ΗΠΑ σε Ρωσία μετά την επίσκεψη Πούτιν στις Κουρίλες:«Ακλόνητη στήριξη σε Ιαπωνία»–Εστία έντασης στον Ειρηνικό
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 9 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//ΗΠΑ σε Ρωσία μετά την επίσκεψη Πούτιν στις Κουρίλες:«Ακλόνητη στήριξη σε Ιαπωνία»–Εστία έντασης στον Ειρηνικό
Η επίσκεψη του Βλαντίμιρ Πούτιν στις Κουρίλες στις 13 Αυγούστου 2026 άνοιξε ένα ακόμη μέτωπο αντιπαράθεσης ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση, αυτή τη φορά στον βόρειο Ειρηνικό.
Ο Ρώσος πρόεδρος επισκέφθηκε την Ιτουρούπ, ένα από τα τέσσερα νότια νησιά που ελέγχει η Μόσχα αλλά διεκδικεί η Ιαπωνία ως «Βόρειες Περιοχές», προκαλώντας άμεση και σκληρή αντίδραση από το Τόκιο. Ήταν η πρώτη επίσκεψη του Πούτιν στο αμφισβητούμενο αρχιπέλαγος, σε μια κίνηση με έντονο συμβολισμό για τη ρωσική κυριαρχία.
Η Ουάσιγκτον έσπευσε να συνταχθεί με την Ιαπωνία, με τον Αμερικανό πρεσβευτή στο Τόκιο Τζορτζ Γκλας να επαναλαμβάνει την αμερικανική στήριξη προς τον βασικό ασιατικό σύμμαχο των ΗΠΑ και να συνδέει το ζήτημα με τη σταθερότητα ολόκληρου του Ινδοειρηνικού.
Το μήνυμα της Ουάσιγκτον: Στήριξη στο Τόκιο απέναντι στη Μόσχα
Η αμερικανική παρέμβαση δεν είναι απλώς μια διπλωματική χειρονομία προς την Ιαπωνία.
Έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσιγκτον επιχειρεί να ενισχύσει την αρχιτεκτονική ασφαλείας στον Ινδοειρηνικό και να δείξει ότι οι δεσμεύσεις της προς τους συμμάχους της δεν περιορίζονται μόνο στην Κίνα ή στη Βόρεια Κορέα.
Ο Γκλας τόνισε ότι οι ΗΠΑ παραμένουν σταθερά στο πλευρό της Ιαπωνίας και αντιτίθενται σε ενέργειες που μπορούν να υπονομεύσουν την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή.
Η αμερικανική θέση αποκτά βαρύτητα επειδή οι Κουρίλες δεν είναι ένα απομονωμένο ιστορικό ζήτημα.
Αποτελούν μέρος μιας πολύ ευρύτερης γεωπολιτικής εξίσωσης που περιλαμβάνει τη Ρωσία, την Ιαπωνία, τις ΗΠΑ, τον βόρειο Ειρηνικό και τις θαλάσσιες γραμμές μεταξύ της ρωσικής Άπω Ανατολής και του ωκεανού.
Η επίσκεψη Πούτιν ήταν μήνυμα κυριαρχίας
Ο Πούτιν επισκέφθηκε εγκαταστάσεις στην Ιτουρούπ, μεταξύ των οποίων μονάδα επεξεργασίας ψαριών, νοσοκομείο και σχολείο, ενώ συναντήθηκε και με τον κυβερνήτη της Σαχαλίνης Βαλέρι Λιμαρένκο.
Σε καθαρά πρακτικό επίπεδο, η επίσκεψη θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως περιοδεία σε ρωσική περιφέρεια.
Σε γεωπολιτικό επίπεδο, όμως, το μήνυμα ήταν πολύ πιο σαφές:
η Μόσχα θέλει να δείξει ότι θεωρεί τα νησιά αναπόσπαστο τμήμα της ρωσικής επικράτειας και ότι δεν αποδέχεται κανένα δικαίωμα του Τόκιο να περιορίζει τις κινήσεις της εκεί.
Η Ρωσία έχει άλλωστε ενισχύσει σταδιακά και τη στρατιωτική της παρουσία στις Κουρίλες, κάτι που υπογραμμίζει ότι η διαφορά δεν αφορά μόνο ιστορική μνήμη αλλά και πραγματικό στρατηγικό έλεγχο.
Τακαΐτσι: «Απολύτως απαράδεκτη» η επίσκεψη
Η αντίδραση της Ιαπωνίας ήταν άμεση.
Η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι χαρακτήρισε την επίσκεψη Πούτιν ασύμβατη με την ιαπωνική θέση για τις Βόρειες Περιοχές και «απολύτως απαράδεκτη».
Η ίδια προειδοποίησε ότι η κίνηση αυτή επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τις ήδη προβληματικές σχέσεις Μόσχας–Τόκιο.
Το ιαπωνικό μήνυμα είναι ότι το θέμα των νησιών δεν πρόκειται να εγκαταλειφθεί, ακόμη και αν οι διμερείς σχέσεις έχουν παγώσει μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τις κυρώσεις που επέβαλε η Ιαπωνία.
Ο Μοτέγκι κάλεσε τον Ρώσο πρεσβευτή
Ο υπουργός Εξωτερικών Τοσίμιτσου Μοτέγκι προχώρησε ακόμη περισσότερο.
Κάλεσε τον Ρώσο πρεσβευτή Νικολάι Νοζντρέφ στο ιαπωνικό υπουργείο Εξωτερικών και υπέβαλε επίσημη και έντονη διαμαρτυρία για την παρουσία του Πούτιν στην Ιτουρούπ.
Η θέση του Τόκιο παραμένει ότι τα τέσσερα νοτιότερα νησιά αποτελούν ιστορικά και νομικά ιαπωνικό έδαφος.
Το πρόβλημα είναι ότι η Ρωσία απορρίπτει πλήρως αυτή την ερμηνεία.
Και οι δύο πλευρές, επομένως, ξεκινούν από σχεδόν ασύμβατες θέσεις.
Η Μόσχα απαντά: «Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για την κυριαρχία μας»
Η ρωσική αντίδραση ήταν εξίσου σκληρή.
Η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα απέρριψε τις ιαπωνικές επικρίσεις ως αβάσιμες και κατηγόρησε το Τόκιο ότι ακολουθεί αντιρωσική πολιτική που αγγίζει, κατά τη Μόσχα, τα όρια της εχθρότητας.
Η βασική ρωσική θέση είναι ότι τα νότια νησιά των Κουρίλων ενσωματώθηκαν νόμιμα στη Σοβιετική Ένωση μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και σήμερα αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
Για τη Μόσχα, επομένως, το ζήτημα έχει κλείσει.
Για το Τόκιο, δεν έκλεισε ποτέ.
Γιατί οι Κουρίλες παραμένουν ανοιχτή πληγή από το 1945
Η ρίζα της διαφοράς βρίσκεται στις τελευταίες ημέρες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η Σοβιετική Ένωση κατέλαβε τα νησιά το 1945, λίγο πριν από το τέλος του πολέμου στον Ειρηνικό.
Η Ιαπωνία διεκδικεί τέσσερα νότια νησιά:
- Ιτουρούπ / Ετορόφου,
- Κουνασίρ / Κουνασίρι,
- Σικοτάν,
- το σύμπλεγμα Χαμπομάι.
Η διαφορά είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους Ρωσία και Ιαπωνία δεν έχουν υπογράψει μέχρι σήμερα πλήρη συνθήκη ειρήνης που να κλείνει τυπικά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μεταξύ τους.
Αυτό και μόνο δείχνει πόσο βαθιά είναι η εκκρεμότητα.
Μεντβέντεφ: «Ήταν, είναι και θα παραμείνουν ρωσικά»
Τη σκληρότερη απάντηση προς την Ιαπωνία έδωσε ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ.
Ο πρώην πρόεδρος της Ρωσίας, ο οποίος είχε επισκεφθεί επανειλημμένα τις Κουρίλες όταν βρισκόταν στην κορυφή της ρωσικής εξουσίας, απέρριψε τις ιαπωνικές διαμαρτυρίες και υποστήριξε ότι τα νησιά ήταν, είναι και θα παραμείνουν ρωσικά.
Η ρητορική του Μεντβέντεφ δείχνει ότι στη Μόσχα δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή πολιτική διάθεση για οποιαδήποτε εδαφική διαπραγμάτευση.
Κάτι που καθιστά την επανεκκίνηση ενός σοβαρού διαλόγου εξαιρετικά δύσκολη.
Το προηγούμενο του 2010 και η διαφορά με σήμερα
Το 2010 ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ είχε γίνει ο πρώτος Ρώσος πρόεδρος που επισκέφθηκε τα αμφισβητούμενα νησιά.
Η επίσκεψη είχε προκαλέσει τότε μεγάλη οργή στην Ιαπωνία.
Η σημερινή κίνηση Πούτιν, όμως, γίνεται σε πολύ διαφορετικό γεωπολιτικό περιβάλλον.
Οι σχέσεις Ρωσίας–Δύσης βρίσκονται σε βαθιά κρίση.
Η Ιαπωνία έχει συνταχθεί με το δυτικό στρατόπεδο στις κυρώσεις για την Ουκρανία.
Η στρατιωτική συνεργασία ΗΠΑ–Ιαπωνίας ενισχύεται.
Και η ευρύτερη περιοχή του Ινδοειρηνικού έχει μετατραπεί σε κεντρικό πεδίο ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων.
Άρα μια επίσκεψη στις Κουρίλες το 2026 έχει πολύ μεγαλύτερη στρατηγική φόρτιση από την αντίστοιχη κίνηση του 2010.
Οι Κουρίλες είναι και στρατιωτικό κλειδί
Το αρχιπέλαγος έχει ιδιαίτερη στρατηγική αξία για τη Ρωσία.
Βρίσκεται ανάμεσα στη χερσόνησο Καμτσάτκα και στο ιαπωνικό Χοκάιντο και αποτελεί ουσιαστικά θαλάσσια πύλη μεταξύ της Θάλασσας του Οχότσκ και του Ειρηνικού.
Η Θάλασσα του Οχότσκ έχει τεράστια σημασία για τη ρωσική πυρηνική αποτροπή, καθώς χρησιμοποιείται από στρατηγικά υποβρύχια του ρωσικού Στόλου του Ειρηνικού.
Άρα ο έλεγχος των νησιών δεν είναι για τη Μόσχα μόνο θέμα εθνικού γοήτρου.
Είναι θέμα στρατηγικού βάθους.
Γιατί ενδιαφέρονται τόσο πολύ οι ΗΠΑ
Από αμερικανικής πλευράς, η ενίσχυση της Ιαπωνίας αποτελεί κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής για τον Ινδοειρηνικό.
Το Τόκιο είναι βασικός σύμμαχος της Ουάσιγκτον.
Φιλοξενεί αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις.
Συμμετέχει στον στρατηγικό σχεδιασμό για την Κίνα και τη Βόρεια Κορέα.
Και τα τελευταία χρόνια αυξάνει σημαντικά τις αμυντικές του δυνατότητες.
Στο πλαίσιο αυτό, κάθε ρωσική κίνηση που αμφισβητεί μια ιαπωνική εδαφική θέση αποκτά άμεσα αμερικανική διάσταση.
Η παρέμβαση του πρεσβευτή Γκλας επιβεβαιώνει ακριβώς αυτή τη λογική.
Ρωσία και Κίνα πιο κοντά – Ιαπωνία και ΗΠΑ πιο κοντά
Υπάρχει όμως και μια μεγαλύτερη γεωπολιτική εικόνα.
Η Ρωσία έχει έρθει πολύ πιο κοντά στην Κίνα τα τελευταία χρόνια.
Η Ιαπωνία έχει ενισχύσει αντίστοιχα τη συμμαχία της με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αυτό δημιουργεί μια νέα διαχωριστική γραμμή στη βορειοανατολική Ασία.
Δεν πρόκειται για επίσημη αντιπαράθεση δύο στρατοπέδων στα πρότυπα του Ψυχρού Πολέμου.
Αλλά οι τάσεις είναι εμφανείς.
Στη μία πλευρά βρίσκεται μια όλο και πιο στενή στρατηγική σχέση Μόσχας–Πεκίνου.
Στην άλλη, ένας ισχυρότερος άξονας Ουάσιγκτον–Τόκιο, με την Ιαπωνία να αυξάνει τον αμυντικό της ρόλο.
Οι Κουρίλες βρίσκονται ακριβώς πάνω σε αυτή τη νέα γεωπολιτική γραμμή τριβής.
Η ειρηνευτική συμφωνία απομακρύνεται ακόμη περισσότερο
Για δεκαετίες, Ρωσία και Ιαπωνία προσπάθησαν κατά περιόδους να βρουν φόρμουλα συμβιβασμού.
Υπήρξαν μάλιστα περίοδοι κατά τις οποίες εξετάζονταν διαφορετικές εκδοχές επιστροφής ή κοινής οικονομικής αξιοποίησης ορισμένων νησιών.
Σήμερα, αυτό το παράθυρο δείχνει σχεδόν κλειστό.
Η Ρωσία θεωρεί την Ιαπωνία μέρος του δυτικού μηχανισμού κυρώσεων.
Η Ιαπωνία αντιμετωπίζει τη Ρωσία ως κράτος που έχει αλλάξει μονομερώς το ευρωπαϊκό status quo με τη χρήση στρατιωτικής ισχύος.
Και πάνω σε αυτή τη βαθιά δυσπιστία έρχεται τώρα η επίσκεψη Πούτιν.
Η κίνηση κάνει μια μελλοντική συμβιβαστική συμφωνία ακόμη δυσκολότερη.
Ένα μικρό αρχιπέλαγος με πολύ μεγάλη γεωπολιτική σημασία
Στον χάρτη, οι τέσσερις αμφισβητούμενες περιοχές μοιάζουν μικρές σε σχέση με τη Ρωσία και την Ιαπωνία.
Αλλά στη γεωπολιτική η σημασία δεν μετριέται μόνο σε τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Οι Κουρίλες συνδέουν:
- ιστορικές διεκδικήσεις,
- στρατιωτική πρόσβαση στον Ειρηνικό,
- πυρηνική αποτροπή,
- αμερικανικές δεσμεύσεις προς την Ιαπωνία,
- τη ρωσοκινεζική προσέγγιση,
- και τη νέα στρατιωτική αναβάθμιση του Τόκιο.
Γι’ αυτό η επίσκεψη Πούτιν δεν ήταν μια απλή περιοδεία.
Ήταν μια δήλωση κυριαρχίας.
Και η αμερικανική αντίδραση δεν ήταν απλώς μια δήλωση αλληλεγγύης.
Ήταν υπενθύμιση ότι η εδαφική διαφορά Ρωσίας–Ιαπωνίας έχει πλέον ενταχθεί στη μεγάλη εξίσωση ασφαλείας του Ινδοειρηνικού.
Η Μόσχα θέλει να δείξει ότι το ζήτημα των Κουρίλων έχει τελειώσει.
Το Τόκιο απαντά ότι δεν έχει τελειώσει ποτέ.
Και με τις Ηνωμένες Πολιτείες να μπαίνουν πλέον τόσο καθαρά στη συζήτηση, ένα παλιό μέτωπο του 1945 αποκτά ξανά χαρακτηριστικά κρίσης του 21ου αιώνα.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
