Η νέα ευρωπαϊκή εξίσωση της ενεργειακής ασφάλειας
Η ενεργειακή κρίση των τελευταίων ετών άλλαξε οριστικά τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού.
Η δραστική μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, οι διαρκείς εντάσεις στον Περσικό Κόλπο και οι επιθέσεις κατά της εμπορικής ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα ανέδειξαν μια νέα πραγματικότητα: η ενεργειακή ασφάλεια δεν είναι πλέον μόνο οικονομικό ζήτημα, αλλά κορυφαία γεωπολιτική προτεραιότητα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον επανέρχεται μια ιδιαίτερα φιλόδοξη πρόταση: η δημιουργία ενός υπόγειου πετρελαϊκού διαδρόμου που θα μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τα κοιτάσματα του Περσικού Κόλπου απευθείας στη Μεσόγειο, παρακάμπτοντας τα πλέον ευάλωτα θαλάσσια σημεία διέλευσης.
Ένα έργο-μαμούθ έως 60 δισ. δολάρια
Σύμφωνα με τις τεχνικές εκτιμήσεις, το έργο θα απαιτούσε επένδυση μεταξύ 40 και 60 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με χρονικό ορίζοντα υλοποίησης πέντε έως επτά ετών.
Το μεγαλύτερο μέρος του κόστους αφορά:
- κατασκευή υπόγειων αγωγών μεγάλων διαμέτρων,
- αντλιοστάσια και τερματικούς σταθμούς στη Μεσόγειο,
- συστήματα φυσικής και ψηφιακής ασφάλειας,
- αντιδιαβρωτική προστασία,
- περιβαλλοντικές υποδομές,
- γεωπολιτικά και νομικά κόστη διέλευσης.
Το έργο προβλέπει δυνατότητα μεταφοράς περίπου 2 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου ημερησίως, ποσότητα ικανή να επηρεάσει ουσιαστικά τις ευρωπαϊκές ενεργειακές ισορροπίες.
Παράκαμψη του Ορμούζ: το μεγαλύτερο στρατηγικό πλεονέκτημα
Το σημαντικότερο γεωπολιτικό όφελος του σχεδίου είναι ότι μειώνει την εξάρτηση από τα δύο μεγαλύτερα ενεργειακά «σημεία ασφυξίας» του πλανήτη:
- τα Στενά του Ορμούζ,
- τη Διώρυγα του Σουέζ.
Σήμερα περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ.
Κάθε κρίση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, κάθε στρατιωτική κλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο ή κάθε απειλή αποκλεισμού προκαλεί άμεση άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας.
Ένας χερσαίος αγωγός προς τη Μεσόγειο θα περιόριζε δραστικά αυτόν τον κίνδυνο, μεταφέροντας το πετρέλαιο απευθείας σε μεσογειακούς σταθμούς φόρτωσης.
Δεν αφορά μόνο το πετρέλαιο
Το σχέδιο δεν αποτελεί απλώς ενεργειακή επένδυση.
Αποτελεί στρατηγική αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση μετά το 2022 έχει αντιληφθεί ότι η ενεργειακή εξάρτηση μπορεί να μετατραπεί σε γεωπολιτικό όπλο.
Η εμπειρία του ρωσικού φυσικού αερίου οδήγησε τις Βρυξέλλες σε μια νέα φιλοσοφία:
δεν αρκεί η διαφοροποίηση προμηθευτών· απαιτείται διαφοροποίηση και των ίδιων των ενεργειακών διαδρόμων.
Ένας αγωγός που θα συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τη Μεσόγειο θα δημιουργούσε μια νέα στρατηγική οδό ανεξάρτητη από τα σημερινά ευάλωτα θαλάσσια περάσματα.
Οι διαδρομές που εξετάζονται
Στο τραπέζι βρίσκονται διάφορα σενάρια.
Μεταξύ αυτών:
- ο Μεσοποταμιακός Διάδρομος μέσω Ιράκ και Συρίας προς τη Μεσόγειο,
- αξιοποίηση και επέκταση του υπάρχοντος σαουδαραβικού East-West Petroline προς βορειότερους μεσογειακούς τερματικούς,
- νότια διαδρομή μέσω Ιορδανίας με κατάληξη σε ισραηλινούς λιμένες.
Κάθε επιλογή παρουσιάζει διαφορετικά τεχνικά και πολιτικά πλεονεκτήματα, αλλά και σημαντικά εμπόδια λόγω των περιφερειακών συγκρούσεων και των ανοιχτών διπλωματικών ζητημάτων.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι πολιτικό, όχι τεχνικό
Από τεχνικής πλευράς, η κατασκευή θεωρείται εφικτή.
Η σύγχρονη τεχνολογία επιτρέπει υπόγειες διατρήσεις, μικροσήραγγες, διπλά συστήματα σωληνώσεων, αισθητήρες οπτικών ινών και αυτόματες βαλβίδες απομόνωσης διαρροών ακόμη και σε ιδιαίτερα δύσκολα γεωλογικά περιβάλλοντα.
Το πραγματικό εμπόδιο είναι η γεωπολιτική.
Η υλοποίηση ενός τέτοιου έργου προϋποθέτει:
- διακρατικές συμφωνίες διέλευσης,
- εγγυήσεις προστασίας της υποδομής,
- κοινά συστήματα ασφαλείας,
- σταθερότητα στις σχέσεις μεταξύ κρατών που σήμερα διατηρούν ανταγωνισμούς.
Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις, ακόμη και η πιο προηγμένη τεχνολογία δεν αρκεί.
Η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει νέο ρόλο
Η πιθανή δημιουργία ενός νέου ενεργειακού διαδρόμου προς τη Μεσόγειο επαναφέρει στο προσκήνιο και τον ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου ως ενεργειακής πύλης της Ευρώπης.
Η Ελλάδα, σε συνδυασμό με την Κύπρο, τα δίκτυα LNG, τις νέες ηλεκτρικές διασυνδέσεις και τις υφιστάμενες υποδομές μεταφοράς ενέργειας, επιδιώκει ήδη να εξελιχθεί σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο.
Ένα νέο πετρελαϊκό δίκτυο που θα καταλήγει στη Μεσόγειο θα μπορούσε να ενισχύσει συνολικά τη γεωοικονομική σημασία της περιοχής, δημιουργώντας νέες δυνατότητες διασύνδεσης με τα ευρωπαϊκά ενεργειακά συστήματα.
Το οικονομικό αποτύπωμα
Η λειτουργία ενός αγωγού τέτοιας κλίμακας δεν αφορά μόνο την προμήθεια πετρελαίου.
Οι χώρες διέλευσης θα μπορούσαν να εισπράττουν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια ετησίως μέσω τελών μεταφοράς, ενώ θα αποκτούσαν πρόσβαση σε φθηνότερες ενεργειακές προμήθειες και μεγαλύτερη γεωπολιτική βαρύτητα.
Παράλληλα, η παράκαμψη του Ορμούζ θα μείωνε τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου για τα δεξαμενόπλοια και θα περιόριζε σημαντικά το κόστος μεταφοράς προς τις ευρωπαϊκές αγορές.
Η συζήτηση για έναν αγωγό από τον Περσικό Κόλπο προς τη Μεσόγειο αντικατοπτρίζει τη μετάβαση της Ευρώπης σε μια νέα εποχή ενεργειακής στρατηγικής. Μετά τη ρωσική κρίση φυσικού αερίου και τις συνεχείς αναταράξεις στη Μέση Ανατολή, η ενεργειακή πολιτική δεν περιορίζεται πλέον στην εξασφάλιση φθηνών προμηθειών, αλλά επεκτείνεται στη δημιουργία ασφαλών, ανθεκτικών και γεωπολιτικά διαφοροποιημένων διαδρόμων μεταφοράς. Εάν ποτέ υλοποιηθεί, το έργο δεν θα αποτελέσει απλώς έναν ακόμη αγωγό. Θα είναι μια από τις σημαντικότερες γεωοικονομικές υποδομές της μεταψυχροπολεμικής εποχής, με δυνατότητα να επηρεάσει τις ισορροπίες μεταξύ Ευρώπης, Ηνωμένων Πολιτειών, κρατών του Κόλπου και της ευρύτερης Ανατολικής Μεσογείου για τις επόμενες δεκαετίες.
Πηγή: pagenews.gr