Θέουτα: Ανήλικοι χωρίς προστασία και φόβοι για επιστροφές

Οι οργανώσεις προειδοποιούν ότι χιλιάδες ανήλικοι παραμένουν εκτός προστασίας στη Θέουτα. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι υπερφορτωμένες δομές, οι πιθανές επιστροφές στο Μαρόκο και τα όρια της ανθρωπιστικής βοήθειας.

Ανθρωπιστική πίεση στη Θέουτα μετά τις αφίξεις

Η Θέουτα εξακολουθεί να βιώνει τις συνέπειες της μαζικής άφιξης μεταναστών στα τέλη Ιουλίου, με χιλιάδες ανθρώπους να παραμένουν στην πόλη και τις δομές υποδοχής να λειτουργούν πέρα από τις δυνατότητές τους. Στους δρόμους βρίσκονται άνθρωποι που κοιμούνται υπαίθρια, κάτοικοι που προσφέρουν φαγητό και οργανώσεις που προσπαθούν να καλύψουν βασικές ανάγκες επί σχεδόν δύο εβδομάδες.

Η εικόνα που περιγράφουν οι ανθρωπιστικές οργανώσεις είναι αυτή μιας κρίσης που συνδυάζει έλλειψη στέγης, περιορισμένη πρόσβαση σε τροφή και αδυναμία άμεσης καταγραφής όλων όσοι έχουν φτάσει. Η Χαλίμα Αχμέντ, εκπρόσωπος και κοινωνική παιδαγωγός της Luna Blanca, μιλά για «κατάσταση πλήρους ευαλωτότητας». Η οργάνωση διένειμε 3.500 δοχεία φαγητού την πρώτη ημέρα ανταπόκρισης και συνεχίζει καθημερινά με τη στήριξη εθελοντών και δωρεών.

Χιλιάδες ανήλικοι εκτός συστήματος προστασίας

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση των παιδιών και των εφήβων που παραμένουν εκτός των δομών. Περίπου 1.500 ασυνόδευτοι ανήλικοι έχουν ήδη ταυτοποιηθεί και ενταχθεί στο σύστημα προστασίας, όμως η Save the Children εκτιμά ότι περισσότεροι από 4.000 εξακολουθούν να βρίσκονται στη Θέουτα χωρίς ταυτοποίηση.

Ορισμένοι ανήλικοι, όπως αναφέρουν οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, κρύβονται επειδή φοβούνται να απευθυνθούν στα κέντρα που έχουν ανοίξει οι αρχές. Αυτό δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τον εντοπισμό τους, την καταγραφή τους και την ένταξή τους σε ασφαλές πλαίσιο.

Η Καταλίνα Περάθο, διευθύντρια Επιρροής και Εδαφικής Ανάπτυξης της Save the Children, προειδοποιεί ότι κάθε νύχτα στον δρόμο αυξάνει τους κινδύνους για τα παιδιά: «Κάθε νύχτα που περνά ένα αγόρι ή ένα κορίτσι στον δρόμο εκτίθεται σε σοβαρούς κινδύνους, από κινδύνους βίας, εμπορίας ή εκμετάλλευσης, έως κινδύνους ψυχοκοινωνικού ή ακόμη και υγειονομικού χαρακτήρα».

Υπερφορτωμένα κέντρα και ελλείψεις φροντίδας

Η κρίση δεν περιορίζεται σε όσους παραμένουν άστεγοι. Ακόμη και οι δομές που υποδέχονται παιδιά τα οποία έχουν ενταχθεί στο σύστημα προστασίας βρίσκονται στα όριά τους. Η Save the Children υποστηρίζει ότι με τους πόρους της αυτόνομης πόλης, τα κέντρα και τα διαθέσιμα μέσα, είναι αδύνατο να τηρούνται πλήρως οι εγγυήσεις για τα δικαιώματα των παιδιών και των εφήβων.

Την ίδια ανησυχία εκφράζει και η UNICEF, επισημαίνοντας ότι πολλά παιδιά εξακολουθούν να βρίσκονται στους δρόμους και ότι τα κέντρα προστασίας είναι «εντελώς κορεσμένα». Ο γενικός διευθυντής της UNICEF Ισπανίας, Χοσέ Μαρία Βέρα, συνοψίζει την κατάσταση λέγοντας: «Αυτή τη στιγμή δεν είναι όλα τα παιδιά στη Θέουτα προστατευμένα και ασφαλή, αλλά βρίσκονται σε κατάσταση έλλειψης προστασίας».

Η Ισπανική Επιτροπή Βοήθειας προς τους Πρόσφυγες, CEAR, σημειώνει ότι οι ανήλικοι που δεν έχουν ταυτοποιηθεί δεν έχουν πλήρη πρόσβαση σε προστασία, ψυχολογική υποστήριξη ή νομική συμβουλευτική. Η Βερόνικα Λαορδέν, υπεύθυνη σε εθνικό επίπεδο της Υπηρεσίας Παρέμβασης, Έρευνας και Μελετών της CEAR, αναφέρει ότι «βρίσκονται σε καταστάσεις εγκατάλειψης».

Η συζήτηση για μεταφορά ή επιστροφή

Οι οργανώσεις συμφωνούν ότι το πρώτο βήμα πρέπει να είναι ο εντοπισμός, η ταυτοποίηση και η προστασία όλων των ανηλίκων. Ωστόσο, η Θέουτα δηλώνει ότι δεν μπορεί να αναλάβει μόνη της το βάρος, ενώ η πιθανή μεταφορά ασυνόδευτων ανηλίκων στην ηπειρωτική Ισπανία προκαλεί αντιδράσεις σε ορισμένες αυτόνομες κοινότητες.

Για τη Διεθνή Αμνηστία, το βασικό κριτήριο πρέπει να είναι το υπέρτερο συμφέρον του παιδιού. Ο ερευνητής της οργάνωσης, Ντάνι Καναλές, δηλώνει: «Το κράτος οφείλει να εγγυηθεί το υπέρτερο συμφέρον του παιδιού και αυτό το υπέρτερο συμφέρον υπερισχύει άλλων καθεστώτων, όπως για παράδειγμα του μεταναστευτικού».

Η Save the Children ζητά επιτάχυνση της μεταφοράς ανηλίκων στην ηπειρωτική χώρα, όπου μπορούν να φιλοξενηθούν προσωρινά, ενώ εξετάζεται εξατομικευμένα η κατάλληλη λύση για τον καθένα. Στο τραπέζι παραμένει και η οικογενειακή επανένωση στο Μαρόκο, αλλά UNICEF, Save the Children, CEAR και Διεθνής Αμνηστία τονίζουν ότι καμία επιστροφή δεν πρέπει να γίνεται μαζικά ή χωρίς εγγυήσεις. Πριν από οποιαδήποτε επιστροφή ζητούν να εξετάζεται αν υπάρχει ανάγκη διεθνούς προστασίας, να ακούγεται η βούληση του παιδιού, να εντοπίζεται η οικογένειά του και να διαπιστώνεται αν το περιβάλλον είναι ασφαλές.

Τα όρια της βοήθειας και η παραπληροφόρηση

Μεγάλο μέρος της άμεσης ανταπόκρισης έχει αναληφθεί από οργανώσεις και κατοίκους. Παρ’ όλα αυτά, οι ΜΚΟ προειδοποιούν ότι δεν μπορούν να υποκαθιστούν επ’ αόριστον τη Διοίκηση. Η Λαορδέν υπογραμμίζει: «Η ανθρωπιστική φροντίδα δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στις οργανώσεις».

Η Save the Children αναφέρει ότι έχει τεθεί στη διάθεση τόσο της αυτόνομης πόλης όσο και του κράτους, όμως η προστασία των ανηλίκων αποτελεί δημόσια αρμοδιότητα και ορισμένες παρεμβάσεις απαιτούν άδεια. Η Περάθο σημειώνει: «Η μόνη μας απογοήτευση είναι ότι χρειαζόμαστε να μας δώσουν άδεια για να μπορέσουμε να το κάνουμε».

Παράλληλα, στα κοινωνικά δίκτυα κυκλοφόρησαν καταγγελίες ότι ανθρωπιστικές οργανώσεις βοηθούν μετανάστες να μετακινηθούν παράτυπα προς την ηπειρωτική χώρα. Καμία από τις πηγές που ερωτήθηκαν δεν προσκόμισε στοιχεία που να επιβεβαιώνουν αυτή την κατηγορία. Ο Ερυθρός Σταυρός δεν παραχώρησε συνέντευξη, αλλά διέψευσε τις καταγγελίες σε δηλώσεις του στο RTVE Verifica.

Ανησυχίες για επιστροφές χωρίς εγγυήσεις

Η Διεθνής Αμνηστία συνεχίζει να συγκεντρώνει πληροφορίες για τις ενέργειες των ισπανικών αρχών κατά τη διάρκεια της κρίσης και έχει μεταφέρει ανησυχίες στον υπουργό Εσωτερικών και στον εκπρόσωπο της κυβέρνησης στη Θέουτα. Ανάμεσα στα ζητήματα που εξετάζει είναι η πιθανότητα επιστροφών χωρίς τις αναγκαίες εγγυήσεις.

Ο Καναλές τονίζει ότι η έρευνα παραμένει ανοιχτή και ότι οι πιθανές παραβιάσεις δεν παρουσιάζονται ως αποδεδειγμένα γεγονότα. Ωστόσο, αναφέρει πως τα μέχρι στιγμής στοιχεία οδηγούν «προκαταρκτικά» στην εκτίμηση ότι ενδέχεται να έχουν υπάρξει παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και «συνοπτικές και παράνομες επιστροφές».

Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα μετά τη συμφωνία Ισπανίας και Μαρόκου να ενισχύσουν τον συντονισμό ώστε να επαναπατριστούν «το συντομότερο δυνατό» τα άτομα που εισήλθαν παράτυπα στη Θέουτα. Η συμφωνία επιβεβαιώθηκε από το ισπανικό Υπουργείο Εσωτερικών και από μαροκινές επίσημες πηγές.

Μια πόλη ανάμεσα στην κόπωση και την αλληλεγγύη

Σχεδόν δύο εβδομάδες μετά την κορύφωση της κρίσης, η Luna Blanca περιγράφει μια κοινωνία κουρασμένη και απογοητευμένη. Η Αχμέντ μιλά για κορεσμένες γειτονιές, βρωμιά και αυξανόμενη αίσθηση ανασφάλειας σε μέρος των κατοίκων, απορρίπτει όμως την ποινικοποίηση όσων έχουν φτάσει. «Δεν είναι ζήτημα ποινικοποίησης των ανθρώπων. Δεν είναι αριθμοί, είναι άνθρωποι», τονίζει.

Όσο συνεχίζεται η συζήτηση για το πού θα φιλοξενηθούν οι ανήλικοι και ποιος θα αναλάβει την προστασία τους, οι οργανώσεις επιμένουν ότι παραμένει άλυτο ένα βασικό ζήτημα: να καταγραφεί ποιοι είναι, πού βρίσκονται και να διασφαλιστεί ότι είναι ασφαλείς.

Πηγή: Pagenews.gr