«Σι και Πούτιν περικυκλώνουν την Ιαπωνία – Η νέα “τανάλια” που σχηματίζεται στον Ειρηνικό» – «Δύο μέτωπα για την Ιαπωνία – Ο Πούτιν χτυπά από τις Κουρίλες και ο Σι πιέζει από την Ταϊβάν».
Η Ιαπωνία μπορεί να βρίσκεται μπροστά σε μία από τις πιο επικίνδυνες στρατηγικές μεταβολές των τελευταίων δεκαετιών.
Από τον νότο, η Κίνα αυξάνει την οικονομική και στρατιωτική πίεση γύρω από την Ταϊβάν και τις θαλάσσιες προσβάσεις της Ιαπωνίας.
Από τον βορρά, η Ρωσία επαναφέρει με θεαματικό τρόπο τη διαμάχη για τις Κουρίλες.
Και ανάμεσα στα δύο μέτωπα, κινεζικές και ρωσικές ένοπλες δυνάμεις πραγματοποιούν κοινές επιχειρήσεις γύρω από το ιαπωνικό αρχιπέλαγος.
Το ερώτημα που αρχίζει πλέον να απασχολεί το Τόκιο είναι αν πρόκειται απλώς για παράλληλες πιέσεις ή αν Μόσχα και Πεκίνο αρχίζουν να δημιουργούν στην πράξη μια γεωπολιτική «τανάλια» γύρω από την Ιαπωνία.
Τα πολεμικά πλοία εμφανίστηκαν πρώτα
Η αλληλουχία των γεγονότων είναι εντυπωσιακή.
Στις 25 Ιουλίου, κοινή κινεζορωσική ναυτική δύναμη βρέθηκε περίπου 300 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του Cape Nosappu, στο ανατολικό άκρο του Χοκάιντο και απέναντι από την αμφισβητούμενη νησιωτική αλυσίδα.
Η δύναμη αποτελούνταν από τα κινεζικά πολεμικά Anshan και Kaifeng, το πλοίο ανεφοδιασμού Kekexilihu και ρωσική κορβέτα.
Το Πεκίνο επιμένει ότι επρόκειτο για ετήσια προγραμματισμένη συνεργασία και όχι για επιχείρηση που συνδεόταν με την τρέχουσα περιφερειακή κατάσταση. Η ίδια η κινεζική πλευρά ανέφερε ότι η περίπολος πέρασε από τον δυτικό Ειρηνικό, τη Θάλασσα του Οχότσκ και τη Θάλασσα της Ιαπωνίας.
Λιγότερο από τρεις εβδομάδες αργότερα, όμως, ήρθε η πολιτική έκρηξη.
Και μετά ο Πούτιν πάτησε στο Ιτουρούπ
Στις 13 Αυγούστου, ο Βλαντίμιρ Πούτιν επισκέφθηκε το Ιτουρούπ – ή Ετορόφου κατά την ιαπωνική ονομασία.
Ήταν η πρώτη φορά που ο Ρώσος πρόεδρος επισκεπτόταν ένα από τα επίμαχα νησιά που η Μόσχα ελέγχει και η Ιαπωνία διεκδικεί ως «Βόρεια Εδάφη».
Η αντίδραση του Τόκιο ήταν άμεση.
Η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι χαρακτήρισε την επίσκεψη απαράδεκτη, ενώ το ιαπωνικό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε τον Ρώσο πρεσβευτή για διαμαρτυρία.
Η διαμάχη κρατά από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους Ρωσία και Ιαπωνία δεν έχουν υπογράψει μέχρι σήμερα επίσημη συνθήκη ειρήνης.
Αλλά η επίσκεψη Πούτιν άλλαξε τον συμβολισμό.
Δεν επρόκειτο πλέον απλώς για μια παλιά διπλωματική διαφορά.
Ήταν ο ίδιος ο Ρώσος πρόεδρος που πήγε στο επίμαχο έδαφος την ώρα που η στρατιωτική συνεργασία Ρωσίας–Κίνας γύρω από την Ιαπωνία βρίσκεται σε άνοδο.
Τα βομβαρδιστικά είχαν ήδη δώσει το μήνυμα
Το ναυτικό σκέλος δεν είναι μεμονωμένο.
Στις 27 Ιουνίου Ρωσία και Κίνα πραγματοποίησαν την 11η κοινή στρατηγική αεροπορική περιπολία τους.
Κινεζικά H-6 και ρωσικά Tu-95 πέταξαν πάνω από τη Θάλασσα της Ιαπωνίας, την Ανατολική Σινική Θάλασσα και τον δυτικό Ειρηνικό, προκαλώντας απογειώσεις ιαπωνικών και νοτιοκορεατικών μαχητικών.
Η ίδια η Κίνα παρουσίασε την αποστολή ως ένδειξη της ικανότητας των δύο χωρών να διαφυλάσσουν από κοινού την περιφερειακή «ειρήνη και σταθερότητα».
Για την Ιαπωνία, όμως, το μήνυμα είναι διαφορετικό.
Δύο πυρηνικές δυνάμεις μπορούν πλέον να εμφανίζονται ταυτόχρονα στους θαλάσσιους και εναέριους διαδρόμους γύρω από τη χώρα.
Ο Σι πιέζει από τον νότο
Την ίδια στιγμή, οι σχέσεις Ιαπωνίας–Κίνας έχουν επιδεινωθεί απότομα.
Η κρίση κλιμακώθηκε μετά τις δηλώσεις της Τακαΐτσι τον Νοέμβριο του 2025 ότι μια κινεζική επίθεση στην Ταϊβάν θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να συνιστά κατάσταση που απειλεί την ίδια την επιβίωση της Ιαπωνίας και να ενεργοποιήσει στρατιωτική αντίδραση.
Το Πεκίνο απάντησε όχι μόνο διπλωματικά.
Κάλεσε Κινέζους πολίτες να αποφεύγουν ταξίδια στην Ιαπωνία και οι αφίξεις Κινέζων τουριστών τον Δεκέμβριο του 2025 κατέρρευσαν κατά 45% σε ετήσια βάση, στις περίπου 330.000.
Το πλήγμα δεν ήταν αμελητέο για μια οικονομία στην οποία ο κινεζικός τουρισμός αποτελεί σημαντική πηγή εσόδων.
Η πραγματική βόμβα είναι οι σπάνιες γαίες
Ακόμη σοβαρότερη είναι η πίεση στα κρίσιμα ορυκτά.
Η Κίνα έχει ουσιαστικά σταματήσει τις εξαγωγές συγκεκριμένων βαριών σπάνιων γαιών προς την Ιαπωνία.
Οι εξαγωγές δυσπροσίου προς την Ιαπωνία σταμάτησαν μετά τον Οκτώβριο του 2025 και του τερβίου μετά τον Νοέμβριο, χωρίς να έχουν καταγραφεί νέες αποστολές για μήνες.
Πρόκειται για υλικά κρίσιμα για ισχυρούς μόνιμους μαγνήτες που χρησιμοποιούνται σε ηλεκτρικά οχήματα, βιομηχανική τεχνολογία, αεροδιαστημικά συστήματα και σύγχρονο αμυντικό εξοπλισμό.
Και εδώ βρίσκεται μια από τις μεγαλύτερες ειρωνείες της κινεζικής στρατηγικής.
Το Πεκίνο προσπαθεί να δυσκολέψει την ιαπωνική αμυντική βιομηχανία ακριβώς την ώρα που οι κινεζικές και ρωσικές στρατιωτικές κινήσεις δίνουν στο Τόκιο περισσότερους λόγους να επανεξοπλιστεί.
Ο Πούτιν ανοίγει το βόρειο μέτωπο
Για τη Μόσχα, οι Κουρίλες δεν είναι απλώς ένα σύμβολο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Έχουν πραγματική στρατηγική αξία.
Η νησιωτική αλυσίδα βρίσκεται στην πύλη της Θάλασσας του Οχότσκ, ενός από τα σημαντικότερα επιχειρησιακά πεδία του ρωσικού Στόλου του Ειρηνικού.
Η Ρωσία έχει ενισχύσει τις στρατιωτικές της εγκαταστάσεις στα νησιά και έχει αναπτύξει αντιπλοϊκά συστήματα και άλλες δυνατότητες. Η στρατιωτικοποίηση αυτή αποτελεί πλέον μέρος της αυξανόμενης ανησυχίας της Ιαπωνίας για τη συνεργασία Μόσχας–Πεκίνου.
Για τη Ρωσία, λοιπόν, η πίεση στην Ιαπωνία υπηρετεί περισσότερους από έναν στόχους.
Τιμωρεί το Τόκιο για τις κυρώσεις λόγω Ουκρανίας.
Ενισχύει τη ρωσική θέση στον Ειρηνικό.
Και δυσκολεύει έναν βασικό σύμμαχο των ΗΠΑ στην Ασία.
Δεν χρειάζεται καν να υπάρχει μυστικό σχέδιο
Εδώ απαιτείται προσοχή.
Δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ο Σι και ο Πούτιν έχουν συμφωνήσει ένα κοινό επιχειρησιακό σχέδιο «περικύκλωσης» της Ιαπωνίας.
Μάλιστα, το Πεκίνο χαρακτηρίζει τις κοινές περιπολίες μέρος του ετήσιου προγράμματος στρατιωτικής συνεργασίας.
Αλλά από στρατηγική άποψη δεν απαιτείται απαραίτητα επίσημη συμφωνία.
Αρκεί οι κινήσεις της μίας πλευράς να αυξάνουν την αποτελεσματικότητα της πίεσης της άλλης.
Η Κίνα μπορεί να πιέζει οικονομικά και στρατιωτικά την Ιαπωνία από την κατεύθυνση της Ταϊβάν και της Ανατολικής Σινικής Θάλασσας.
Η Ρωσία μπορεί να διατηρεί ζωντανό έναν πραγματικό εδαφικό πονοκέφαλο στα βόρεια.
Το τελικό αποτέλεσμα για το Τόκιο είναι το ίδιο: περισσότερα μέτωπα και περισσότερες απαιτήσεις για τις ίδιες στρατιωτικές δυνάμεις.
Η «τανάλια» του Ειρηνικού
Αυτό είναι το σημείο που αλλάζει τη στρατηγική εξίσωση.
Η μεταπολεμική Ιαπωνία οργανώθηκε επί δεκαετίες με περιορισμένες στρατιωτικές δυνατότητες και τεράστια εξάρτηση από την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας.
Τώρα πρέπει ταυτόχρονα να παρακολουθεί:
τη Βόρεια Κορέα και τους πυραύλους της,
την Κίνα και την Ταϊβάν,
τη Ρωσία και τις Κουρίλες,
και την αυξανόμενη στρατιωτική συνεργασία μεταξύ αυτών των αντιπάλων.
Δεν πρόκειται ακόμη για μια ενιαία συμμαχική διοίκηση απέναντι στην Ιαπωνία.
Αλλά αρχίζει να μοιάζει με ένα περιβάλλον στο οποίο οι απειλές μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά.
Το χειρότερο σενάριο για το Τόκιο
Το πραγματικό nightmare scenario δεν είναι μια νέα επίσκεψη Πούτιν στις Κουρίλες.
Είναι μια μεγάλη κρίση γύρω από την Ταϊβάν να συμπέσει με κινεζορωσική στρατιωτική δραστηριότητα στα βόρεια της Ιαπωνίας.
Τότε το Τόκιο θα αναγκαζόταν να μοιράσει αεροσκάφη, πλοία, αντιαεροπορικά συστήματα, δορυφορική επιτήρηση και πολιτική προσοχή σε δύο κατευθύνσεις ταυτόχρονα.
Και το πρόβλημα δεν θα αφορούσε μόνο την Ιαπωνία.
Θα γινόταν άμεσα τεστ και για την αμερικανοϊαπωνική συμμαχία.
Το παράδοξο του Σι
Η κινεζική πίεση έχει όμως και ένα δυνητικά αντίθετο αποτέλεσμα.
Όσο το Πεκίνο χρησιμοποιεί σπάνιες γαίες, τουρισμό και στρατιωτική πίεση, και όσο η Μόσχα ανεβάζει τους τόνους στις Κουρίλες, τόσο πιο εύκολα η ιαπωνική κυβέρνηση μπορεί να δικαιολογεί μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες.
Αυτό είναι το στρατηγικό παράδοξο.
Κίνα και Ρωσία θέλουν μια Ιαπωνία περισσότερο περιορισμένη και λιγότερο ικανή να επηρεάσει τις περιφερειακές ισορροπίες.
Μπορεί όμως τελικά να δημιουργήσουν ακριβώς την αντίθετη Ιαπωνία:
περισσότερο στρατιωτικοποιημένη, στενότερα δεμένη με τις ΗΠΑ και αποφασισμένη να μειώσει την οικονομική της εξάρτηση από την Κίνα.
Η επόμενη κίνηση θα δείξει αν υπάρχει σχέδιο
Αυτό που πρέπει πλέον να παρακολουθεί το Τόκιο δεν είναι η επόμενη ρωσική ή κινεζική κίνηση ξεχωριστά.
Είναι ο συγχρονισμός τους.
Εάν μια μελλοντική κινεζορωσική ναυτική ή αεροπορική περιπολία συμπέσει με μια σοβαρή κρίση γύρω από την Ταϊβάν ή με νέα ρωσική κλιμάκωση στις Κουρίλες, τότε η συζήτηση για «δύο παράλληλα μέτωπα» θα αλλάξει χαρακτήρα.
Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει απόδειξη ενός κοινού σχεδίου πολιορκίας της Ιαπωνίας.
Υπάρχει όμως κάτι που για τους Ιάπωνες στρατηγικούς σχεδιαστές μπορεί να είναι σχεδόν εξίσου ανησυχητικό:
δύο πυρηνικές δυνάμεις που συνεργάζονται ολοένα στενότερα και μπορούν να ασκούν πίεση στη χώρα από διαφορετικές κατευθύνσεις, την ίδια χρονική στιγμή.
Και για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, η Ιαπωνία αρχίζει να πρέπει να σκέφτεται σοβαρά όχι ένα μέτωπο στον Ειρηνικό, αλλά δύο.
Πηγή: pagenews.gr