Moody’s:Η τανάλια του Ιράν κλείνει γύρω από Σαουδική Αραβία–Οι Χούθι απειλούν τη δεύτερη έξοδο του πετρελαίου

Με το Ορμούζ υπό ασφυκτική πίεση και τους Χούθι να προωθούνται στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, το Ριάντ βλέπει να απειλείται και η στρατηγική δυτική δίοδος των εξαγωγών του. Το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια αγοράζει χρόνο — δεν λύνει όμως το γεωπολιτικό πρόβλημα.

Η ενεργειακή ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σενάριο που μέχρι πριν από λίγους μήνες θα έμοιαζε ακραίο: πίεση ταυτόχρονα στις δύο πλευρές της Αραβικής Χερσονήσου.

Στα ανατολικά, η πολεμική σύγκρουση έχει περιορίσει δραματικά τη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ. Στα δυτικά, η προέλαση των υποστηριζόμενων από το Ιράν Χούθι προς το Μπαμπ ελ Μαντέμπ απειλεί πλέον την εναλλακτική δίοδο που επέτρεπε στο Ριάντ να παρακάμπτει το Ορμούζ.

Το αποτέλεσμα είναι μια γεωπολιτική «τανάλια» γύρω από τον μεγαλύτερο εξαγωγέα αργού στον κόσμο.

Και το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο πόσα βαρέλια μπορεί να συνεχίσει να παράγει η Saudi Aramco. Είναι εάν θα μπορεί να τα μεταφέρει με ασφάλεια στις παγκόσμιες αγορές.

Οι Χούθι μετακινούν το μέτωπο στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ

Η κατάληψη της Μόκα και στη συνέχεια της νήσου Περίμ άλλαξε τη στρατηγική εικόνα στην Ερυθρά Θάλασσα.

Οι Χούθι κατέλαβαν στις 10 Σεπτεμβρίου το στρατηγικό λιμάνι της Μόκα και οι κυβερνητικές δυνάμεις αποχώρησαν την επομένη από την Περίμ, το νησί που βρίσκεται μέσα στο ίδιο το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Δεν πρόκειται απλώς για ακόμη μία εδαφική νίκη στον εμφύλιο της Υεμένης.

Η Περίμ βρίσκεται σε ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια chokepoints του πλανήτη. Ο έλεγχος θέσεων γύρω από το στενό αυξάνει τη δυνατότητα επιτήρησης και —κυρίως— προσβολής της ναυσιπλοΐας σε εξαιρετικά μικρές αποστάσεις.

Οι Χούθι υποστηρίζουν ότι δεν απειλούν γενικά τη διεθνή ναυσιπλοΐα και ότι οι επιχειρήσεις τους στρέφονται κατά σαουδαραβικών στόχων. Αυτό, όμως, ελάχιστα καθησυχάζει τις αγορές, τους ασφαλιστές και τις ναυτιλιακές εταιρείες.

Η δεύτερη έξοδος της Saudi Aramco μπήκε στο στόχαστρο

Η πραγματική αξία του σαουδαραβικού East–West Pipeline ήταν πάντα στρατηγική.

Ο αγωγός μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων μεταφέρει αργό από την ανατολική Σαουδική Αραβία προς την Ερυθρά Θάλασσα, επιτρέποντας στο Βασίλειο να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ.

Αυτό ακριβώς το πλεονέκτημα απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά τη δραματική μείωση της κίνησης δεξαμενόπλοιων στο Ορμούζ.

Τώρα όμως χτυπήθηκε και αυτή η αρτηρία.

Το σαουδαραβικό υπουργείο Ενέργειας ανακοίνωσε ότι ο East–West Pipeline τέθηκε εκτός λειτουργίας προληπτικά μετά από πολλαπλές επιθέσεις, ενώ το Ριάντ ανακοίνωσε στη συνέχεια ότι drones που χρησιμοποιήθηκαν στην επίθεση είχαν προέλθει από το ιρακινό έδαφος.

Έτσι δημιουργείται η επικίνδυνη εξίσωση:

• Ορμούζ: περιορισμένη και εξαιρετικά επισφαλής δίοδος.
• East–West Pipeline: προσωρινά εκτός λειτουργίας.
• Ερυθρά Θάλασσα: αυξανόμενος στρατιωτικός κίνδυνος.
• Μπαμπ ελ Μαντέμπ: πολύ ισχυρότερη παρουσία των Χούθι.

Για το Ριάντ, το πρόβλημα δεν είναι πλέον μία ευάλωτη θαλάσσια δίοδος.

Είναι η ταυτόχρονη ευπάθεια ολόκληρης της αρχιτεκτονικής εξαγωγών.

Η μεγάλη ανατροπή για τη Moody’s

Εδώ βρίσκεται και η πιστωτική διάσταση της κρίσης.

Μόλις τον Μάιο, όταν η Moody’s επιβεβαίωσε την αξιολόγηση Aa3 της Σαουδικής Αραβίας με σταθερό outlook, είχε επισημάνει μεταξύ των παραγόντων ανθεκτικότητας απέναντι στους γεωπολιτικούς κινδύνους ακριβώς την εξαγωγική ευελιξία που προσέφεραν ο East–West Pipeline και οι τερματικοί σταθμοί της Ερυθράς Θάλασσας.

Τέσσερις μήνες αργότερα, αυτή η ασφαλιστική δικλίδα δοκιμάζεται.

Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως υποβάθμιση της Σαουδικής Αραβίας. Σημαίνει όμως ότι ένας από τους μηχανισμούς πάνω στους οποίους στηριζόταν η ανθεκτικότητα του Βασιλείου απέναντι σε μια κρίση στο Ορμούζ έχει πλέον γίνει ο ίδιος μέρος της κρίσης.

Το Ιράν αποκτά μόχλευση χωρίς να κλείσει το ίδιο δύο στενά

Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη γεωπολιτική διάσταση.

Η Τεχεράνη δεν χρειάζεται να ελέγχει στρατιωτικά ολόκληρη την περιοχή για να αυξήσει το κόστος για τους αντιπάλους της.

Στα ανατολικά βρίσκεται το Ορμούζ. Στα δυτικά, οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι έχουν ενισχύσει δραματικά τις θέσεις τους στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας. Παράλληλα, η επίθεση στον East–West Pipeline αποδόθηκε από το Ριάντ σε drones που εκτοξεύθηκαν από το Ιράκ, όπου δραστηριοποιούνται φιλοϊρανικές ένοπλες οργανώσεις — χωρίς μέχρι στιγμής να έχει αναλάβει κάποια οργάνωση την ευθύνη.

Δημιουργείται έτσι μια γεωγραφικά κατανεμημένη πίεση στην ενεργειακή υποδομή της Σαουδικής Αραβίας.

Το Ριάντ δεν αντιμετωπίζει έναν μόνο αντίπαλο σε ένα μόνο μέτωπο. Αντιμετωπίζει ένα περιβάλλον στο οποίο διαφορετικές απειλές μπορούν να εμφανιστούν σε Υεμένη, Ιράκ, Ερυθρά Θάλασσα και Περσικό Κόλπο.

Το πετρέλαιο πάνω από τα $100 αγοράζει χρόνο

Υπάρχει μία μεγάλη οικονομική αντίφαση.

Η ίδια κρίση που περιορίζει τη δυνατότητα της Σαουδικής Αραβίας να εξάγει πετρέλαιο αυξάνει παράλληλα την τιμή κάθε βαρελιού που καταφέρνει να διαθέσει.

Οι τελευταίες αναταράξεις έχουν οδηγήσει το Brent πάνω από τα 100 δολάρια, με την αγορά να ενσωματώνει πλέον αυξημένο risk premium για τη Μέση Ανατολή και τις ενεργειακές οδούς της.

Για τη Σαουδική Αραβία αυτό λειτουργεί βραχυπρόθεσμα σαν δημοσιονομικό μαξιλάρι.

Λιγότερα βαρέλια μπορούν να αποφέρουν μεγαλύτερο έσοδο ανά μονάδα.

Αλλά αυτή η εξίσωση έχει όριο.

Εάν η απώλεια εξαγωγικής δυναμικότητας γίνει μεγάλη ή παρατεταμένη, ούτε ένα Brent στα 100 ή 110 δολάρια μπορεί επ’ αόριστον να αντισταθμίζει τη μείωση των όγκων, το αυξανόμενο κόστος μεταφοράς και την επιβάρυνση της οικονομικής δραστηριότητας.

Το μεγαλύτερο ρίσκο είναι η Ασία

Για το Ριάντ, το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο λόγω της γεωγραφίας των πελατών του.

Η Ασία αποτελεί τον φυσικό προορισμό τεράστιου μέρους των σαουδαραβικών εξαγωγών.

Εάν όμως ένα φορτίο βρεθεί στην Ερυθρά Θάλασσα και δεν μπορεί να κινηθεί με ασφάλεια νότια μέσω του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, η εναλλακτική διαδρομή γίνεται εξαιρετικά δυσμενής.

Περισσότερες ημέρες ταξιδιού σημαίνουν:

• υψηλότερους ναύλους,
• μεγαλύτερα ασφάλιστρα πολέμου,
• μεγαλύτερη κατανάλωση καυσίμων,
• μεγαλύτερη δέσμευση των δεξαμενόπλοιων,
• και τελικά ακριβότερο πετρέλαιο για τον αγοραστή.

Η ενεργειακή κρίση μετατρέπεται έτσι σε κρίση logistics.

Από το πετρέλαιο στο Vision 2030

Υπάρχει όμως και δεύτερο επίπεδο κινδύνου για τον Mohammed bin Salman.

Το Vision 2030 βασίζεται ακριβώς στην προσπάθεια να γίνει η Σαουδική Αραβία λιγότερο εξαρτημένη από το πετρέλαιο: τουρισμός, ακίνητα, logistics, βιομηχανία, υπηρεσίες, ψυχαγωγία και τεράστιες επενδύσεις μέσω του Public Investment Fund.

Όλα αυτά χρειάζονται κάτι που δεν μπορεί να προσφέρει ούτε η Aramco ούτε μία υψηλή τιμή Brent: αίσθημα ασφάλειας.

Ένας διεθνής επενδυτής μπορεί να αποδεχθεί υψηλότερο ενεργειακό κόστος. Είναι πολύ δυσκολότερο να αγνοήσει ένα περιβάλλον στο οποίο drones και βαλλιστικοί πύραυλοι μπορούν να πλήττουν ενεργειακές εγκαταστάσεις, στρατιωτικές βάσεις και κρίσιμες υποδομές.

Γι’ αυτό η απειλή για το Ριάντ δεν σταματά στις εξαγωγές πετρελαίου.

Αγγίζει το ίδιο το μοντέλο οικονομικής διαφοροποίησης της χώρας.

Το νέο ενεργειακό τόξο του Ιράν

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι πολύ μεγαλύτερη από την Υεμένη.

Η Τεχεράνη αποκτά τη δυνατότητα να δημιουργεί πίεση σε μια γεωγραφική αλυσίδα που εκτείνεται από τον Περσικό Κόλπο έως την Ερυθρά Θάλασσα.

Δεν πρόκειται απαραίτητα για απόλυτο «αποκλεισμό» της Σαουδικής Αραβίας. Πρόκειται για κάτι περισσότερο ευέλικτο και ίσως αποτελεσματικότερο: τη δυνατότητα να αυξάνεται διαρκώς το κόστος και το ρίσκο κάθε εναλλακτικής διαδρομής.

Και αυτό είναι το πραγματικό στρατηγικό πρόβλημα του Ριάντ.

Για δεκαετίες, η ενεργειακή ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας στηριζόταν στην υπόθεση ότι εάν έκλεινε η μία πόρτα, θα υπήρχε μία δεύτερη.

Σήμερα, για πρώτη φορά, και οι δύο πόρτες βρίσκονται υπό πίεση.

Πηγή: pagenews.gr