Μέχρι πριν από λίγους μήνες, ο Περσικός Κόλπος αποτελούσε μία από τις μεγαλύτερες ιστορίες επιτυχίας του παγκόσμιου τουρισμού. Ντουμπάι, Αμπού Ντάμπι, Ντόχα, Ριάντ και Μουσκάτ επένδυαν δισεκατομμύρια σε αεροδρόμια, ξενοδοχεία και νέους προορισμούς, διεκδικώντας ολοένα μεγαλύτερο κομμάτι της διεθνούς ταξιδιωτικής αγοράς.
Ο πόλεμος με το Ιράν άλλαξε απότομα την εικόνα.
Η στρατιωτική σύγκρουση, το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ και κυρίως η παρατεταμένη αβεβαιότητα που ακολούθησε έχουν πλήξει ένα από τα σημαντικότερα στοιχήματα των κρατών του Κόλπου: να μειώσουν την εξάρτησή τους από το πετρέλαιο και να μετατραπούν σε παγκόσμιους τουριστικούς κόμβους.
Πριν από την κρίση, η περιοχή είχε εντυπωσιακές επιδόσεις. Το 2025 οι διεθνείς τουριστικές αφίξεις στη Μέση Ανατολή βρίσκονταν 39% πάνω από τα επίπεδα του 2019, επίδοση υψηλότερη από οποιαδήποτε άλλη περιοχή του κόσμου, σύμφωνα με τον UN Tourism.
Από τους ασφαλέστερους προορισμούς στον φόβο του πολέμου
Η επιτυχία είχε στηριχθεί σε μεγάλο βαθμό στην εικόνα ασφάλειας που κατάφεραν να οικοδομήσουν οι μοναρχίες του Κόλπου.
Παρά τη γεωγραφική εγγύτητα σε διαδοχικές εστίες πολέμου, χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία και το Ομάν είχαν εξελιχθεί σε προορισμούς όπου ο επισκέπτης μπορούσε να συνδυάσει πολυτέλεια, υψηλού επιπέδου υποδομές και αίσθημα ασφάλειας.
Ταυτόχρονα, η γεωγραφική θέση του Κόλπου αποτέλεσε τεράστιο πλεονέκτημα. Emirates, Qatar Airways και Etihad μετέτρεψαν τα αεροδρόμια του Ντουμπάι, της Ντόχα και του Αμπού Ντάμπι σε γιγαντιαίους κόμβους που συνδέουν Ευρώπη, Ασία και Αφρική.
Ακριβώς αυτή η επιτυχία αποδείχθηκε όμως και ευάλωτη όταν ο πόλεμος έφθασε στην περιοχή.
46.000 ακυρώσεις πτήσεων σε δύο εβδομάδες
Το πρώτο σοκ ήταν τεράστιο.
Οι εκτεταμένοι περιορισμοί στον εναέριο χώρο μετά την έναρξη των εχθροπραξιών προκάλεσαν περισσότερες από 46.000 ακυρώσεις πτήσεων μέσα στις πρώτες δύο εβδομάδες, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παραθέτει η ανάλυση.
Ακολούθησαν ακυρώσεις κρατήσεων, πτώση της ζήτησης για ξενοδοχεία και τουριστικά πακέτα και, κυρίως, ένα πλήγμα στην εικόνα ασφάλειας που είχε χρειαστεί χρόνια και δισεκατομμύρια δολάρια για να δημιουργηθεί.
Οι αρχικές εκτιμήσεις έκαναν λόγο για απώλεια 23 έως 38 εκατομμυρίων επισκεπτών μέσα στο 2026.
Στην κορύφωση της κρίσης, οι απώλειες από τις τουριστικές δαπάνες στον Κόλπο εκτιμήθηκε ότι μπορούσαν να φθάσουν ακόμη και τα 600 εκατ. δολάρια ημερησίως.
Το Ορμούζ χτύπησε και τις αεροπορικές εταιρείες
Το πρόβλημα δεν περιορίστηκε στην ψυχολογία των ταξιδιωτών.
Η αναστάτωση στις ενεργειακές αγορές και στις μεταφορές μέσω του Στενού του Ορμούζ αύξησε το κόστος των καυσίμων, ενώ οι παρακάμψεις του εναέριου χώρου επιμήκυναν αρκετές διαδρομές.
Το αποτέλεσμα ήταν αεροπορικά εισιτήρια ακριβότερα κατά 15%-20% σε ορισμένες περιπτώσεις, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που επικαλείται η αρχική ανάλυση.
Για μια περιοχή της οποίας το τουριστικό μοντέλο εξαρτάται σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό από τις αερομεταφορές, η εξέλιξη αυτή αποτελεί διπλό πλήγμα: λιγότεροι ταξιδιώτες και υψηλότερο κόστος για όσους εξακολουθούν να ταξιδεύουν.
Από τον πόλεμο στη «μόνιμη κρίση»
Η μεγαλύτερη απειλή για τον τουρισμό του Κόλπου δεν είναι πλέον απαραίτητα μια νέα μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση.
Είναι η αβεβαιότητα.
Παρά την αποκλιμάκωση των μαζικών επιχειρήσεων, η περιοχή παραμένει αντιμέτωπη με ένα περιβάλλον περιοδικών επιθέσεων, στρατιωτικών προειδοποιήσεων και φόβου για νέα ανάφλεξη.
Οι μεγάλες αεροπορικές εταιρείες του Κόλπου είχαν επανέλθει τον Ιούνιο περίπου στο 82% των προπολεμικών επιπέδων πτήσεων, ενώ στη Σαουδική Αραβία οι αφίξεις τουριστών παρέμεναν κατά 5%-6% χαμηλότερες από το 2025.
Και αυτό ίσως είναι πιο επικίνδυνο μακροπρόθεσμα από ένα σύντομο πολεμικό σοκ.
Ο τουρίστας μπορεί να επιστρέψει γρήγορα όταν ένας πόλεμος τελειώσει. Είναι πολύ δυσκολότερο να πειστεί να κλείσει διακοπές όταν δεν γνωρίζει εάν σε δύο μήνες ο εναέριος χώρος θα παραμένει ανοικτός.
Τεράστιο στοίχημα για τη Σαουδική Αραβία
Οι επιπτώσεις δεν είναι ίδιες για όλες τις χώρες.
Για τη Σαουδική Αραβία το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα μεγάλο, καθώς ο τουρισμός αποτελεί βασικό πυλώνα του οικονομικού μετασχηματισμού της χώρας.
Μέκκα και Μεδίνα προσελκύουν εκατομμύρια προσκυνητές, ενώ το Ριάντ έχει επενδύσει τεράστια ποσά σε νέους τουριστικούς προορισμούς, αθλητικές διοργανώσεις, ψυχαγωγία και υπερμεγέθη projects.
Το Ντουμπάι στηρίζεται περισσότερο στο μοντέλο πολυτελείας, αγορών, παραλιών και διεθνών εκδηλώσεων.
Το Ομάν έχει ακολουθήσει διαφορετική στρατηγική, επενδύοντας στη φύση, στον πολιτισμό και σε δραστηριότητες όπως οι καταδύσεις.
Όλα όμως έχουν ένα κοινό: χρειάζονται τον διεθνή ταξιδιώτη να θεωρεί τον Κόλπο ασφαλή.
Έχει ξανασυμβεί – Και επέστρεψαν ισχυρότεροι
Η ιστορία προσφέρει πάντως λόγους αισιοδοξίας.
Μετά τον Πόλεμο του Κόλπου το 1990-1991, ο περιφερειακός τουρισμός είχε υποστεί τεράστιο πλήγμα.
Το ίδιο, σε μικρότερη κλίμακα, συνέβη μετά την εισβολή στο Ιράκ το 2003.
Και στις δύο περιπτώσεις η πτώση αποδείχθηκε προσωρινή.
Ιδιαίτερα μετά το 2003, η περιοχή μπήκε σε μια περίοδο εκρηκτικής ανάπτυξης αεροπορικών συνδέσεων, ξενοδοχείων και τουριστικών επενδύσεων, δημιουργώντας ουσιαστικά το μοντέλο που μετέτρεψε το Ντουμπάι και την Ντόχα σε παγκόσμιους κόμβους.
Η αντεπίθεση: Φθηνότερες διακοπές και «Schengen του Κόλπου»
Οι κυβερνήσεις επιχειρούν τώρα να επιταχύνουν την επιστροφή των ταξιδιωτών.
Το Κατάρ προωθεί φθηνά πακέτα stopover μέσω της Qatar Airways, προσφέροντας στους επιβάτες που χρησιμοποιούν την Ντόχα ως ενδιάμεσο σταθμό τη δυνατότητα σύντομης παραμονής σε ξενοδοχεία σε ιδιαίτερα ανταγωνιστικές τιμές.
Παράλληλα, το Ομάν έχει διευρύνει σημαντικά τις δυνατότητες εισόδου χωρίς βίζα και τη χρήση ηλεκτρονικής βίζας.
Το μεγαλύτερο βήμα όμως μπορεί να είναι η ενιαία τουριστική βίζα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου.
Το σχέδιο προβλέπει μια κοινή άδεια που θα διευκολύνει ταξίδια μεταξύ:
- Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων
- Σαουδικής Αραβίας
- Κατάρ
- Ομάν
- Κουβέιτ
- Μπαχρέιν
Το μοντέλο έχει ήδη χαρακτηριστεί ως ένα είδος «Schengen του Κόλπου», καθώς θα μπορούσε να μετατρέψει έξι διαφορετικούς προορισμούς σε μια ενιαία τουριστική διαδρομή.
Το μεγάλο ερώτημα
Ο Κόλπος διαθέτει χρήματα, αεροπορικές εταιρείες παγκόσμιας εμβέλειας, σύγχρονες υποδομές και κυβερνήσεις αποφασισμένες να συνεχίσουν την οικονομική διαφοροποίηση.
Αυτό που δεν μπορεί να αγοράσει εύκολα είναι η αίσθηση ασφάλειας.
Και εκεί βρίσκεται πλέον το πραγματικό στοίχημα.
Η περιοχή απέδειξε μετά το 1991 και το 2003 ότι μπορεί να επιστρέψει από έναν πόλεμο ακόμη ισχυρότερη. Αυτή τη φορά όμως δεν αντιμετωπίζει μόνο τις συνέπειες μιας σύγκρουσης που τελείωσε, αλλά τον φόβο μιας σύγκρουσης που μπορεί ανά πάσα στιγμή να ξαναρχίσει.
Για Ντουμπάι, Ντόχα, Ριάντ και Αμπού Ντάμπι, επομένως, η επόμενη μεγάλη μάχη δεν θα δοθεί μόνο στα πεδία της οικονομίας και των επενδύσεων.
Θα δοθεί στο μυαλό εκατομμυρίων ταξιδιωτών που πρέπει να πειστούν ξανά ότι ο Κόλπος είναι ασφαλής.
Πηγή: pagenews.gr