλεονεκτήματος

Οι ισραηλινές ανησυχίες δεν περιορίζονται μόνο στον αριθμό των αεροσκαφών.

Όπως επισημαίνει η φιλοκυβερνητική εφημερίδα Makor Rishon, τα F-35 ενσωματώνουν κρίσιμα ηλεκτρονικά και συστήματα αποστολής στα οποία συμμετέχει και η ισραηλινή αμυντική βιομηχανία, μέσω της ELBIT Systems.

Η μεταφορά αυτής της τεχνολογίας στην Τουρκία θεωρείται ιδιαίτερα ευαίσθητη, ειδικά μετά τη συνεχή επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.

Το Ισραήλ είναι μέχρι σήμερα η μοναδική χώρα της Μέσης Ανατολής που διαθέτει επιχειρησιακά F-35, στοιχείο που του εξασφαλίζει το λεγόμενο Qualitative Military Edge (QME), δηλαδή το ποιοτικό στρατιωτικό πλεονέκτημα που οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται διαχρονικά να διατηρούν.

Η πολιτική σύγκρουση Άγκυρας – Τελ Αβίβ βαθαίνει

Οι στρατιωτικές ανησυχίες συνοδεύονται πλέον από έντονη πολιτική αντιπαράθεση.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν χαρακτήρισε πρόσφατα το Ισραήλ «βάρος για την ανθρωπότητα», προκαλώντας την έντονη αντίδραση του Ισραηλινού υπουργού Εξωτερικών Γκιντόν Σάαρ.

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι λαμβάνει «πολύ σοβαρά υπόψη» τις τουρκικές τοποθετήσεις που αφορούν την ασφάλεια και την εδαφική ακεραιότητα του Ισραήλ.

Το πολιτικό κλίμα μεταξύ των δύο χωρών βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών.

Η απουσία του Ισραήλ από το ΝΑΤΟ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί και η απόφαση να μην προσκληθεί αυτή τη φορά Ισραηλινός παρατηρητής στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ.

Σύμφωνα με ανάλυση του στρατιωτικού συντάκτη Αμίρ Μπαρ-Σαλόμ, που δημοσιεύθηκε στην εβραϊκή έκδοση των Times of Israel, η εξέλιξη αυτή αποδίδεται σε επίμονη τουρκική απαίτηση.

Αν επιβεβαιωθεί, πρόκειται για μία ακόμη ένδειξη ότι η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει τον αυξημένο γεωπολιτικό της ρόλο εντός της Συμμαχίας για να περιορίσει τη θεσμική παρουσία του Ισραήλ σε νατοϊκές διαδικασίες.

Ένας νέος περιφερειακός συσχετισμός

Ισραηλινοί αναλυτές θεωρούν ότι η ενδεχόμενη επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 θα είχε επιπτώσεις που ξεπερνούν το διμερές επίπεδο.

Ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Ράιχμαν, Μεΐρ Τζαβεντανφάρ, υποστήριξε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ενίσχυε σημαντικά τον άξονα Τουρκίας – Κατάρ – Σαουδικής Αραβίας – Πακιστάν, μεταβάλλοντας τις ισορροπίες ασφαλείας στη Μέση Ανατολή εις βάρος του Ισραήλ.

Από την άλλη πλευρά, στην Ουάσιγκτον κερδίζει έδαφος η άποψη ότι η επιστροφή της Τουρκίας στη δυτική αμυντική αρχιτεκτονική θα μπορούσε να περιορίσει την εξάρτησή της από τη Ρωσία και να ενισχύσει τη συνοχή του ΝΑΤΟ σε μια περίοδο αυξημένων διεθνών προκλήσεων.

Το ελληνικό ενδιαφέρον

Η συζήτηση αφορά άμεσα και την Ελλάδα.

Η Αθήνα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς η ελληνική Πολεμική Αεροπορία έχει ήδη ενταχθεί στο πρόγραμμα απόκτησης F-35, με στόχο να αποτελέσει τον δεύτερο περιφερειακό χρήστη του αεροσκάφους μετά το Ισραήλ.

Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσιεύματα, ελληνικές και εβραϊκές οργανώσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να ασκούν πίεση στο Κογκρέσο προκειμένου να διατηρηθούν οι περιορισμοί στην Τουρκία.

Το πραγματικό διακύβευμα

Πίσω από τη συζήτηση για τα F-35 βρίσκεται ένα ευρύτερο στρατηγικό ερώτημα.

Η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να επιχειρεί μια συνολική επαναπροσέγγιση με την Άγκυρα, θεωρώντας ότι η Τουρκία αποτελεί κρίσιμο γεωπολιτικό παίκτη τόσο για τη Μαύρη Θάλασσα όσο και για τη Μέση Ανατολή.

Ωστόσο, κάθε βήμα προς την αποκατάσταση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων αναμένεται να δοκιμάσει τις ισορροπίες με το Ισραήλ, αλλά και με συμμάχους όπως η Ελλάδα και η Κύπρος.

Έτσι, η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Δεν θα κριθεί μόνο από τις αποφάσεις της Συμμαχίας, αλλά και από τα πολιτικά μηνύματα που θα εκπέμψει για το μέλλον των αμερικανοτουρκικών σχέσεων και την ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Πηγή: pagenews.gr