Βουτιά 9,5% στο πετρέλαιο: Ο Τραμπ πάτησε «παύση», αλλά το Ιράν κρατά κλειδωμένο το Ορμούζ

Η μεγαλύτερη πτώση των τελευταίων μηνών

Το πετρέλαιο κατέγραψε θεαματική υποχώρηση τη Δευτέρα, καθώς οι αγορές έσπευσαν να αφαιρέσουν μέρος του γεωπολιτικού premium που είχε συσσωρευτεί μετά τη νέα κλιμάκωση του πολέμου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν.

Το Brent υποχώρησε ενδοσυνεδριακά έως και 9,5%, αγγίζοντας περίπου τα 87,55 δολάρια το βαρέλι, πριν περιορίσει μέρος των απωλειών του. Τελικά έκλεισε στα 88,36 δολάρια, με ημερήσια πτώση 8,7%, ενώ το αμερικανικό WTI υποχώρησε στα 82,61 δολάρια.

Μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα, το Brent είχε ξεπεράσει ξανά τα 100 δολάρια, καθώς η σύγκρουση είχε περιορίσει δραματικά τις ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ και είχε αρχίσει να επηρεάζει και τις σαουδαραβικές εξαγωγές από την Ερυθρά Θάλασσα.

Η αγορά, επομένως, δεν αντέδρασε σε μια πραγματική αποκατάσταση του εφοδιασμού. Αντέδρασε στην ελπίδα ότι η στρατιωτική σύγκρουση μπορεί να περάσει ξανά σε διπλωματική φάση.

Ο Τραμπ σταμάτησε τις επιδρομές – όχι όμως και την κρίση

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέστειλε την αμερικανική εκστρατεία βομβαρδισμών κατά του Ιράν μετά από σχεδόν δύο εβδομάδες επιχειρήσεων. Η Τεχεράνη απάντησε ανακοινώνοντας προσωρινή παύση των δικών της επιθέσεων, δημιουργώντας την πρώτη σοβαρή ανάσα αποκλιμάκωσης έπειτα από δεκατρείς νύχτες αμερικανικών πληγμάτων και ιρανικών αντιποίνων κατά βάσεων και στόχων στη Μέση Ανατολή.

Η κίνηση ήταν αρκετή για να προκαλέσει μαζικές ρευστοποιήσεις στα συμβόλαια πετρελαίου.

Δεν ήταν, όμως, αρκετή για να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των ναυτιλιακών εταιρειών.

Το Ιράν εξακολουθεί να δηλώνει ότι ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ και δεν έχει επιβεβαιώσει επιστροφή σε απευθείας ειρηνευτικές συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Την ίδια ώρα, ιρανικές πηγές ανέφεραν ότι έξι πλοία αναγκάστηκαν να επιστρέψουν επειδή δεν διέθεταν την απαιτούμενη άδεια διέλευσης.

Το Ορμούζ παραμένει σχεδόν παγωμένο

Πριν από τον πόλεμο, περίπου 130 έως 140 πλοία ημερησίως διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ, μεταφέροντας σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG.

Μετά την έναρξη των συγκρούσεων, η κίνηση σχεδόν κατέρρευσε.

Παρά την παύση των επιθέσεων, τα δεδομένα της Kpler έδειξαν μόλις 6 έως 12 διελεύσεις ημερησίως το Σαββατοκύριακο, ενώ λιγότερα από δέκα εμπορικά πλοία περνούσαν καθημερινά από τον κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο.

Αυτό είναι το βασικό στοιχείο που περιορίζει την αισιοδοξία.

Οι ναυτιλιακές δεν αρκούνται σε μια πολιτική δήλωση παύσης πυρός. Χρειάζονται εγγυήσεις ασφαλείας, χαμηλότερα ασφάλιστρα πολέμου και βεβαιότητα ότι τα πληρώματα και τα φορτία τους δεν θα βρεθούν στο στόχαστρο.

Έτσι, η αποκλιμάκωση στις τιμές προηγείται της αποκλιμάκωσης στη φυσική αγορά.

Το Ιράν κρατά το ισχυρότερο ενεργειακό χαρτί

Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι ο έλεγχος της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ αποτελεί ισχυρότερο διαπραγματευτικό όπλο από πολλές στρατιωτικές επιθέσεις.

Δεν χρειάζεται να κλείσει πλήρως τα Στενά.

Αρκεί να δημιουργεί αρκετή αβεβαιότητα ώστε:

• τα πλοία να καθυστερούν,
• τα ασφάλιστρα να εκτοξεύονται,
• οι αγοραστές να πληρώνουν υψηλότερο κόστος,
• οι ΗΠΑ να αισθάνονται πολιτική πίεση από τις τιμές των καυσίμων.

Η τιμή του Brent είχε ξεκινήσει την κρίση κοντά στα 70 δολάρια, έφθασε σχεδόν τα 115 δολάρια στην κορύφωση της σύγκρουσης και, ακόμη μετά τη βουτιά της Δευτέρας, παρέμεινε αισθητά πάνω από τα προπολεμικά επίπεδα.

Η πτώση κατά 9,5%, επομένως, δεν σημαίνει επιστροφή στην κανονικότητα. Σημαίνει απλώς ότι η αγορά επανατιμολογεί προσωρινά την πιθανότητα μιας άμεσης γενικευμένης έκρηξης.

Οι Χούθι ανοίγουν δεύτερη ενεργειακή πληγή

Την ώρα που η προσοχή παραμένει στραμμένη στον Περσικό Κόλπο, ένα δεύτερο σημείο συμφόρησης ενεργοποιείται στην Ερυθρά Θάλασσα.

Οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι ανακοίνωσαν αποκλεισμό σαουδαραβικών λιμανιών και επιτέθηκαν σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και δεξαμενόπλοια κατά μήκος της δυτικής ακτής της Σαουδικής Αραβίας.

Η κίνηση μέσω του Bab el-Mandeb μειώθηκε απότομα, με μόλις έντεκα εμπορικά πλοία να περνούν από το στενό την Κυριακή, ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων μηνών.

Η εξέλιξη δημιουργεί ένα επικίνδυνο ενεργειακό δίπολο:

Ορμούζ στα ανατολικά, Bab el-Mandeb στα δυτικά.

Ακόμη και αν περιοριστεί η κρίση στον Περσικό Κόλπο, η διατάραξη των σαουδαραβικών διαδρομών προς την Ασία μπορεί να διατηρήσει υψηλές τις τιμές των φυσικών φορτίων, των ναύλων και των ασφαλίστρων.

Γιατί η αγορά πανηγύρισε τόσο γρήγορα

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές λειτουργούν προεξοφλητικά.

Η απόφαση του Τραμπ έδωσε στους επενδυτές τρεις λόγους για να πουλήσουν πετρέλαιο:

Πρώτον, μειώθηκε η άμεση πιθανότητα αμερικανικής επίθεσης σε ιρανικές ενεργειακές υποδομές.

Δεύτερον, δημιουργήθηκαν προσδοκίες ότι οι διαμεσολαβητές —κυρίως το Ομάν, το Κατάρ και το Πακιστάν— μπορούν να επαναφέρουν κάποια μορφή προσωρινής συμφωνίας.

Τρίτον, οι κερδοσκοπικές θέσεις είχαν αυξηθεί μετά το ράλι άνω του 22% του προηγούμενου μήνα, καθιστώντας την αγορά ευάλωτη σε απότομη διόρθωση μόλις εμφανίστηκε ένα θετικό διπλωματικό σήμα.

Αυτό εξηγεί την ταχύτητα της πτώσης, όχι όμως απαραίτητα τη διάρκειά της.

Το πετρέλαιο γίνεται εσωτερικό πρόβλημα για τον Τραμπ

Η εκτίναξη των διεθνών τιμών είχε ήδη αρχίσει να περνά στις αντλίες των Ηνωμένων Πολιτειών, αυξάνοντας τις πιέσεις στον πληθωρισμό και δημιουργώντας πολιτικό κόστος για τον Λευκό Οίκο.

Η αποκλιμάκωση εξυπηρετεί τον Τραμπ σε τρία επίπεδα:

• περιορίζει την πίεση στις τιμές της βενζίνης,
• μειώνει τον κίνδυνο νέας πληθωριστικής έκρηξης,
• επιτρέπει στον πρόεδρο να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που συνδυάζει στρατιωτική ισχύ και διαπραγμάτευση.

Η ενεργειακή διάσταση μπορεί, συνεπώς, να αποδειχθεί εξίσου καθοριστική με τη στρατιωτική.

Ένας παρατεταμένος πόλεμος που διατηρεί το Brent πάνω από τα 100 δολάρια θα είχε άμεσες επιπτώσεις στην αμερικανική κατανάλωση, στα επιτόκια και στο πολιτικό κλίμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

 Η αγορά έκοψε το premium του πολέμου, όχι τον κίνδυνο

Η μεγάλη διόρθωση του πετρελαίου δείχνει πόσο μεγάλο μέρος της προηγούμενης ανόδου συνδεόταν με τον φόβο μιας γενικευμένης σύγκρουσης. Ωστόσο, τα θεμελιώδη δεδομένα της ενεργειακής ασφάλειας δεν έχουν αποκατασταθεί.

Το Ορμούζ εξακολουθεί να λειτουργεί με ελάχιστο ποσοστό της φυσιολογικής του κίνησης. Οι Χούθι απειλούν τη δεύτερη κρίσιμη διαδρομή στην Ερυθρά Θάλασσα. Τα ασφάλιστρα παραμένουν υψηλά και οι εφοπλιστές δεν έχουν ακόμη πειστεί ότι η αναστολή των επιθέσεων είναι μόνιμη.

Η αγορά πετρελαίου βρίσκεται, επομένως, ανάμεσα σε δύο αντίθετες δυνάμεις:

τη διπλωματική ελπίδα που πιέζει τις τιμές προς τα κάτω και τη φυσική έλλειψη ασφαλών θαλάσσιων ροών που τις στηρίζει.

Το βασικό σενάριο είναι ότι το Brent θα παραμείνει εξαιρετικά ευμετάβλητο, με κάθε ανακοίνωση από την Ουάσιγκτον ή την Τεχεράνη να προκαλεί κινήσεις πολλών δολαρίων μέσα σε λίγες ώρες.

Τι θα κρίνει την επόμενη κίνηση των τιμών

Το πετρέλαιο μπορεί να υποχωρήσει περαιτέρω μόνο αν συμβούν ταυτόχρονα τρία πράγματα:

να επανέλθει σταδιακά η εμπορική ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ, να σταματήσουν οι επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα και να ξεκινήσει αξιόπιστη πολιτική διαπραγμάτευση ΗΠΑ–Ιράν.

Αντίθετα, μια νέα επίθεση σε δεξαμενόπλοιο, σαουδαραβική εγκατάσταση ή αμερικανική βάση θα μπορούσε να εξαφανίσει μέσα σε μία συνεδρίαση ολόκληρη την πτώση της Δευτέρας.

Η βουτιά του 9,5% προσέφερε ανακούφιση στις αγορές. Δεν έφερε ακόμη ειρήνη στις ενεργειακές οδούς του πλανήτη.