Ριάντ – Αμπού Ντάμπι: Η «σιωπηλή συμφιλίωση» που αλλάζει τον γεωπολιτικό χάρτη του Κόλπου

Μετά από μήνες έντονων τριβών, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στέλνουν δημόσιο μήνυμα ενότητας. Δεν πρόκειται απλώς για επικοινωνιακή κίνηση, αλλά για μια στρατηγική αναπροσαρμογή απέναντι στο Ιράν, τους Χούθι, την ενεργειακή ασφάλεια και τη νέα αρχιτεκτονική ισχύος στη Μέση Ανατολή.

Όταν δύο περιφερειακές υπερδυνάμεις αποφασίζουν να ρίξουν τους τόνους

Στη Μέση Ανατολή, οι σημαντικότερες διπλωματικές κινήσεις σπάνια ανακοινώνονται με επίσημες συμφωνίες. Συχνά ξεκινούν με εικόνες, συμβολισμούς και προσεκτικά διατυπωμένα μηνύματα.

Αυτό ακριβώς συνέβη όταν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων δημοσίευσαν σχεδόν ταυτόχρονα αναρτήσεις στην πλατφόρμα Χ, υπογραμμίζοντας την «κοινή ιστορία», τους «αδελφικούς δεσμούς» και τη «σοφή ηγεσία» των δύο χωρών. Η χρονική σύμπτωση, αλλά και η σχεδόν πανομοιότυπη γλώσσα των μηνυμάτων, ερμηνεύονται από αναλυτές ως σαφές πολιτικό σήμα αποκλιμάκωσης μετά από μήνες έντονων εντάσεων.

Η κρίση που δεν έβλεπε το κοινό

Παρά τη στενή στρατηγική τους συνεργασία επί σειρά ετών, οι σχέσεις Ριάντ και Αμπού Ντάμπι είχαν εισέλθει σε περίοδο πρωτοφανούς ψυχρότητας.

Οι διαφωνίες αφορούσαν:

• τις ποσοστώσεις πετρελαίου,
• τον ανταγωνισμό για την οικονομική ηγεμονία στον Κόλπο,
• τις διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στον πόλεμο της Υεμένης,
• τις εξελίξεις στο Σουδάν,
• τις σχέσεις με το Ιράν,
• αλλά και τη συνολική αρχιτεκτονική ασφαλείας της περιοχής.

Η ένταση κορυφώθηκε όταν οι δύο χώρες βρέθηκαν να στηρίζουν αντίπαλες πλευρές στον εμφύλιο της Υεμένης, ενώ σύμφωνα με το Reuters η κρίση είχε οδηγήσει ακόμη και σε σαουδαραβικό πλήγμα κατά φορτίου στρατιωτικού εξοπλισμού που, σύμφωνα με το Ριάντ, προοριζόταν για φιλοεμιρατινή παράταξη.

Γιατί αλλάζει τώρα το κλίμα

Η αλλαγή δεν οφείλεται σε ξαφνική αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.

Οφείλεται στην αλλαγή των γεωπολιτικών δεδομένων.

Η σύγκρουση Ιράν–ΗΠΑ και Ισραήλ, οι επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, η απειλή για τα Στενά του Ορμούζ και η συνολική αβεβαιότητα στην περιοχή κατέστησαν σαφές ότι μια διαρκής αντιπαράθεση μεταξύ των δύο ισχυρότερων αραβικών κρατών του Κόλπου θα αποδυνάμωνε ολόκληρο το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (GCC).

Με άλλα λόγια, το κόστος της αντιπαράθεσης άρχισε να υπερβαίνει τα οφέλη.

Το μήνυμα των δύο υπουργών μόνο τυχαίο δεν ήταν

Ο υπουργός Ενημέρωσης της Σαουδικής Αραβίας, Salman Al-Dosary, και ο πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Μέσων των ΗΑΕ, Abdulla bin Mohammed Alhamed, δημοσίευσαν σχεδόν ταυτόχρονα μηνύματα.

Και οι δύο υπογράμμισαν ότι οι σχέσεις των δύο χωρών βασίζονται:

• στην κοινή ιστορία,
• στην κοινή πολιτιστική κληρονομιά,
• στους αδελφικούς δεσμούς,
• και στη σοφή ηγεσία.

Επιπλέον, κάλεσαν τα μέσα ενημέρωσης να ενισχύουν και όχι να υπονομεύουν αυτή τη σχέση.

Το μήνυμα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τους προηγούμενους μήνες σαουδαραβικά και εμιρατινά μέσα ενημέρωσης, αλλά και λογαριασμοί υψηλής επιρροής στα κοινωνικά δίκτυα, είχαν εμπλακεί σε μια ασυνήθιστα δημόσια αντιπαράθεση.

Η φωτογραφία που ίσως άξιζε περισσότερο από χίλιες δηλώσεις

Λίγο πριν από τις επίσημες αναρτήσεις, ο στενός συνεργάτης του πρίγκιπα διαδόχου Mohammed bin Salman, Turki Alalshikh, δημοσίευσε φωτογραφία του Σαουδάραβα υπουργού Άμυνας Khalid bin Salman με τον αντιπρόεδρο των ΗΑΕ Sheikh Mansour bin Zayed.

Οι δύο εμφανίζονταν χαμογελαστοί, με τα χέρια στους ώμους ο ένας του άλλου.

Η λεζάντα έκανε λόγο για:«μια ιστορία αδελφικών σχέσεων και βαθιά ριζωμένης συνεργασίας».

Ακολούθησε η παρέμβαση του διπλωματικού συμβούλου των ΗΑΕ Anwar Gargash, ο οποίος χρησιμοποίησε την παροιμία:«Τα δόρατα όταν είναι μαζί δεν σπάζουν· σπάζουν όταν χωρίζουν».

Στη γλώσσα της αραβικής διπλωματίας, τέτοιου είδους συμβολισμοί έχουν ιδιαίτερο βάρος.

Η πραγματική αντιπαράθεση δεν τελείωσε

Η δημόσια αποκλιμάκωση δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκαν οι στρατηγικές διαφορές.

Οι δύο χώρες εξακολουθούν να ανταγωνίζονται:

• ως χρηματοπιστωτικά κέντρα,
• ως ενεργειακοί κόμβοι,
• ως επενδυτικές δυνάμεις,
• ως περιφερειακοί διαμεσολαβητές,
• αλλά και ως κέντρα τεχνολογικής ανάπτυξης.

Η Σαουδική Αραβία επενδύει τεράστια κεφάλαια στο Vision 2030, επιδιώκοντας να μετατρέψει το Ριάντ σε οικονομικό και επιχειρηματικό κέντρο της Μέσης Ανατολής.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιδιώκουν να διατηρήσουν την κυριαρχία που έχουν ήδη οικοδομήσει μέσω του Ντουμπάι και του Αμπού Ντάμπι.

Η οικονομική αυτή αντιπαράθεση δύσκολα θα εξαφανιστεί.

Το Ιράν λειτουργεί ως καταλύτης ενότητας

Η σημαντικότερη ίσως αιτία της νέας προσέγγισης είναι το Ιράν.

Παρά τις επιμέρους διαφορές τους ως προς τη διαχείριση της κρίσης, τόσο το Ριάντ όσο και το Αμπού Ντάμπι γνωρίζουν ότι:

• η ασφάλεια του Κόλπου,
• οι εξαγωγές πετρελαίου,
• οι θαλάσσιες μεταφορές,
• και οι ενεργειακές αγορές

εξαρτώνται από τη σταθερότητα των Στενών του Ορμούζ και της Ερυθράς Θάλασσας.

Οι πρόσφατες απειλές των Χούθι κατά της ναυσιπλοΐας ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο αυτή τη συνειδητοποίηση.

Τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη για τη Δύση

Η αποκλιμάκωση των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας και ΗΑΕ αποτελεί θετική εξέλιξη και για τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και για την Ευρώπη.

Μια ενωμένη στάση των βασικών κρατών του GCC:

• περιορίζει τα περιθώρια ιρανικής επιρροής,
• ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια,
• προστατεύει κρίσιμες θαλάσσιες οδούς,
• και καθιστά ευκολότερο τον συντονισμό σε ζητήματα αντιπυραυλικής άμυνας και θαλάσσιας ασφάλειας.

Η Ελλάδα έχει λόγους να παρακολουθεί στενά

Η Ελλάδα αναπτύσσει τα τελευταία χρόνια στενές σχέσεις τόσο με τη Σαουδική Αραβία όσο και με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Οι δύο χώρες αποτελούν σημαντικούς εταίρους:

• στην άμυνα,
• στις επενδύσεις,
• στην ενέργεια,
• στις μεταφορές,
• και στη διαμόρφωση ενός ευρύτερου πλέγματος σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Ριάντ και Αμπού Ντάμπι μπορεί να διευκολύνει νέες περιφερειακές συνεργασίες στις οποίες η Αθήνα φιλοδοξεί να διαδραματίσει ενεργό ρόλο.

Η “καταιγίδα στο φλιτζάνι” ίσως ήταν μόνο ένα διάλειμμα

Ο διευθυντής του Dubai Public Policy Research Center, Mohammed Baharoon, χαρακτήρισε την πρόσφατη κρίση «καταιγίδα σε ένα φλιτζάνι», εκτιμώντας ότι, παρά τις αναγκαίες προσαρμογές, τα κοινά συμφέροντα των δύο κρατών παραμένουν πολύ ισχυρότερα από τις διαφωνίες τους.

Ίσως αυτή η φράση αποτυπώνει καλύτερα τη νέα πραγματικότητα.

Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δεν έπαψαν να είναι ανταγωνιστές.

Επέλεξαν όμως να θυμίσουν ότι, σε μια Μέση Ανατολή που μεταβάλλεται με ταχύτητα και περιβάλλεται από πολλαπλές κρίσεις, η στρατηγική ενότητα είναι πολύτιμοτερη από μια παρατεταμένη μεταξύ τους αντιπαράθεση.

Πηγή: pagenews.gr