Ρωσικό τελεσίγραφο στην Αρμενία: «ΕΕ ή Μόσχα μέχρι τον Δεκέμβριο» – Απειλές για πετρέλαιο και φυσικό αέριο

Η Μόσχα απαιτεί δημοψήφισμα για την ευρωπαϊκή πορεία του Ερεβάν και προειδοποιεί με συνέπειες εάν η κυβέρνηση Πασινιάν δεν ξεκαθαρίσει τη θέση της – Στο τραπέζι περιορισμοί στην ενέργεια και στο εμπόριο, ενώ ο Πούτιν έχει ήδη επικαλεστεί το «σενάριο της Ουκρανίας».

Σε ένα κρίσιμο γεωπολιτικό σταυροδρόμι βρίσκεται η Αρμενία, καθώς η Ρωσία αυξάνει δραματικά την πίεση προς την κυβέρνηση του Νικόλ Πασινιάν, απαιτώντας ουσιαστικά να ξεκαθαρίσει εάν το μέλλον της χώρας βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή στην υπό ρωσική επιρροή Ευρασιατική Οικονομική Ένωση (ΕΟΕ).

Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών ζητά να πραγματοποιηθεί μέχρι τον Δεκέμβριο του 2026 πανεθνικό δημοψήφισμα, στο οποίο οι Αρμένιοι θα κληθούν να επιλέξουν ανάμεσα στην ευρωπαϊκή προοπτική και την παραμονή στην ΕΟΕ.

Πίσω από την απαίτηση βρίσκεται ένα ακόμη πιο σκληρό μήνυμα: η Μόσχα διαθέτει ισχυρούς οικονομικούς και ενεργειακούς μοχλούς πίεσης και εμφανίζεται έτοιμη να τους χρησιμοποιήσει.

Το τελεσίγραφο της Μόσχας

Τη ρωσική θέση παρουσίασε ο υφυπουργός Εξωτερικών Μιχαήλ Γαλουζίν, συνδέοντας την προθεσμία του Δεκεμβρίου με την επόμενη σύνοδο των χωρών της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης.

Στη σύνοδο, Ρωσία, Λευκορωσία, Καζακστάν και Κιργισία αναμένεται να εξετάσουν τις πιθανές συνέπειες από την ευρωπαϊκή πορεία της Αρμενίας και το ενδεχόμενο αναστολής της εφαρμογής της Συνθήκης της ΕΟΕ σε σχέση με το Ερεβάν.

Το μήνυμα του Ρώσου αξιωματούχου ήταν σαφές: εάν μέχρι τότε η απαίτηση για δημοψήφισμα δεν έχει εισακουστεί, τα κράτη-μέλη θα το λάβουν υπόψη όταν αποφασίσουν τα επόμενα κοινά τους βήματα.

Στο τραπέζι πετρέλαιο και φυσικό αέριο

Το ισχυρότερο χαρτί της Ρωσίας είναι η οικονομική και ενεργειακή εξάρτηση της Αρμενίας.

Η Μόσχα έχει τη δυνατότητα να ασκήσει πίεση μέσω των προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ η αρμενική οικονομία εξαρτάται σημαντικά από τις εμπορικές συμφωνίες της ΕΟΕ και την πρόσβασή της στις αγορές των κρατών-μελών.

Για μια χώρα όπως η Αρμενία, χωρίς πρόσβαση στη θάλασσα και με περιορισμένες εναλλακτικές ενεργειακές διαδρομές, μια σοβαρή ανατροπή των σχέσεων με τη Ρωσία θα μπορούσε να έχει σημαντικές οικονομικές συνέπειες.

Η Αρμενία κοιτάζει όλο και περισσότερο προς την Ευρώπη

Η σύγκρουση δεν προέκυψε ξαφνικά.

Την άνοιξη του 2025, η Αρμενία ενέκρινε νόμο για την έναρξη της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Η συγκεκριμένη απόφαση δεν ισοδυναμεί με επίσημη αίτηση ένταξης στην ΕΕ, αποτελεί όμως ένα σαφές πολιτικό μήνυμα για την κατεύθυνση που εξετάζει το Ερεβάν.

Η ευρωπαϊκή προοπτική αποτέλεσε μάλιστα βασικό στοιχείο της προεκλογικής εκστρατείας του κυβερνώντος κόμματος Πολιτική Συμφωνία, το οποίο κέρδισε τις βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου του 2026 απέναντι στη φιλορωσική αντιπολίτευση.

Ο Πασινιάν θέλει να κρατήσει και τις δύο πόρτες ανοιχτές

Η στρατηγική του Νικόλ Πασινιάν είναι πολύ πιο προσεκτική από μια άμεση ρήξη με τη Μόσχα.

Ο Αρμένιος πρωθυπουργός έχει δηλώσει ότι η χώρα του θα συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για να πλησιάσει τα κριτήρια ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Παράλληλα, όμως, παραδέχεται ότι η ταυτόχρονη πλήρης συμμετοχή στην ΕΕ και στην ΕΟΕ είναι αδύνατη.

Το σχέδιο του Ερεβάν είναι ουσιαστικά να δημιουργήσει μια «εναλλακτική επιλογή» και να παραμείνει στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση για όσο διάστημα αυτό είναι δυνατό, διατηρώντας ταυτόχρονα ανοικτή την ευρωπαϊκή προοπτική.

Ακριβώς αυτό είναι που η Μόσχα δείχνει πλέον ότι δεν είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί.

Η απάντηση του Ερεβάν: «Δεν τίθεται τέτοιο ζήτημα»

Η αρμενική κυβέρνηση δεν αποδέχεται τη ρωσική απαίτηση για άμεσο δημοψήφισμα.

Ο βουλευτής του κυβερνώντος κόμματος Σαργκίς Χαντανιάν υποστήριξε ότι δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί δημοψήφισμα για ένα ζήτημα το οποίο, όπως είπε, «απλώς δεν τίθεται».

Παράλληλα διαβεβαίωσε ότι η συμμετοχή της Αρμενίας στην ΕΟΕ εξακολουθεί να εξυπηρετεί τα συμφέροντα της χώρας και ότι το Ερεβάν θα συνεχίσει να συμβάλλει στη λειτουργία της Ένωσης.

Η ΕΕ ενισχύει την παρουσία της

Την ίδια στιγμή, οι Βρυξέλλες πλησιάζουν όλο και περισσότερο την Αρμενία.

Τον Ιούλιο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επισκέφθηκε το Ερεβάν και ανακοίνωσε ένα μεγάλο πακέτο οικονομικής και πολιτικής υποστήριξης.

Η κίνηση ενίσχυσε την εικόνα μιας Αρμενίας που σταδιακά απομακρύνεται από τη σχεδόν αποκλειστική εξάρτησή της από τη Ρωσία.

Ωστόσο, η ευρωπαϊκή ένταξη παραμένει μακρινή και αβέβαιη.

Η Αρμενία δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε θέση να αντικαταστήσει άμεσα όλες τις οικονομικές και ενεργειακές σχέσεις που έχει οικοδομήσει με τη Ρωσία.

Η Μόσχα βλέπει να χάνει έναν παλιό σύμμαχο

Για δεκαετίες η Αρμενία θεωρούνταν ένας από τους στενότερους συμμάχους της Ρωσίας στον Νότιο Καύκασο.

Η σχέση όμως έχει επιδεινωθεί δραματικά.

Το Ερεβάν κατηγόρησε τη Μόσχα ότι δεν εκπλήρωσε τις δεσμεύσεις ασφαλείας της απέναντι στην Αρμενία, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης με το Αζερμπαϊτζάν.

Η δυσπιστία αυτή επιτάχυνε την προσπάθεια του Πασινιάν να διαφοροποιήσει τις διεθνείς συμμαχίες της χώρας.

Και πλέον η Ευρώπη αποτελεί την πιο σημαντική εναλλακτική.

Ο Πούτιν είχε προειδοποιήσει προσωπικά τον Πασινιάν

Οι προειδοποιήσεις δεν ξεκίνησαν τώρα.

Τον Απρίλιο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν υποδέχθηκε τον Πασινιάν στο Κρεμλίνο και έθεσε δημόσια το ζήτημα των συμβάσεων φυσικού αερίου, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι σημερινοί ευνοϊκοί όροι δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένοι εάν το Ερεβάν συνεχίσει την προσέγγισή του με την ΕΕ.

Ήταν μία από τις πρώτες ξεκάθαρες ενδείξεις ότι η Μόσχα σκοπεύει να χρησιμοποιήσει την ενέργεια ως μέσο πίεσης.

Η σύνοδος που εξόργισε το Κρεμλίνο

Έναν μήνα αργότερα, η Αρμενία φιλοξένησε τη σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, στην οποία συμμετείχαν Ευρωπαίοι ηγέτες και ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Η κίνηση προκάλεσε έντονη ενόχληση στη Μόσχα.

Η εικόνα του Ερεβάν να φιλοξενεί μια μεγάλη ευρωπαϊκή σύνοδο με την παρουσία του Ουκρανού προέδρου είχε ισχυρό πολιτικό συμβολισμό.

Λίγο αργότερα, ο Πούτιν επανέφερε δημόσια την ιδέα του δημοψηφίσματος.

Το «ευγενικό διαζύγιο»

Ο Ρώσος πρόεδρος υποστήριξε ότι θα ήταν λογικό να ερωτηθούν οι πολίτες της Αρμενίας για το ποια κατεύθυνση επιθυμούν.

Εάν επιλέξουν την Ευρωπαϊκή Ένωση, είπε, τότε Ρωσία και Αρμενία θα μπορούσαν να ακολουθήσουν τον δρόμο ενός «ήπιου, ευγενικού και αμοιβαία επωφελούς διαζυγίου».

Η διατύπωση ακούγεται συμβιβαστική.

Η συνέχεια όμως ήταν πολύ πιο απειλητική.

Η αναφορά Πούτιν στην Ουκρανία

Ο Πούτιν συνέδεσε την αρμενική ευρωπαϊκή προοπτική με την περίπτωση της Ουκρανίας.

Υποστήριξε ότι όλοι μπορούν να δουν τι συνέβη στην Ουκρανία και ισχυρίστηκε ότι η κρίση ξεκίνησε από την προσπάθειά της να προσεγγίσει την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ιστορική αυτή ερμηνεία αποτελεί τη θέση του Ρώσου προέδρου και αμφισβητείται έντονα από την Ουκρανία και δυτικές κυβερνήσεις.

Πολιτικά, όμως, η αναφορά είχε ξεκάθαρο αποδέκτη: τον Πασινιάν.

Ο Πασινιάν δεν μπήκε σε σύγκρουση

Η απάντηση του Αρμένιου πρωθυπουργού ήταν προσεκτική.

Δήλωσε ότι η χώρα του δεν πρόκειται να εμπλακεί σε «λεκτικό πόλεμο» με τη Ρωσία και ότι θα υπερασπιστεί ψύχραιμα τις θέσεις της.

Παράλληλα ξεκαθάρισε ότι δεν θεωρεί αυτή τη στιγμή απαραίτητη τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος.

Η στρατηγική είναι προφανής: το Ερεβάν θέλει να συνεχίσει την προσέγγιση με την Ευρώπη χωρίς να προκαλέσει μια απότομη οικονομική ρήξη με τη Μόσχα.

Η Ρωσία έχει ήδη αρχίσει την οικονομική πίεση

Οι προειδοποιήσεις όμως δεν περιορίζονται πλέον στα λόγια.

Μετά τις πρόσφατες αρμενικές εκλογές, η Ρωσία άρχισε να επιβάλλει σταδιακά «προσωρινούς περιορισμούς» σε αρμενικά προϊόντα.

Το Ερεβάν αντέδρασε, υποστηρίζοντας ότι τέτοιες κινήσεις έρχονται σε αντίθεση με το νομικό πλαίσιο που διέπει τις σχέσεις των δύο χωρών.

Ο ίδιος ο Πασινιάν προειδοποίησε ότι οι περιορισμοί δημιουργούν αρνητική εικόνα για την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση στην αρμενική κοινωνία.

Η μάχη για τον Νότιο Καύκασο

Η αντιπαράθεση ξεπερνά κατά πολύ το ζήτημα μιας εμπορικής ένωσης.

Η Αρμενία βρίσκεται σε μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές περιοχές μεταξύ Ευρώπης, Ρωσίας, Τουρκίας, Ιράν και Κασπίας.

Η απομάκρυνσή της από τη Μόσχα θα αποτελούσε σημαντικό πλήγμα για τη ρωσική επιρροή στον Νότιο Καύκασο.

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αντίθετα, μια βαθύτερη σχέση με το Ερεβάν θα διεύρυνε την πολιτική της παρουσία σε μια περιοχή στρατηγικής σημασίας.

Ο Δεκέμβριος μετατρέπεται σε ορόσημο

Η Ρωσία έχει πλέον βάλει συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα.

Δεκέμβριος 2026.

Τότε τα κράτη της ΕΟΕ θα συζητήσουν την κατάσταση της Αρμενίας και τα επόμενα βήματά τους εάν το Ερεβάν συνεχίσει να αρνείται το δημοψήφισμα που ζητά η Μόσχα.

Μέχρι τότε, ο Πασινιάν θα προσπαθήσει να διατηρήσει μια εξαιρετικά δύσκολη ισορροπία: να προχωρήσει προς την Ευρώπη χωρίς να χάσει απότομα την πρόσβαση στα οικονομικά και ενεργειακά πλεονεκτήματα που προσφέρει η σχέση με τη Ρωσία.

Όμως η Μόσχα στέλνει πλέον το μήνυμα ότι η εποχή κατά την οποία η Αρμενία μπορούσε να κρατά ταυτόχρονα ανοιχτές και τις δύο πόρτες πλησιάζει στο τέλος της.

Το δίλημμα γίνεται όλο και πιο καθαρό: Βρυξέλλες ή Μόσχα.

Και αυτή τη φορά, το Κρεμλίνο απαιτεί απάντηση.

Πηγή: Pagenews.gr