Ο περιοδικός πίνακας έγινε όπλο: Η Κίνα απαντά στις κυρώσεις της Ευρώπης με τα μέταλλα που χρειάζεται η Δύση
Ο οικονομικός πόλεμος του 21ου αιώνα δεν διεξάγεται πλέον μόνο με δασμούς, πετρέλαιο, φυσικό αέριο και τραπεζικές κυρώσεις.
Διεξάγεται και με σπάνιες γαίες, μαγνήτες, ημιαγωγούς, εξαγωγικές άδειες και λίστες απαγορευμένων εταιρειών.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ήρθε μέσα σε μόλις 24 ώρες.
Στις 23 Ιουλίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε το 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, αυξάνοντας την πίεση στην ενέργεια, στις τράπεζες, στα crypto, στον λεγόμενο shadow fleet και στις εταιρείες που θεωρεί ότι στηρίζουν τη ρωσική πολεμική βιομηχανία. Το πακέτο περιλαμβάνει 218 νέες καταχωρίσεις, μεταξύ των οποίων 94 τράπεζες και μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ενώ 41 επιπλέον πλοία προστέθηκαν στον κατάλογο του ρωσικού «σκιώδους στόλου».
Μία ημέρα αργότερα, στις 24 Ιουλίου, η Κίνα απάντησε.
Και δεν απάντησε με πετρέλαιο.
Απάντησε με την αλυσίδα των κρίσιμων υλικών.
Η κίνηση του Πεκίνου ήταν απευθείας αντίποινα
Το κινεζικό υπουργείο Εμπορίου ανακοίνωσε ότι βάζει 14 ευρωπαϊκές οντότητες σε λίστα εξαγωγικού ελέγχου, απαγορεύοντας στους Κινέζους εξαγωγείς να τους διαθέτουν είδη διπλής χρήσης και απαγορεύοντας ακόμη και σε τρίτους εκτός Κίνας να τους μεταβιβάζουν κινεζικής προέλευσης ελεγχόμενα προϊόντα. Στη λίστα περιλαμβάνεται και η γερμανική Rheinmetall, ένας από τους μεγαλύτερους αμυντικούς ομίλους της Ευρώπης.
Το Πεκίνο μάλιστα δεν άφησε περιθώρια αμφιβολίας για το γιατί το έκανε.
Η κινεζική πλευρά δήλωσε ευθέως ότι η απόφαση ελήφθη ως απάντηση στο γεγονός ότι το ευρωπαϊκό πακέτο κυρώσεων είχε βάλει στο στόχαστρο 14 εταιρείες στην ηπειρωτική Κίνα και στο Χονγκ Κονγκ, τις οποίες οι Βρυξέλλες κατηγορούν ότι υποστηρίζουν ή διευκολύνουν τη ρωσική πολεμική οικονομία.
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη αλλαγή.
Μια ευρωπαϊκή κύρωση που σχεδιάστηκε για να χτυπήσει τη Ρωσία προκάλεσε κινεζικά αντίποινα κατά της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η ενεργειακή ασφάλεια και ο ανταγωνισμός για κρίσιμα υλικά δεν είναι πλέον ξεχωριστοί φάκελοι.
Έχουν ενωθεί.
Η ΕΕ χτύπησε εκεί που πονά η Μόσχα: χρήμα και ενέργεια
Το ευρωπαϊκό πακέτο είναι πράγματι ένα από τα βαρύτερα των τελευταίων ετών.
Οι Βρυξέλλες:
- πάγωσαν περιουσιακά στοιχεία 94 τραπεζών και μεγάλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων,
- επέβαλαν περιορισμούς σε επιπλέον 33 ρωσικά πιστωτικά ιδρύματα,
- διεύρυναν τις κυρώσεις κατά του shadow fleet,
- πρόσθεσαν 41 νέα πλοία στις σχετικές απαγορεύσεις,
- στόχευσαν διυλιστήρια, traders και επιχειρήσεις του ενεργειακού τομέα,
- και πρόσθεσαν 51 εταιρείες στο αυστηρότερο καθεστώς εξαγωγών dual-use προϊόντων.
Από αυτές τις 51, 14 βρίσκονται στην Κίνα, συμπεριλαμβανομένων τεσσάρων στο Χονγκ Κονγκ.
Άρα το Πεκίνο διάβασε το πακέτο όχι απλώς ως ευρωπαϊκή πίεση στη Μόσχα.
Το διάβασε ως ευρωπαϊκή κύρωση κατά κινεζικών εταιρικών συμφερόντων.
Και απάντησε συμμετρικά: 14 κινεζικές/χονγκονγκέζικες οντότητες από την Ευρώπη, 14 ευρωπαϊκές οντότητες από την Κίνα.
Η Rheinmetall δείχνει πού πονά πραγματικά η Ευρώπη
Η επιλογή της Rheinmetall έχει ιδιαίτερο συμβολισμό.
Δεν πρόκειται για μια τυχαία ευρωπαϊκή εταιρεία.
Είναι στον πυρήνα της ευρωπαϊκής επανεξοπλιστικής προσπάθειας, με παραγωγή πυρομαχικών, τεθωρακισμένων, συστημάτων αεράμυνας και άλλου στρατιωτικού εξοπλισμού.
Το μήνυμα του Πεκίνου είναι επομένως σαφές:
αν η Ευρώπη χρησιμοποιήσει την πρόσβαση στο χρηματοπιστωτικό και εμπορικό της σύστημα ως εργαλείο πίεσης, η Κίνα μπορεί να χρησιμοποιήσει την πρόσβαση στις δικές της βιομηχανικές αλυσίδες.
Και στις κρίσιμες πρώτες ύλες η κινεζική θέση είναι εξαιρετικά ισχυρή.
Το νέο όπλο δεν είναι το ορυχείο — είναι η επεξεργασία
Η δύναμη της Κίνας δεν προκύπτει μόνο επειδή διαθέτει σπάνιες γαίες στο υπέδαφός της.
Προκύπτει κυρίως επειδή επί δεκαετίες δημιούργησε το μεγαλύτερο παγκόσμιο οικοσύστημα:
εξόρυξης,
διαχωρισμού,
διύλισης,
επεξεργασίας,
κατασκευής κραμάτων,
και παραγωγής μόνιμων μαγνητών.
Αυτό έχει τεράστια σημασία.
Ένα νέο ορυχείο μπορεί να ανοίξει στην Αυστραλία, στον Καναδά ή στις ΗΠΑ.
Αλλά εάν η πρώτη ύλη πρέπει στη συνέχεια να περάσει από κινεζική μονάδα επεξεργασίας, η στρατηγική εξάρτηση παραμένει.
Και εδώ η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με το ίδιο μάθημα που πήρε το 2022 από το ρωσικό φυσικό αέριο:
η εξάρτηση δεν φαίνεται επικίνδυνη μέχρι τη στιγμή που ο προμηθευτής αποφασίζει να τη χρησιμοποιήσει.
Από το πετρέλαιο στα στοιχεία του περιοδικού πίνακα
Για έναν αιώνα, η γεωπολιτική της ενέργειας είχε έναν σχετικά απλό χάρτη.
Ποιος έχει πετρέλαιο;
Ποιος ελέγχει τα Στενά;
Ποιος ελέγχει αγωγούς;
Ποιος μπορεί να κλείσει το Ορμούζ ή να περιορίσει την παραγωγή;
Ο νέος χάρτης είναι πολύ πιο σύνθετος.
Τώρα πρέπει να ρωτάμε:
Ποιος ελέγχει το δυσπρόσιο;
Ποιος επεξεργάζεται το ύττριο;
Ποιος διαθέτει σκάνδιο;
Ποιος κατασκευάζει τους ισχυρούς μόνιμους μαγνήτες;
Ποιος μπορεί να αρνηθεί μια export licence;
Αυτά μπορεί να ακούγονται σαν ερωτήματα για χημικούς.
Στην πραγματικότητα είναι πλέον ερωτήματα εθνικής ασφάλειας.
Γιατί τα σπάνια μέταλλα είναι τόσο κρίσιμα στην άμυνα
Τα ίδια υλικά χρησιμοποιούνται σε:
σύγχρονα μαχητικά,
ραντάρ,
πυραύλους,
κατευθυνόμενα πυρομαχικά,
drones,
αισθητήρες,
ηλεκτρικούς κινητήρες,
συστήματα επικοινωνιών,
δορυφόρους.
Άρα υπάρχει ένα εντυπωσιακό στρατηγικό παράδοξο.
Η Ευρώπη και οι ΗΠΑ αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες τους για να περιορίσουν τη Ρωσία και να αντιμετωπίσουν νέες κρίσεις.
Αλλά ένα μέρος της βιομηχανικής βάσης που χρειάζεται για να παραχθεί αυτός ο εξοπλισμός εξακολουθεί να εξαρτάται από αλυσίδες στις οποίες η Κίνα κατέχει κυρίαρχη θέση.
Με άλλα λόγια:
η Δύση μπορεί να έχει τα χρήματα για να αγοράσει περισσότερα όπλα, αλλά τα χρήματα από μόνα τους δεν παράγουν μαγνήτες.
Το παράδοξο της ενεργειακής μετάβασης
Η ίδια ακριβώς εξάρτηση εμφανίζεται και στην πράσινη οικονομία.
Σπάνιες γαίες και άλλα κρίσιμα μέταλλα χρησιμοποιούνται σε:
ανεμογεννήτριες,
ηλεκτρικά αυτοκίνητα,
μπαταρίες,
ηλεκτρικά δίκτυα,
κινητήρες,
ηλεκτρονικά ισχύος.
Άρα η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια σκληρή ειρωνεία.
Για να μειώσει την εξάρτησή της από το εισαγόμενο πετρέλαιο και φυσικό αέριο, χρειάζεται τεχνολογίες που σε σημαντικό βαθμό εξαρτώνται από κινεζικές πρώτες ύλες και επεξεργασία.
Η μία εξάρτηση αντικαθίσταται από άλλη, εάν δεν χτιστούν ολόκληρες ευρωπαϊκές αλυσίδες παραγωγής.
Το μάθημα του 23–24 Ιουλίου
Αυτό είναι που κάνει τις δύο ημέρες τόσο σημαντικές.
Στις 23 Ιουλίου, η Ευρώπη χρησιμοποίησε:
κυρώσεις,
λίστες εταιρειών,
τραπεζικούς περιορισμούς,
απαγορεύσεις συναλλαγών,
ελέγχους εξαγωγών.
Στις 24 Ιουλίου, η Κίνα απάντησε σχεδόν με την ίδια θεσμική γλώσσα:
λίστα εταιρειών,
απαγόρευση εξαγωγών,
dual-use έλεγχοι,
περιορισμό μεταβίβασης προϊόντων.
Δεν χρειάστηκε ούτε ένα πλοίο να αποκλειστεί.
Ούτε ένας δασμός να ανακοινωθεί.
Ο σύγχρονος οικονομικός πόλεμος μπορεί να διεξαχθεί απλώς με την προσθήκη μιας εταιρείας σε μια βάση δεδομένων.
Η Ευρώπη έχει τώρα ένα πραγματικό πρόβλημα στρατηγικής αυτονομίας
Για χρόνια οι Βρυξέλλες μιλούν για de-risking από την Κίνα και όχι για πλήρες decoupling.
Η λογική είναι σωστή: η πλήρης αποσύνδεση δύο τόσο μεγάλων οικονομικών συστημάτων θα είχε τεράστιο κόστος.
Το περιστατικό όμως δείχνει και το όριο του de-risking.
Δεν αρκεί να έχεις πολλούς προμηθευτές τελικών προϊόντων.
Χρειάζεται να γνωρίζεις πού βρίσκεται κάθε κρίκος της αλυσίδας.
Εάν δέκα ευρωπαϊκές εταιρείες αγοράζουν από δέκα διαφορετικούς προμηθευτές, αλλά όλοι εξαρτώνται από τον ίδιο Κινέζο processor, η διαφοροποίηση είναι περισσότερο λογιστική παρά πραγματική.
Η επόμενη μάχη είναι τα αποθέματα
Γι’ αυτό οι δυτικές κυβερνήσεις κινούνται πλέον προς τρεις κατευθύνσεις:
πρώτον, στρατηγικά αποθέματα κρίσιμων μετάλλων,
δεύτερον, νέες συμφωνίες με χώρες παραγωγούς,
τρίτον, επιδοτήσεις για δυτική διύλιση, επεξεργασία και κατασκευή μαγνητών.
Η λογική θυμίζει όλο και περισσότερο τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου.
Μόνο που υπάρχει μία ουσιώδης διαφορά:
το αργό πετρέλαιο είναι σχετικά ομοιογενές και υπάρχει μια τεράστια διεθνής αγορά.
Οι κρίσιμες πρώτες ύλες είναι πολύ πιο κατακερματισμένες και κάθε εφαρμογή μπορεί να απαιτεί διαφορετικό υλικό, διαφορετική καθαρότητα και διαφορετική επεξεργασία.
Άρα το stockpiling είναι πολύ πιο περίπλοκο.
Η μεγάλη οικονομική ευκαιρία για τη Δύση
Υπάρχει όμως και θετικό σενάριο.
Αν οι ΗΠΑ, η ΕΕ, η Αυστραλία, ο Καναδάς και άλλοι εταίροι καταφέρουν να δημιουργήσουν νέες αλυσίδες επεξεργασίας, η κινεζική πίεση μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για μια νέα βιομηχανική επανάσταση στη Δύση.
Η ιστορία της ενέργειας έχει δείξει ότι οι υψηλές τιμές και οι γεωπολιτικές κρίσεις συχνά επιταχύνουν:
νέα τεχνολογία,
υποκατάσταση,
ανακύκλωση,
και νέες επενδύσεις.
Το ίδιο μπορεί να συμβεί και στα κρίσιμα μέταλλα.
Αλλά όχι γρήγορα.
Και αυτό είναι το βασικό πρόβλημα.
Η Κίνα έχει χρόνο – η Ευρώπη χρειάζεται τα υλικά τώρα
Η δημιουργία μεταλλείου, μονάδας διαχωρισμού, εγκατάστασης επεξεργασίας και εργοστασίου μαγνητών απαιτεί χρόνια.
Η Κίνα χρειάζεται λίγες ώρες για να αλλάξει έναν κανόνα εξαγωγής.
Αυτή η ασυμμετρία είναι η ουσία της κινεζικής γεωοικονομικής ισχύος.
Η Ευρώπη μπορεί να αποφασίσει σήμερα ότι θέλει στρατηγική αυτονομία.
Δεν μπορεί να τη δημιουργήσει αύριο το πρωί.
Το βασικό σενάριο: περισσότερα αντίποινα, όχι πλήρης ρήξη
Το πιθανότερο σενάριο δεν είναι ένας ξαφνικός ολοκληρωτικός εμπορικός πόλεμος ΕΕ–Κίνας.
Είναι κάτι πιο σύνθετο:
επιλεκτικά χτυπήματα.
Μία ευρωπαϊκή εταιρεία μπαίνει σε λίστα.
Μία κινεζική εταιρεία χάνει πρόσβαση σε τεχνολογία.
Μια export licence καθυστερεί.
Ένας αμυντικός όμιλος δυσκολεύεται να βρει υλικό.
Μια δυτική κυβέρνηση απαντά με νέες κυρώσεις.
Αυτή η αργή κλιμάκωση είναι πολύ πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί από ένα καθαρό εμπάργκο, επειδή δεν δημιουργεί μία μοναδική στιγμή κρίσης.
Δημιουργεί μόνιμη αβεβαιότητα.
Το επικίνδυνο σενάριο: πετρέλαιο και μέταλλα να χτυπήσουν μαζί
Το πραγματικά δύσκολο σενάριο θα ήταν μια νέα μεγάλη ενεργειακή κρίση να συμπέσει με αυστηρότερους περιορισμούς στα κρίσιμα υλικά.
Τότε η Δύση θα αντιμετώπιζε ταυτόχρονα:
ακριβότερη ενέργεια,
μεγαλύτερες στρατιωτικές ανάγκες,
πιεσμένα αποθέματα πυρομαχικών,
και δυσκολότερη πρόσβαση στα υλικά που χρειάζονται για να κατασκευαστούν νέα συστήματα.
Σε αυτό το σημείο, το πετρέλαιο και οι σπάνιες γαίες παύουν πραγματικά να αποτελούν διαφορετικές κρίσεις.
Γίνονται μία ενιαία κρίση βιομηχανικής ασφάλειας.
Ο περιοδικός πίνακας απέκτησε γεωπολιτική
Η σημαντικότερη αλλαγή δεν είναι ότι οι σπάνιες γαίες «αντικαθιστούν» το πετρέλαιο.
Δεν το αντικαθιστούν.
Ο κόσμος εξακολουθεί να εξαρτάται από πετρέλαιο, LNG, αγωγούς και θαλάσσια περάσματα.
Η αλλαγή είναι ότι δίπλα στον χάρτη του Ορμούζ και των πετρελαιοπηγών πρέπει πλέον να βρίσκεται και ένας άλλος χάρτης:
ο περιοδικός πίνακας.
Δυσπρόσιο.
Σκάνδιο.
Ύττριο.
Γάλλιο.
Γερμάνιο.
Στοιχεία που μέχρι πρόσφατα ενδιέφεραν κυρίως μηχανικούς και χημικούς έχουν μετατραπεί σε εργαλεία κρατικής ισχύος.
Και το επεισόδιο της 23ης και 24ης Ιουλίου το έκανε ξεκάθαρο.
Η Ευρώπη χρησιμοποίησε το οικονομικό της οπλοστάσιο για να περιορίσει τη ρωσική πολεμική μηχανή.
Η Κίνα απάντησε μέσα σε μία ημέρα χρησιμοποιώντας το δικό της βιομηχανικό πλεονέκτημα απέναντι στην Ευρώπη.
Αυτό είναι πλέον το νέο πρόσωπο των κυρώσεων: δεν αρκεί να γνωρίζεις ποιον τιμωρείς. Πρέπει να γνωρίζεις και ποιος ελέγχει το υλικό χωρίς το οποίο δεν μπορείς να κατασκευάσεις την απάντησή σου.
Πηγή: pagenews.gr