Η Ουάσιγκτον μπαίνει βαθιά στο πετρέλαιο Βενεζουέλας:65 δισ.βαρέλια,100 χρόνια και μπρα ντε φερ με Κίνα–Ρωσία

Οκτώ μήνες μετά την αμερικανική επιχείρηση που οδήγησε στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, οι ΗΠΑ έχουν αποκτήσει οικονομικό και στρατηγικό αποτύπωμα στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας. Η συμφωνία με τη NABEP καλύπτει 17 κοιτάσματα με περίπου 65 δισ. βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων, προβλέπει δικαιώματα έως 100 ετών, αμερικανική συμμετοχή 35% στη μητρική εταιρεία και προνομιακή πρόσβαση στην παραγωγή.

Η Βενεζουέλα μετατρέπεται σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο γεωπολιτική, στρατιωτική ισχύς και ενεργειακή πολιτική μπορούν να συνδεθούν σε μία ενιαία στρατηγική.

Η αμερικανική επέμβαση της 3ης Ιανουαρίου, κατά την οποία ο Νικολάς Μαδούρο συνελήφθη και μεταφέρθηκε στις ΗΠΑ για να αντιμετωπίσει κατηγορίες σε ομοσπονδιακό δικαστήριο, άνοιξε μια νέα εποχή στις σχέσεις Ουάσιγκτον–Καράκας. Η Ντέλσι Ροντρίγκες ανέλαβε έκτοτε καθήκοντα μεταβατικής προέδρου, ενώ μεγάλο μέρος του υφιστάμενου κρατικού μηχανισμού παρέμεινε στη θέση του.

Οκτώ μήνες αργότερα, η σχέση έχει περάσει από την πολιτική μετάβαση στην ενέργεια.

Η συμφωνία των 65 δισ. βαρελιών

Στην καρδιά του νέου μοντέλου βρίσκεται η North American Blue Energy Partners — NABEP.

Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, οι μεταβατικές αρχές της Βενεζουέλας παραχώρησαν στη NABEP δικαιώματα εκμετάλλευσης 17 πετρελαϊκών πεδίων, τα οποία διαθέτουν περίπου 65 δισ. βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων. Οι παραχωρήσεις έχουν διάρκεια έως 100 χρόνια.

Η κλίμακα είναι τεράστια.

Για σύγκριση, ο Λευκός Οίκος σημειώνει ότι τα 65 δισ. βαρέλια υπερβαίνουν τα σημερινά αποδεδειγμένα αποθέματα εντός αμερικανικού εδάφους, τα οποία υπολογίζει περίπου στα 46 δισ. βαρέλια.

Το 35% της Ουάσιγκτον

Το πιο ασυνήθιστο στοιχείο είναι ότι η αμερικανική κυβέρνηση δεν περιορίζεται σε πολιτική υποστήριξη ή αδειοδότηση ιδιωτικών επενδύσεων.

Μέσω του Office of Strategic Capital του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας έχει εξασφαλίσει θέση 35% στη μητρική εταιρεία της NABEP.

Και η συμμετοχή αυτή έχει δομηθεί έτσι ώστε να μην αποδυναμωθεί αν η εταιρεία αντλήσει νέο κεφάλαιο.

Αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι χρησιμοποιούνται λεγόμενα “penny warrants”, τα οποία προστατεύουν το αμερικανικό ποσοστό από dilution καθώς η NABEP θα χρειαστεί δισεκατομμύρια για νέες επενδύσεις.

Με άλλα λόγια, η Ουάσιγκτον έχει προσπαθήσει να εξασφαλίσει ότι θα διατηρήσει μακροπρόθεσμα το οικονομικό της μερίδιο ακόμη και αν το project μεγαλώσει.

Και πετρέλαιο σε τιμή κόστους

Το δεύτερο μεγάλο πλεονέκτημα αφορά την ίδια την παραγωγή.

Οι ΗΠΑ έχουν δικαίωμα να αγοράζουν 20% της παραγωγής της NABEP σε τιμή κόστους παραγωγής, ενώ διαθέτουν δικαίωμα πρώτης προτίμησης για το υπόλοιπο 80% σε περιπτώσεις ανάγκης.

Ο Λευκός Οίκος έχει παρουσιάσει τη ρύθμιση ως εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας, που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ακόμη και για αναπλήρωση των Στρατηγικών Πετρελαϊκών Αποθεμάτων των ΗΠΑ.

Άρα η συμφωνία δεν δίνει μόνο οικονομική απόδοση.

Δίνει και προνομιακή φυσική πρόσβαση σε αργό πετρέλαιο.

Έως $100 δισ. για να ξαναστηθεί η βιομηχανία

Η NABEP έχει παρουσιάσει σχέδιο επενδύσεων έως 100 δισ. δολάρια για νέες υποδομές.

Ο στόχος είναι να αποκατασταθούν πεδία που υπολειτουργούν ή έχουν μείνει πίσω έπειτα από χρόνια υποεπένδυσης, κυρώσεων και προβλημάτων στη PDVSA.

Το πρόβλημα της Βενεζουέλας δεν ήταν ποτέ η έλλειψη πετρελαίου.

Ήταν η ικανότητα να το βγάλει από το υπέδαφος, να το επεξεργαστεί και να το εξαγάγει με ανταγωνιστικό κόστος.

Η παραγωγή είχε ξεπεράσει τα 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως στα τέλη της δεκαετίας του 1990, αλλά είχε καταρρεύσει δραματικά τα επόμενα χρόνια. Σήμερα κινείται περίπου στα 1,1–1,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters.

Το μεγάλο ενεργειακό στοίχημα των ΗΠΑ

Για την Ουάσιγκτον, η Βενεζουέλα έχει ένα σημαντικό γεωγραφικό πλεονέκτημα.

Το πετρέλαιο βρίσκεται στο δυτικό ημισφαίριο και πολύ κοντύτερα στα αμερικανικά διυλιστήρια από τις βασικές πηγές της Μέσης Ανατολής.

Σε μια περίοδο κατά την οποία το Ορμούζ, η Μέση Ανατολή και οι επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν αυξήσει δραματικά το γεωπολιτικό premium στην παγκόσμια αγορά, η πρόσβαση σε βενεζουελάνικο crude αποκτά ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική αξία.

Αυτό εξηγεί γιατί ο Λευκός Οίκος παρουσιάζει τη συμφωνία ως μέρος της στρατηγικής «energy dominance».

Το δεύτερο μέτωπο: Κίνα και Ρωσία

Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη γεωπολιτική διάσταση.

Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, μεγάλο μέρος των πρόσθετων πεδίων που παραχωρήθηκαν στη NABEP βρισκόταν προηγουμένως υπό τον έλεγχο ή τη διαχείριση ρωσικών και κινεζικών εταιρειών.

Η Ουάσιγκτον, επομένως, δεν αποκτά μόνο πετρέλαιο.

Περιορίζει ταυτόχρονα τη θέση δύο βασικών γεωπολιτικών ανταγωνιστών της στη Λατινική Αμερική.

Η αμερικανική κυβέρνηση το διατυπώνει μάλιστα ανοιχτά ως επιστροφή στη λογική του Δόγματος Μονρόε, δηλαδή περιορισμό εξωηπειρωτικής ισχύος στο δυτικό ημισφαίριο. Αυτή είναι η επίσημη πολιτική θέση της κυβέρνησης Τραμπ, όχι ουδέτερη περιγραφή της συμφωνίας.

Από στρατιωτική επιχείρηση σε οικονομική παρουσία

Αυτό είναι και το στοιχείο που κάνει τη συμφωνία πολιτικά ασυνήθιστη.

Προηγήθηκε μια αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση που οδήγησε στη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας.

Ακολούθησε μια μεταβατική κυβέρνηση με την Ντέλσι Ροντρίγκες.

Και μέσα σε λίγους μήνες δημιουργήθηκε ένα σύστημα στο οποίο η αμερικανική κυβέρνηση έχει οικονομική συμμετοχή, δικαιώματα εταιρικής διακυβέρνησης και προνομιακή πρόσβαση σε πετρέλαιο.

Αυτό δεν αποδεικνύει ότι το πετρέλαιο ήταν ο λόγος της στρατιωτικής επιχείρησης. Η σύγκρουση ΗΠΑ–Μαδούρο προϋπήρχε επί χρόνια, με κυρώσεις, ζητήματα εκλογικής νομιμοποίησης και ποινικές κατηγορίες εναντίον του πρώην προέδρου.

Δημιουργεί όμως αναπόφευκτα ερωτήματα για το πόσο στενά συνδέονται πλέον η αμερικανική εξωτερική πολιτική και τα εμπορικά/ενεργειακά συμφέροντα.

Η κυριαρχία της Βενεζουέλας στο επίκεντρο

Η άλλη πλευρά της υπόθεσης αφορά την κυριαρχία.

Η Βενεζουέλα εξακολουθεί νομικά να διαθέτει τους φυσικούς της πόρους.

Η Εθνοσυνέλευση ενέκρινε την πετρελαϊκή συμφωνία, ενώ η κυβέρνηση Ροντρίγκες υποστηρίζει ότι χρειάζεται ξένο κεφάλαιο και τεχνολογία για να ξαναχτιστεί ο ενεργειακός τομέας.

Υπάρχουν όμως και επικρίσεις για τη διαφάνεια και τους όρους.

Το El País έχει καταγράψει ακόμη και διαφορετικές εκδοχές ως προς τη διάρκεια των παραχωρήσεων: η Ουάσιγκτον μιλά για 100 χρόνια, ενώ βενεζουελανικές πηγές έχουν αναφερθεί σε μικρότερη περίοδο.

Αυτό από μόνο του δείχνει ότι η τελική νομική αρχιτεκτονική παραμένει αντικείμενο έντονης πολιτικής συζήτησης.

Η συμφωνία μπορεί να επιβιώσει 100 χρόνια;

Το 100ετές σκέλος δημιουργεί τεράστιο πολιτικό ρίσκο.

Μπορεί να αλλάξουν κυβερνήσεις.

Μπορεί να αλλάξει το πολιτικό σύστημα της Βενεζουέλας.

Μπορεί να αλλάξουν οι σχέσεις Ουάσιγκτον–Καράκας.

Ένα μελλοντικό καθεστώς θα μπορούσε να επιχειρήσει αναδιαπραγμάτευση, αμφισβήτηση ή ακόμη και ακύρωση μέρους των συμφωνιών.

Αυτό ακριβώς είναι το δίλημμα για τους επενδυτές: η Βενεζουέλα έχει τεράστιο ενεργειακό δυναμικό, αλλά και πολύ υψηλό πολιτικό και νομικό ρίσκο.

Η συζήτηση έχει ήδη φτάσει στο αμερικανικό Κογκρέσο

Η αμερικανική εμπλοκή έχει αρχίσει να προκαλεί ερωτήματα και στην Ουάσιγκτον.

Οι Financial Times αναφέρουν ότι μέλη του Κογκρέσου, μεταξύ αυτών και Δημοκρατικοί, πιέζουν το State Department να δώσει περισσότερα στοιχεία για τη διαχείριση των εσόδων από το βενεζουελάνικο πετρέλαιο και για τη συμφωνία της NABEP.

Το ενδιαφέρον αφορά κυρίως τη διαφάνεια των λογαριασμών και τον βαθμό στον οποίο η αμερικανική κυβέρνηση λειτουργεί πλέον ως άμεσος οικονομικός παίκτης.

Τραμπ–Ροντρίγκες: Η επόμενη πράξη στη Νέα Υόρκη

Και η υπόθεση περνά τώρα στο ανώτερο πολιτικό επίπεδο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να συναντηθεί με την Ντέλσι Ροντρίγκες στη Νέα Υόρκη στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, στην πρώτη τους διά ζώσης επαφή μετά την απομάκρυνση Μαδούρο.

Η ενεργειακή συμφωνία θα αποτελεί αναπόφευκτα ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του νέου πλαισίου σχέσεων.

Το νέο μοντέλο ισχύος

Η περίπτωση της Βενεζουέλας μπορεί τελικά να έχει σημασία πολύ πέρα από τη Λατινική Αμερική.

Δεν υπάρχει αμερικανική κατοχή.

Δεν υπάρχει επίσημη προσάρτηση πετρελαϊκών κοιτασμάτων.

Υπάρχει όμως ένα δίκτυο συμβολαίων, equity, governance rights, off-take agreements και επενδυτικών υποχρεώσεων που μπορεί να διατηρήσει αμερικανική επιρροή πολύ περισσότερο από όσο θα μπορούσε να διαρκέσει μια στρατιωτική παρουσία.

Αυτό είναι και το πραγματικό γεωπολιτικό ερώτημα:

μήπως η Βενεζουέλα γίνεται το πρώτο μεγάλο παράδειγμα μιας νέας μορφής επέμβασης, όπου η στρατιωτική ισχύς ανοίγει τον δρόμο και οι μακροχρόνιες οικονομικές συμφωνίες εδραιώνουν την επιρροή;

Δεν υπάρχει ακόμη οριστική απάντηση.

Υπάρχει όμως ένα δεδομένο: οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πλέον έναν άμεσο, μακροπρόθεσμο και θεσμικά προστατευμένο οικονομικό ρόλο σε ένα από τα μεγαλύτερα πετρελαϊκά αποθέματα του πλανήτη — και αυτό αλλάζει τόσο την ενεργειακή αγορά όσο και την ισορροπία ισχύος στη Λατινική Αμερική.

Πηγή: pagenews.gr