Τρεις τρόποι που η Κίνα κερδίζει από τη συμφωνία Σαουδικής Αραβίας–Τουρκίας–Πακιστάν

Το «Σύμφωνο της Μέκκας» δείχνει προς μια πιο πολυπολική αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή, όπου οι ΗΠΑ δεν αποτελούν πλέον το μοναδικό κέντρο βάρους – Γιατί το Πεκίνο μπορεί να ενισχύσει επιρροή, αμυντικές πωλήσεις και τεχνολογική παρουσία χωρίς να αναλάβει το κόστος μιας αμερικανικού τύπου στρατιωτικής εγγύησης

Η νέα αμυντική συμφωνία μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν δεν αφορά μόνο τις τρεις χώρες που την υπέγραψαν.

Αφορά και έναν τέταρτο παίκτη που δεν βρίσκεται τυπικά μέσα στο σχήμα, αλλά έχει πολλά να κερδίσει από τη δημιουργία του:

την Κίνα.

Σχεδόν έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν και με την Ουάσιγκτον να μην έχει ακόμη διαμορφώσει σαφή στρατηγική εξόδου από την κρίση, στον Κόλπο αρχίζει να σχηματίζεται μια νέα πραγματικότητα ασφαλείας.

Το λεγόμενο «Σύμφωνο της Μέκκας» προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων, ενώ προβλέπεται στενότερος συντονισμός σε πληροφορίες, εκπαίδευση, logistics και αμυντική βιομηχανία.

Η πραγματική επιχειρησιακή αξία της συμφωνίας μένει ακόμη να αποδειχθεί.

Η πολιτική της σημασία, όμως, είναι ήδη σαφής:

οι περιφερειακές δυνάμεις αναζητούν περισσότερη ασφάλεια χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Και αυτό είναι ακριβώς το είδος της Μέσης Ανατολής που το Πεκίνο θα ήθελε να δει.

1. Η διαφοροποίηση από τις ΗΠΑ είναι από μόνη της κέρδος για την Κίνα

Ο πρώτος και σημαντικότερος τρόπος με τον οποίο ωφελείται η Κίνα είναι στρατηγικός.

Η αμερικανική παρουσία υπήρξε επί δεκαετίες ο βασικός πυλώνας ασφαλείας του Κόλπου.

Αμερικανικές βάσεις, συστήματα αεράμυνας, ναυτικές δυνάμεις, συμφωνίες ασφαλείας και εξοπλιστικά προγράμματα δημιούργησαν μια αρχιτεκτονική στην οποία η Ουάσιγκτον λειτουργούσε ως ο τελικός εγγυητής.

Το νέο σύμφωνο δεν καταργεί αυτή τη σχέση.

Αλλά την αραιώνει.

Όσο περισσότερο η Σαουδική Αραβία δημιουργεί παράλληλα δίκτυα ασφαλείας με Τουρκία και Πακιστάν, τόσο λιγότερο απόλυτη γίνεται η εξάρτησή της από τις ΗΠΑ.

Και όσο μειώνεται αυτή η αποκλειστικότητα, τόσο περισσότερο χώρο αποκτά η Κίνα.

Η Κίνα δεν θέλει απαραίτητα να αντικαταστήσει τις ΗΠΑ

Εδώ χρειάζεται μια κρίσιμη διάκριση.

Το Πεκίνο δεν φαίνεται να επιδιώκει να γίνει ο νέος «σερίφης» του Κόλπου με τον τρόπο που λειτουργούσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Δεν διαθέτει αντίστοιχο δίκτυο βάσεων.

Δεν έχει την ίδια στρατιωτική παρουσία.

Και μέχρι σήμερα δεν έχει δείξει διάθεση να αναλάβει το τεράστιο οικονομικό και πολιτικό κόστος της πλήρους στρατιωτικής εγγύησης της περιοχής.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν επωφελείται από τη μείωση της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας.

Το κινεζικό ιδανικό σενάριο μπορεί να είναι πολύ πιο βολικό:

οι τοπικές δυνάμεις να αναλαμβάνουν περισσότερο από το κόστος της ασφάλειάς τους και η Κίνα να διευρύνει στο μεταξύ εμπόριο, επενδύσεις, τεχνολογία και αμυντικές σχέσεις.

Με άλλα λόγια, επιρροή χωρίς το πλήρες κόστος της ηγεμονίας.

Η κινεζική θεωρία της «περιφερειακής ασφάλειας»

Το Πεκίνο προωθεί εδώ και χρόνια την αντίληψη ότι τα περιφερειακά κράτη πρέπει να έχουν μεγαλύτερο ρόλο στη διαμόρφωση της δικής τους ασφάλειας.

Η κινεζική ρητορική μιλά για «κοινή, συνολική, συνεργατική και βιώσιμη ασφάλεια», μια αρχιτεκτονική λιγότερο εξαρτημένη από εξωτερικές δυνάμεις.

Το 2022, κατά την επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ στη Σαουδική Αραβία, το Πεκίνο είχε ήδη εκφράσει στήριξη σε μια νέα και περισσότερο ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική ασφαλείας για τον Κόλπο.

Η συμφωνία της Μέκκας ταιριάζει εντυπωσιακά σε αυτή τη λογική.

Όχι επειδή είναι «κινεζικό σχέδιο».

Αλλά επειδή παράγει το αποτέλεσμα που η Κίνα θεωρεί ευνοϊκό:

περισσότερους περιφερειακούς πόλους και μικρότερη μονοπωλιακή εξάρτηση από την Ουάσιγκτον.

2. Το «χαρτί Πακιστάν» βάζει την Κίνα μέσα στη συμφωνία χωρίς να είναι μέλος

Ο δεύτερος λόγος είναι ακόμη πιο άμεσος.

Το Πακιστάν είναι ένας από τους στενότερους στρατηγικούς εταίρους της Κίνας.

Οι δύο χώρες έχουν αναπτύξει δεκαετίες αμυντικής συνεργασίας.

Μαχητικά αεροσκάφη.

Πολεμικά πλοία.

Υποβρύχια.

Drones.

Πυραυλικά συστήματα.

Εκπαίδευση.

Κοινή παραγωγή.

Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι το JF-17, το οποίο αναπτύχθηκε από κοινού από το Pakistan Aeronautical Complex και την κινεζική Chengdu Aircraft Industry Group.

Το μαχητικό αποτελεί σήμερα βασικό στοιχείο της πακιστανικής Πολεμικής Αεροπορίας.

Άρα όταν το Πακιστάν μπαίνει βαθύτερα στην ασφάλεια του Κόλπου, μπαίνει μαζί του και ένα σημαντικό κομμάτι του κινεζικού αμυντικού οικοσυστήματος.

Και υπάρχει ο πυρηνικός παράγοντας

Το Πακιστάν είναι επίσης το μοναδικό πυρηνικό κράτος μεταξύ των τριών μελών του νέου συμφώνου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το πακιστανικό πυρηνικό οπλοστάσιο τίθεται αυτομάτως στη διάθεση της Σαουδικής Αραβίας ή της Τουρκίας.

Δεν υπάρχει δημόσια βάση για μια τέτοια διατύπωση.

Αλλά το γεγονός ότι μια πυρηνική δύναμη εντάσσεται σε μηχανισμό συλλογικής άμυνας αυξάνει το στρατηγικό βάρος του σχήματος.

Και το Πακιστάν διατηρεί εξαιρετικά στενή σχέση με την Κίνα.

Ο Σι Τζινπίνγκ έχει χαρακτηρίσει επανειλημμένα τη σχέση Πεκίνου–Ισλαμαμπάντ ως εξαιρετικής στρατηγικής σημασίας.

Άρα η Κίνα αποκτά έμμεση πρόσβαση σε ένα νέο δίκτυο ασφαλείας του Κόλπου μέσω του στενότερου αμυντικού της εταίρου στη Νότια Ασία.

Κινεζικά συστήματα μπορούν να ακολουθήσουν το Πακιστάν στον Κόλπο

Αυτό έχει πρακτικές συνέπειες.

Εάν η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν αρχίσουν:

• κοινές ασκήσεις,
• ανταλλαγές πληροφοριών,
• κοινά logistics,
• διαλειτουργικότητα,
• αμυντικά industrial projects,

τότε τα συστήματα που ήδη χρησιμοποιεί το Πακιστάν αποκτούν μεγαλύτερη έκθεση στα άλλα δύο κράτη.

Και πολλά από αυτά είναι κινεζικής προέλευσης.

Με αυτόν τον τρόπο το Πεκίνο δεν χρειάζεται καν να ζητήσει θεσμική θέση στο σύμφωνο.

Η κινεζική τεχνολογία μπορεί να εισέλθει από την πακιστανική πόρτα.

3. Περισσότερα όπλα, drones και αμυντική βιομηχανία για την Κίνα

Ο τρίτος τρόπος είναι καθαρά οικονομικός και βιομηχανικός.

Ο πόλεμος με το Ιράν έχει αποδείξει ξανά πόσο κρίσιμα έχουν γίνει:

drones, cruise missiles, ballistic missiles, ηλεκτρονικός πόλεμος και συστήματα αεράμυνας.

Οι χώρες του Κόλπου γνωρίζουν πλέον ότι δεν αρκεί να διαθέτουν ακριβά μαχητικά αεροσκάφη.

Χρειάζονται πυκνές αεράμυνες.

Χρειάζονται φθηνότερα drones.

Χρειάζονται anti-drone systems.

Και χρειάζονται τεράστια αποθέματα πυραύλων και πυρομαχικών.

Εδώ η Κίνα βρίσκεται σε ιδιαίτερα ανταγωνιστική θέση.

Η κινεζική πρόταση είναι διαφορετική από τη δυτική

Οι κινεζικές αμυντικές εταιρείες μπορούν να προσφέρουν κάτι που αρκετοί πελάτες στον Κόλπο βρίσκουν ελκυστικό:

χαμηλότερες τιμές και μεγαλύτερη διάθεση για μεταφορά τεχνολογίας ή τοπική παραγωγή.

Αυτό έχει τεράστια σημασία για τη Σαουδική Αραβία.

Το Ριάντ δεν θέλει πλέον μόνο να αγοράζει όπλα.

Θέλει να τα κατασκευάζει.

Στο πλαίσιο του Vision 2030, η Σαουδική Αραβία επιδιώκει να μεταφέρει σημαντικό μέρος των αμυντικών δαπανών της στην εγχώρια βιομηχανία.

Η Κίνα μπορεί να εκμεταλλευτεί ακριβώς αυτή την επιθυμία.

Wing Loong-3 στη Σαουδική Αραβία;

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι πληροφορίες για πιθανή συμφωνία δημιουργίας γραμμής παραγωγής των κινεζικών Wing Loong-3 στη Σαουδική Αραβία.

Το σχέδιο, όπως έχει δημοσιευθεί, θα μπορούσε να σημαίνει μετάβαση από την απλή αγορά κινεζικών drones σε τοπική παραγωγή.

Εφόσον υλοποιηθεί, η αλλαγή είναι στρατηγικά τεράστια.

Γιατί μια χώρα που αγοράζει ένα drone μπορεί αύριο να αλλάξει προμηθευτή.

Μια χώρα που διαθέτει:

εργοστάσιο,

εκπαιδευμένο προσωπικό,

ανταλλακτικά,

maintenance,

supply chain,

λογισμικό

και κοινές παραγωγικές γραμμές με τον προμηθευτή,

δημιουργεί πολύ βαθύτερη εξάρτηση.

Το πραγματικό όπλο δεν είναι το drone. Είναι το οικοσύστημα που χτίζεται γύρω του.

Από τις πωλήσεις στην αμυντική βιομηχανική εξάρτηση

Αυτό είναι και το μεγαλύτερο κινεζικό στοίχημα.

Οι ΗΠΑ κυριάρχησαν επί δεκαετίες στις αμυντικές σχέσεις του Κόλπου όχι μόνο επειδή πωλούσαν F-15 ή Patriot.

Κυριάρχησαν επειδή γύρω από αυτά τα συστήματα δημιουργήθηκε:

εκπαίδευση,

maintenance,

ανταλλακτικά,

λογισμικό,

κοινές ασκήσεις,

αμερικανικό στρατιωτικό προσωπικό,

δόγμα επιχειρήσεων.

Η Κίνα μπορεί τώρα να επιχειρήσει κάτι παρόμοιο σε μικρότερη κλίμακα.

Και το νέο τριμερές σύμφωνο μπορεί να προσφέρει μια αγορά μεγαλύτερη από τη Σαουδική Αραβία μόνη της.

Τουρκία: Ο δύσκολος κρίκος για την Κίνα

Υπάρχει βέβαια ένα σοβαρό όριο.

Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ.

Διαθέτει δική της, ταχύτατα αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία.

Και δεν έχει καμία πρόθεση να αντικαταστήσει τη δική της παραγωγή με κινεζικό εξοπλισμό.

Το αντίθετο.

Η Άγκυρα θέλει να γίνει η ίδια μεγάλος εξαγωγέας drones, πυραύλων, πολεμικών πλοίων και τεθωρακισμένων.

Αυτό σημαίνει ότι Κίνα και Τουρκία μπορούν σε αρκετές περιπτώσεις να είναι ανταγωνιστές.

Όμως το Πακιστάν λειτουργεί ως γέφυρα.

Η αμυντική σχέση Τουρκίας–Πακιστάν είναι ήδη βαθιά και η Σαουδική Αραβία αγοράζει τουρκικά drones.

Άρα μπορεί να δημιουργηθεί ένα σύνθετο περιφερειακό οικοσύστημα στο οποίο κινεζικά, τουρκικά και πακιστανικά συστήματα συνυπάρχουν ή συνδέονται.

Για το Πεκίνο ακόμη και αυτό είναι κέρδος.

Γιατί σημαίνει μικρότερη αποκλειστικότητα των δυτικών manufacturers.

Η συμφωνία δεν σημαίνει «τέλος των ΗΠΑ»

Θα ήταν λάθος να παρουσιαστεί το Σύμφωνο της Μέκκας ως ρήξη των τριών κρατών με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Δεν είναι.

Η Σαουδική Αραβία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αμερικανικά συστήματα.

Η Τουρκία παραμένει στο ΝΑΤΟ.

Το Πακιστάν εξακολουθεί να διατηρεί σχέσεις ασφαλείας με την Ουάσιγκτον.

Και οι ίδιες οι τρεις χώρες παρουσιάζουν το νέο σχήμα ως συμπληρωματικό και αμυντικό, όχι ως αντικατάσταση υφιστάμενων συνεργασιών.

Αυτό όμως είναι ακριβώς το σημαντικό.

Η αλλαγή δεν είναι η αντικατάσταση της Αμερικής από την Κίνα. Είναι το τέλος της αποκλειστικότητας.

Από την αμερικανική «ομπρέλα» στο μενού πολλών επιλογών

Μέχρι σχετικά πρόσφατα, οι χώρες του Κόλπου αντιμετώπιζαν την ασφάλειά τους κυρίως μέσα από ένα αμερικανικό πλαίσιο.

Σήμερα η Σαουδική Αραβία μπορεί να αγοράζει αμερικανικά μαχητικά, κινεζικά drones και τουρκικά UAVs.

Να συνεργάζεται στρατιωτικά με το Πακιστάν.

Να συνομιλεί με τη Ρωσία.

Να έχει οικονομική σχέση στρατηγικού μεγέθους με την Κίνα.

Και να διατηρεί την αμερικανική σχέση ασφαλείας.

Αυτό είναι η πολυπολικότητα στην πράξη.

Το μεγαλύτερο κινεζικό κέρδος είναι πολιτικό

Σε τελική ανάλυση, η Κίνα δεν χρειάζεται να «κερδίσει» τη Σαουδική Αραβία από τις ΗΠΑ.

Χρειάζεται μόνο το Ριάντ να θεωρεί ότι έχει περισσότερες επιλογές.

Κάθε πρόσθετη επιλογή μειώνει τη δυνατότητα της Ουάσιγκτον να μετατρέπει την ασφάλεια σε πολιτική επιρροή.

Και αυξάνει την ικανότητα του Πεκίνου να προσφέρει:

επενδύσεις,

τεχνολογία,

ενέργεια,

όπλα,

υποδομές,

χωρίς να χρειάζεται να απαιτεί απόλυτη πολιτική ευθυγράμμιση.

Αυτό είναι πολύ κοντά στον τρόπο με τον οποίο η Κίνα έχει χτίσει την επιρροή της σε μεγάλο μέρος του αναπτυσσόμενου κόσμου.

Η μεγάλη ευκαιρία: Επιρροή χωρίς να πολεμά

Υπάρχει και μια βαθύτερη ειρωνεία.

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να πληρώνουν το μεγαλύτερο στρατιωτικό κόστος για τη διατήρηση της ασφάλειας στον Κόλπο.

Αμερικανικές βάσεις βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.

Αμερικανικές δυνάμεις εμπλέκονται στον πόλεμο με το Ιράν.

Αμερικανικές εγκαταστάσεις δέχονται επιθέσεις.

Η Κίνα, αντίθετα, μπορεί να επωφελείται οικονομικά και διπλωματικά από μια πιο πολυπολική Μέση Ανατολή χωρίς να αναλαμβάνει το ίδιο στρατιωτικό ρίσκο.

Αυτό ίσως είναι και το ιδανικότερο στρατηγικό αποτέλεσμα για το Πεκίνο.

Να μειώνεται η αμερικανική μονοκρατορία χωρίς η Κίνα να χρειάζεται να πληρώσει για να την αντικαταστήσει.

Το νέο παιχνίδι της Μέσης Ανατολής

Το Σύμφωνο της Μέκκας δεν σημαίνει ότι δημιουργήθηκε ήδη ένα λειτουργικό «μουσουλμανικό ΝΑΤΟ».

Δεν σημαίνει ότι η Σαουδική Αραβία εγκαταλείπει την Αμερική.

Και δεν σημαίνει ότι η Κίνα απέκτησε ξαφνικά στρατιωτικό έλεγχο στον Κόλπο.

Δείχνει όμως κάτι πιο βαθύ.

Η ασφάλεια της Μέσης Ανατολής παύει σταδιακά να οργανώνεται γύρω από έναν και μόνο εξωτερικό εγγυητή.

Και σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, το Πεκίνο μπορεί να κερδίσει με τρεις τρόπους:

• μικρότερη αποκλειστική εξάρτηση του Κόλπου από τις ΗΠΑ,
• μεγαλύτερη έμμεση κινεζική επιρροή μέσω του Πακιστάν,
• περισσότερες ευκαιρίες για κινεζικά όπλα, drones, τεχνολογία και τοπική αμυντική παραγωγή.

Το σημαντικότερο είναι ότι τίποτα από αυτά δεν απαιτεί από την Κίνα να γίνει ο νέος στρατιωτικός προστάτης της περιοχής.

Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο πλεονέκτημα από όλα.

Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να κρατά μεγάλο μέρος της ομπρέλας ασφαλείας. Το Πεκίνο, όμως, αρχίζει να αποκτά μεγαλύτερο μέρος της επιρροής που υπάρχει από κάτω.

Πηγή: pagenews.gr