COP31: Ο πλανήτης υπερθερμαίνεται, οι ηγέτες απουσιάζουν – Η μεγάλη μάχη για ενέργεια και χρήμα

Στην Αττάλεια, η κλιματική διπλωματία βρίσκεται αντιμέτωπη με τις συνέπειες των πολέμων, την ενεργειακή ανασφάλεια και τη δυσκολία χρηματοδότησης της πράσινης μετάβασης. Ο Αντόνιο Γκουτέρες προειδοποιεί ότι η κλιματική κρίση εξελίσσεται ταχύτερα από τη διεθνή αντίδραση, ενώ ο Λούλα καταγγέλλει ότι τα όπλα και οι δασμοί εκτοπίζουν την προστασία του πλανήτη από την πολιτική ατζέντα. Με τις ΗΠΑ απούσες και πολλές μεγάλες οικονομίες να εκπροσωπούνται σε χαμηλότερο επίπεδο, η COP31 δοκιμάζει την αξιοπιστία των διεθνών δεσμεύσεων.

Η κλιματική αλλαγή δεν περιμένει να τελειώσουν οι πόλεμοι. Δεν αναστέλλεται όταν αυξάνονται οι τιμές του πετρελαίου και δεν υποχωρεί επειδή οι κυβερνήσεις ανακατανέμουν τους προϋπολογισμούς τους προς την άμυνα και την ενεργειακή ασφάλεια.

Αυτό είναι το πολιτικό παράδοξο που αναδεικνύεται στην 31η Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP31), στην Αττάλεια της Τουρκίας.

Οι επιστημονικές προειδοποιήσεις γίνονται αυστηρότερες, αλλά οι διεθνείς συσχετισμοί δυσκολεύουν τη λήψη κοινών αποφάσεων.

Οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, η αναταραχή στις ενεργειακές αγορές και οι πιέσεις στις εθνικές οικονομίες επαναφέρουν στο προσκήνιο τα ορυκτά καύσιμα.

Την ίδια στιγμή, η απουσία της αμερικανικής κυβέρνησης και η περιορισμένη συμμετοχή κορυφαίων ηγετών ενισχύουν τα ερωτήματα για το πολιτικό βάρος της φετινής διάσκεψης.

Το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο η συμφωνία για νέους στόχους. Είναι εάν οι κυβερνήσεις μπορούν να εφαρμόσουν εκείνους που έχουν ήδη αποδεχθεί.

Γκουτέρες: «Η κλιματική κρίση μας ξεπερνά»

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, επέλεξε να περιγράψει με δραματικούς όρους την απόσταση ανάμεσα στην επιστημονική πραγματικότητα και την πολιτική ανταπόκριση.

«Η σκληρή αλήθεια είναι ότι η κλιματική κρίση μας ξεπερνά», προειδοποίησε, σύμφωνα με τις δηλώσεις που μεταφέρονται από τη διάσκεψη.

Ο ίδιος έκανε λόγο για πορεία προς την «αμοιβαία εξασφαλισμένη καταστροφή», εάν οι κυβερνήσεις δεν επιταχύνουν τη μείωση των εκπομπών.

Η προειδοποίηση συνδέεται με την εκτίμηση ότι ο πλανήτης οδεύει προς υπέρβαση του ορίου αύξησης της θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμό Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.

Το όριο αυτό αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς της Συμφωνίας του Παρισιού.

Για τον Γκουτέρες, ωστόσο, η πιθανή υπέρβασή του δεν πρέπει να αποτελέσει επιχείρημα εγκατάλειψης της προσπάθειας.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο μεγάλη και πόσο παρατεταμένη θα αποδειχθεί, καθώς και πόσο γρήγορα μπορεί να περιοριστεί μέσω δραστικών μειώσεων των εκπομπών.

Οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής δεν αποτελούν μελλοντικό σενάριο.

Καύσωνες, πλημμύρες, παρατεταμένες ξηρασίες και ακραία καιρικά φαινόμενα προκαλούν ήδη ανθρώπινες απώλειες, καταστροφές υποδομών και αυξανόμενο οικονομικό κόστος.

Λούλα: «Μιλάμε περισσότερο για όπλα και δασμούς»

Ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, έθεσε στο επίκεντρο την υποχώρηση της κλιματικής πολιτικής μπροστά στις γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις.

«Αρχίσαμε να μιλάμε περισσότερο για όπλα και δασμούς παρά για την επιβίωση των μελλοντικών γενεών», δήλωσε.

Η παρέμβασή του αποτυπώνει την ανησυχία ότι η διεθνής δυναμική που είχε δημιουργηθεί κατά την COP30 στη Βραζιλία δεν έχει διατηρηθεί.

Οι μεγάλες οικονομίες δίνουν ολοένα μεγαλύτερη έμφαση στην εθνική ασφάλεια, στον εμπορικό ανταγωνισμό και στη βιομηχανική πολιτική.

Ο Λούλα προειδοποίησε επίσης:

«Ο πλανήτης δεν μπορεί να βρίσκεται στο έλεος των ηγεμονικών ανταγωνισμών».

Η Βραζιλία επιδιώκει να παραμείνουν στην κορυφή των διαπραγματεύσεων η απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα, η χρηματοδότηση των αναπτυσσόμενων χωρών και η προστασία των δασών.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στον στόχο κινητοποίησης χρηματοδότησης ύψους 1,3 τρισ. δολαρίων ετησίως έως το 2035 για τις ανάγκες των αναπτυσσόμενων οικονομιών.

Ωστόσο, η απόσταση ανάμεσα στις χρηματοδοτικές φιλοδοξίες και στα διαθέσιμα κεφάλαια παραμένει μεγάλη.

Ο πόλεμος με το Ιράν αλλάζει τις ενεργειακές προτεραιότητες

Η διεθνής στρατιωτική αντιπαράθεση με το Ιράν έχει προσθέσει μια νέα διάσταση στην κλιματική συζήτηση.

Οι διαταραχές στις αγορές πετρελαίου και η αβεβαιότητα για τις ενεργειακές προμήθειες αυξάνουν την πίεση προς τις κυβερνήσεις να διασφαλίσουν επαρκή και οικονομικά προσιτή ενέργεια.

Για ορισμένα κράτη, αυτό μεταφράζεται σε μεγαλύτερη έμφαση στην αξιοποίηση εγχώριων αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Για άλλες οικονομίες, η ίδια κρίση αποτελεί επιχείρημα υπέρ της ταχύτερης ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Ο Γκουτέρες υπογράμμισε ότι περίπου τα τρία τέταρτα της ανθρωπότητας ζουν σε χώρες που εισάγουν ορυκτά καύσιμα.

Οι οικονομίες αυτές εκτίθενται σε διακυμάνσεις τιμών που συχνά προκαλούνται από γεγονότα εκτός των συνόρων τους.

Η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια αποκτά επομένως και γεωπολιτική διάσταση.

Δεν αφορά μόνο τη μείωση των εκπομπών, αλλά και τη μείωση της εξάρτησης από ασταθείς διεθνείς αγορές.

Η αντίφαση της Τουρκίας: Κλιματική διάσκεψη και νέα κοιτάσματα πετρελαίου

Η ίδια η χώρα που φιλοξενεί την COP31 βρίσκεται αντιμέτωπη με το δίλημμα της ενεργειακής μετάβασης.

Κατά την έναρξη της διάσκεψης, ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανακοίνωσε την ανακάλυψη δύο νέων κοιτασμάτων πετρελαίου.

Η εξέλιξη υπογραμμίζει τη δυσκολία συνδυασμού της κλιματικής πολιτικής με τις επιδιώξεις ενεργειακής επάρκειας.

Η Τουρκία έχει θέσει στόχο μηδενικών καθαρών εκπομπών έως το 2053.

Παράλληλα, επιδιώκει να αυξήσει τη συνολική εγκατεστημένη ισχύ αιολικής και ηλιακής ενέργειας στα 175 γιγαβάτ έως το 2040.

Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι οι επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια μπορούν να περιορίσουν τη μεγάλη εξάρτησή της από εισαγόμενα καύσιμα.

Ωστόσο, η ανάπτυξη νέων πετρελαϊκών πόρων δείχνει ότι η μετάβαση δεν ακολουθεί μια ενιαία και χωρίς αντιφάσεις πορεία.

Η Βρετανία και το πολιτικό τεστ του Rosebank

Ανάλογη συζήτηση εξελίσσεται και στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ αντιμετωπίζει πιέσεις σχετικά με το μέλλον της εκμετάλλευσης του κοιτάσματος Rosebank στη Βόρεια Θάλασσα.

Η πιθανή έγκριση νέας παραγωγής πετρελαίου έχει προκαλέσει αντιπαράθεση μεταξύ υποστηρικτών της ενεργειακής ασφάλειας και οργανώσεων που ζητούν ταχύτερη απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα.

Η βρετανική περίπτωση αναδεικνύει ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό δίλημμα.

Οι κυβερνήσεις επιδιώκουν να μειώσουν τις εκπομπές, αλλά ταυτόχρονα καλούνται να συγκρατήσουν το ενεργειακό κόστος, να διατηρήσουν θέσεις εργασίας και να περιορίσουν την εξάρτηση από εισαγωγές.

Η τελική απόφαση για το Rosebank θα αποτελέσει σημαντικό δείκτη για το πώς η βρετανική κυβέρνηση ιεραρχεί αυτές τις προτεραιότητες.

Ο στόχος του 35%: Ηλεκτρισμός χωρίς εγγυημένα καθαρή παραγωγή;

Μία από τις πρωτοβουλίες που συζητούνται στην Αττάλεια αφορά την αύξηση του μεριδίου του ηλεκτρισμού στην παγκόσμια τελική κατανάλωση ενέργειας.

Η τουρκική πρόταση προβλέπει αύξηση στο 35% έως το 2035, από επίπεδα λίγο υψηλότερα του 20%.

Ο εξηλεκτρισμός των μεταφορών, της βιομηχανίας και των κτιρίων μπορεί να περιορίσει την άμεση χρήση πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ωστόσο, η πρόταση εγείρει ένα κρίσιμο ερώτημα.

Από πού θα προέρχεται η πρόσθετη ηλεκτρική ενέργεια;

Εάν η αύξηση της ζήτησης καλυφθεί κυρίως από άνθρακα ή φυσικό αέριο, το κλιματικό όφελος θα περιοριστεί.

Η αποτελεσματικότητα του εξηλεκτρισμού εξαρτάται συνεπώς από την παράλληλη ανάπτυξη καθαρών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, ηλεκτρικών δικτύων και συστημάτων αποθήκευσης.

Η συζήτηση δείχνει ότι οι κλιματικοί στόχοι χρειάζονται όχι μόνο αριθμητικές δεσμεύσεις, αλλά και συγκεκριμένα σχέδια υλοποίησης.

Τα 300 δισ. δολάρια που ζητά η Τουρκία

Η χρηματοδότηση αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους παράγοντες αβεβαιότητας.

Ο Τούρκος υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ εκτίμησε ότι η χώρα χρειάζεται περίπου 300 δισ. δολάρια για τον ενεργειακό της μετασχηματισμό και τη μείωση των εκπομπών.

Το μέγεθος των επενδύσεων υπερβαίνει τις δυνατότητες χρηματοδότησης αποκλειστικά από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Για τον λόγο αυτό, η Άγκυρα επιδιώκει μεγαλύτερη συμμετοχή διεθνών χρηματοπιστωτικών οργανισμών και ιδιωτών επενδυτών.

Η οικονομική διάσταση γίνεται ακόμη πιο σαφής εάν ληφθεί υπόψη ότι η Τουρκία δαπάνησε περίπου 600 δισ. δολάρια την τελευταία δεκαετία για εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η ενεργειακή μετάβαση παρουσιάζεται έτσι όχι μόνο ως περιβαλλοντική επιλογή, αλλά και ως στρατηγική περιορισμού του εξωτερικού ενεργειακού κόστους.

Γκουτέρες: Φορολογήστε τα υπερκέρδη των πετρελαϊκών εταιρειών

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ έθεσε και το ζήτημα της χρηματοδότησης των χωρών που υφίστανται τις σοβαρότερες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, εννέα από τις μεγαλύτερες εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου κατέγραψαν συνολικά κέρδη περίπου 95 δισ. δολαρίων μέσα σε ένα τρίμηνο.

Την ίδια στιγμή, το διεθνές ταμείο για τις απώλειες και ζημιές από την κλιματική αλλαγή διαθέτει περίπου 600 εκατ. δολάρια.

Η σύγκριση αναδεικνύει τη διαφορά ανάμεσα στα κέρδη της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων και στους διαθέσιμους πόρους για τις πιο ευάλωτες χώρες.

Ο Γκουτέρες κάλεσε τις κυβερνήσεις να εξετάσουν τη φορολόγηση έκτακτων κερδών του κλάδου και τη διοχέτευση των σχετικών εσόδων στην κλιματική χρηματοδότηση.

Η πρόταση επαναφέρει στο επίκεντρο το ζήτημα της κατανομής του οικονομικού βάρους της μετάβασης.

Νέος χρηματοδοτικός συνασπισμός για την καθαρή ενέργεια

Στο περιθώριο της COP31 παρουσιάστηκε η πρωτοβουλία Electrify Now Finance Coalition, η οποία επιδιώκει να διευκολύνει τις επενδύσεις στον καθαρό εξηλεκτρισμό των αναπτυσσόμενων οικονομιών.

Στη συνεργασία συμμετέχουν κυβερνήσεις, αναπτυξιακές τράπεζες και ιδιωτικοί χρηματοδοτικοί φορείς.

Στόχος είναι να αντιμετωπιστούν εμπόδια όπως το υψηλό κόστος δανεισμού, οι επενδυτικοί κίνδυνοι και η περιορισμένη πρόσβαση σε μακροπρόθεσμα κεφάλαια.

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στην Αφρική.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη διάσκεψη, περίπου το 90% των παγκόσμιων επενδύσεων στην ενεργειακή μετάβαση κατευθύνεται στις ανεπτυγμένες οικονομίες και στην Κίνα, ενώ η Αφρική απορροφά μόλις το 2%.

Παράλληλα, μέσω του προγράμματος AMPLIFi των Climate Investment Funds ανακοινώθηκαν πέντε επενδυτικά σχέδια.

Με αρχική χρηματοδότηση 94 εκατ. δολαρίων, επιδιώκεται η κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων άνω των 1,2 δισ. δολαρίων.

Οι επενδύσεις αφορούν καθαρή ηλεκτροπαραγωγή, ηλεκτρικά δίκτυα και αποθήκευση ενέργειας.

Το ζητούμενο είναι οι δημόσιοι πόροι να χρησιμοποιηθούν ως καταλύτης για την προσέλκυση μεγαλύτερων ιδιωτικών κεφαλαίων.

Τουρκία και Σαουδική Αραβία: Συνεργασία 3 GW στις ανανεώσιμες πηγές

Η ενεργειακή μετάβαση δημιουργεί ταυτόχρονα νέες γεωοικονομικές συνεργασίες.

Στο περιθώριο της διάσκεψης, η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία προχώρησαν σε συμφωνία για τη δεύτερη φάση επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συνολικής ισχύος 3 γιγαβάτ.

Η συνεργασία περιλαμβάνει την ανάπτυξη αιολικών πάρκων, υποδομών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και συστημάτων αποθήκευσης.

Αποτελεί συνέχεια ευρύτερου σχεδίου έργων συνολικής ισχύος 5 γιγαβάτ, με συμμετοχή της σαουδαραβικής ACWA Power.

Η πρώτη φάση προβλέπει φωτοβολταϊκά έργα 2 γιγαβάτ στις επαρχίες Σίβας και Καραμάν.

Η συμφωνία δείχνει ότι ακόμη και οικονομίες με ισχυρή παρουσία στην αγορά πετρελαίου επιδιώκουν να διευρύνουν τις επενδύσεις τους στην καθαρή ενέργεια.

Ωστόσο, η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών δεν συνεπάγεται αυτομάτως αντίστοιχο περιορισμό της παραγωγής ορυκτών καυσίμων.

Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός: Κινδυνεύουν κρίσιμα συστήματα πρόγνωσης

Μια διαφορετική προειδοποίηση διατύπωσε η επικεφαλής του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO), Σελέστ Σάουλο.

Η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών και η αλλαγή δημοσιονομικών προτεραιοτήτων απειλούν, σύμφωνα με την ίδια, τη χρηματοδότηση συστημάτων παρακολούθησης του καιρού και του κλίματος.

Παγκόσμιες υποδομές μετεωρολογικών και κλιματικών παρατηρήσεων, συνολικής αξίας περίπου 10 δισ. δολαρίων, αντιμετωπίζουν κινδύνους χρηματοδότησης.

Τα συστήματα αυτά είναι απαραίτητα για την πρόγνωση ακραίων καιρικών φαινομένων και την έγκαιρη προειδοποίηση πληθυσμών.

Ο WMO εκτιμά ότι απαιτούνται περίπου 150 εκατ. δολάρια ετησίως για την ενίσχυση των συστημάτων παρατήρησης στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Παράλληλα, η λειτουργία του παγκόσμιου συστήματος κλιματικών παρατηρήσεων χρειάζεται περίπου 500 εκατ. δολάρια τον χρόνο.

Η υποχρηματοδότηση των υποδομών αυτών θα μπορούσε να περιορίσει την ικανότητα πρόβλεψης και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών.

Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί νέο ενεργειακό πονοκέφαλο

Η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης προσθέτει μια ακόμη πρόκληση.

Σύμφωνα με ανάλυση του BloombergNEF που παρουσιάζεται στο πλαίσιο της κλιματικής συζήτησης, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τα data centers θα μπορούσε να τετραπλασιαστεί έως το 2035.

Σε αυτό το σενάριο, οι εγκαταστάσεις αυτές θα μπορούσαν να αντιπροσωπεύουν περίπου το 7% της παγκόσμιας κατανάλωσης ηλεκτρισμού.

Η αύξηση της ζήτησης δημιουργεί πιέσεις στα ηλεκτρικά δίκτυα και στις διαθέσιμες παραγωγικές υποδομές.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι καθυστερήσεις σύνδεσης νέων κέντρων δεδομένων οδηγούν στην ανάπτυξη αυτόνομων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, συχνά με φυσικό αέριο.

Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι η αύξηση των εκπομπών, παρά την παράλληλη ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Η κλιματική πολιτική καλείται πλέον να ενσωματώσει και τις ενεργειακές ανάγκες της ψηφιακής οικονομίας.

Οι μεγάλες απουσίες αποτυπώνουν τη μετατόπιση των προτεραιοτήτων

Η περιορισμένη παρουσία ηγετών από μεγάλες οικονομίες αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της COP31.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες απουσιάζουν από την επίσημη διαδικασία για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.

Η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Ιαπωνία και ο Καναδάς δεν εκπροσωπούνται στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο, σύμφωνα με τα στοιχεία της διάσκεψης.

Η Κίνα συμμετέχει μέσω του αντιπροέδρου Χαν Τζενγκ, ενώ η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναμένεται να εκπροσωπήσει την ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία.

Οι απουσίες δεν σημαίνουν ότι οι συγκεκριμένες χώρες εγκαταλείπουν αυτομάτως τις κλιματικές τους πολιτικές.

Αποτυπώνουν, όμως, τη δυσκολία διατήρησης της κλιματικής διπλωματίας στην κορυφή μιας διεθνούς ατζέντας που κυριαρχείται από την ασφάλεια, την οικονομία και τον τεχνολογικό ανταγωνισμό.

Ο επικεφαλής του Power Shift Africa, Μοχάμεντ Άντοου, έχει επισημάνει ότι οι μεγαλύτερες οικονομίες οφείλουν να αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.

Το ζήτημα της πολιτικής εκπροσώπησης αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν οι διαπραγματεύσεις απαιτούν οικονομικές δεσμεύσεις που υπερβαίνουν τις αρμοδιότητες των τεχνικών αντιπροσωπειών.

Έντεκα χρόνια μετά το Παρίσι: Το πρόβλημα δεν είναι οι υποσχέσεις, αλλά η εφαρμογή

Ο Λοράν Φαμπιούς, ο οποίος είχε προεδρεύσει της ιστορικής COP21 στο Παρίσι το 2015, επανέφερε το ζήτημα της εφαρμογής των δεσμεύσεων.

Έντεκα χρόνια μετά τη Συμφωνία του Παρισιού, η διεθνής κοινότητα διαθέτει επιστημονικά δεδομένα, στόχους και χρηματοδοτικά εργαλεία.

Εκείνο που παραμένει δύσκολο είναι η μετατροπή τους σε πολιτικές που θα εφαρμόζονται με συνέπεια.

Η COP31 καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα τη χρηματοδότηση των αναπτυσσόμενων χωρών, την απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα, την ενεργειακή ασφάλεια και την ανάγκη προστασίας των πιο ευάλωτων κοινωνιών.

Η πρόκληση είναι πλέον βαθιά πολιτική.

Οι κυβερνήσεις πρέπει να αποφασίσουν εάν θα αντιμετωπίσουν την κλιματική μετάβαση ως πρόσθετο κόστος σε μια περίοδο γεωπολιτικών κρίσεων ή ως επένδυση που μπορεί να περιορίσει μελλοντικούς οικονομικούς και στρατηγικούς κινδύνους.

Η κλιματική κρίση επιταχύνεται. Η διεθνής πολιτική απάντηση, όμως, εξακολουθεί να δοκιμάζεται από τις ίδιες συγκρούσεις και τα συμφέροντα που δυσκολεύουν τη συνεργασία.

Και αυτή είναι η πραγματική μάχη της COP31: όχι απλώς να συμφωνήσουν οι κυβερνήσεις για το μέλλον, αλλά να αποδείξουν ότι μπορούν να αλλάξουν το παρόν.

Πηγή: pagenews.gr