Ο Ερντογάν απλώνει δίχτυ στην πίσω αυλή του Πούτιν–Η μεγάλη μάχη Τουρκίας,Ρωσίας,Κίνας για την Κεντρική Ασία

Ο πόλεμος στην Ουκρανία άνοιξε ένα ιστορικό παράθυρο για την Άγκυρα – Middle Corridor, drones, εμπόριο και Οργανισμός Τουρκικών Κρατών μετατρέπονται στα νέα όπλα του Ερντογάν, αλλά Μόσχα και κυρίως Πεκίνο εξακολουθούν να βάζουν το ταβάνι στις τουρκικές φιλοδοξίες

Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν άλλαξε μόνο τα σύνορα ασφαλείας της Ευρώπης. Άλλαξε και την ισορροπία δυνάμεων βαθιά μέσα στην Ευρασία.

Και ένας από τους μεγαλύτερους κερδισμένους επιχειρεί να είναι η Τουρκία.

Η αποδυνάμωση της ρωσικής επιρροής μετά το 2022, η ανάγκη των χωρών της Κεντρικής Ασίας να αποκτήσουν εμπορικές οδούς που παρακάμπτουν τη Ρωσία και η εκρηκτική γεωπολιτική σημασία του λεγόμενου Middle Corridor δημιούργησαν για την Άγκυρα μια ευκαιρία που αναζητούσε επί τρεις δεκαετίες.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί πλέον να μετατρέψει τους ιστορικούς, γλωσσικούς και πολιτιστικούς δεσμούς με τον τουρκικό κόσμο σε πραγματική γεωπολιτική ισχύ.

Και αυτή τη φορά δεν ποντάρει μόνο στην ιδεολογία.

Ποντάρει σε σιδηροδρόμους, λιμάνια, εμπόριο, επενδύσεις, στρατιωτική συνεργασία και –κυρίως– στην τουρκική αμυντική βιομηχανία.

Από τον παντουρκισμό στη γεωπολιτική

Η τουρκική διείσδυση στην Κεντρική Ασία δεν ξεκίνησε με τον Ερντογάν.

Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, η Άγκυρα ήταν από τις πρώτες που επιχείρησαν να εκμεταλλευτούν το τεράστιο γεωπολιτικό κενό που δημιουργήθηκε.

Το όραμα ήταν φιλόδοξο: ένας ευρύτερος τουρκικός χώρος από την Ανατολία μέχρι την Κεντρική Ασία, βασισμένος στην κοινή ιστορία, στη γλώσσα και στην πολιτιστική συγγένεια.

Η πραγματικότητα αποδείχθηκε πολύ δυσκολότερη.

Οι νεοσύστατες δημοκρατίες δεν ήθελαν να αντικαταστήσουν την εξάρτησή τους από τη Μόσχα με εξάρτηση από την Άγκυρα.

Τρεις δεκαετίες αργότερα, ο Ερντογάν ακολουθεί πολύ πιο πραγματιστική στρατηγική.

Η ευκαιρία που έδωσε ο Πούτιν

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 άλλαξε τα δεδομένα.

Η παραδοσιακή βόρεια εμπορική διαδρομή προς την Ευρώπη μέσω Ρωσίας έγινε πολύ πιο περίπλοκη λόγω του πολέμου, των κυρώσεων και του αυξημένου γεωπολιτικού κινδύνου.

Για το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν και τις υπόλοιπες οικονομίες της περιοχής, η διαφοροποίηση των εμπορικών διαδρομών μετατράπηκε από επιλογή σε στρατηγική ανάγκη.

Και κάπου εκεί εμφανίζεται η Τουρκία.

Το μεγάλο χαρτί λέγεται Middle Corridor

Ο Trans-Caspian International Transport Route, γνωστός ως Middle Corridor, φιλοδοξεί να συνδέσει την Κίνα και την Κεντρική Ασία με την Ευρώπη μέσω Κασπίας, Αζερμπαϊτζάν, Γεωργίας και Τουρκίας.

Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι με τις κατάλληλες επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις ο διάδρομος μπορεί έως το 2030 να τριπλασιάσει τις εμπορευματικές ροές και να μειώσει στο μισό τους χρόνους μεταφοράς.

Για την Τουρκία αυτό είναι γεωπολιτικό χρυσάφι.

Όποιος ελέγχει το δυτικό άκρο της νέας αρτηρίας Ασίας–Ευρώπης αποκτά μεγαλύτερη αξία τόσο για τις χώρες της Κεντρικής Ασίας όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ίδια η Άγκυρα χαρακτηρίζει τον Middle Corridor στρατηγική διαδρομή που ξεκινά από την Κίνα, περνά από Κεντρική Ασία, Κασπία, Αζερμπαϊτζάν και Γεωργία και μέσω Τουρκίας καταλήγει στην Ευρώπη.

Δισεκατομμύρια πέφτουν πάνω στον νέο δρόμο

Το project έχει πλέον ξεφύγει από τις διπλωματικές διακηρύξεις.

Τον Φεβρουάριο του 2026 η Παγκόσμια Τράπεζα ενέκρινε εγγύηση 846 εκατ. δολαρίων με στόχο την κινητοποίηση χρηματοδότησης 1,41 δισ. δολαρίων για την ενίσχυση του σιδηροδρομικού τμήματος του Middle Corridor στο Καζακστάν.

Έναν μήνα αργότερα εγκρίθηκε χρηματοδότηση 2 δισ. δολαρίων για το Istanbul North Rail Crossing, ένα έργο που ενισχύει τον ρόλο της Τουρκίας ως κόμβου μεταξύ Ευρώπης και Ασίας και συνδέεται άμεσα με τον Trans-Caspian Corridor.

Η γεωπολιτική της περιοχής αρχίζει, με άλλα λόγια, να χτίζεται πάνω σε ράγες.

Ο Ερντογάν χτίζει και το δικό του «κλαμπ»

Ο δεύτερος πυλώνας είναι πολιτικός.

Ο Οργανισμός Τουρκικών Κρατών έχει εξελιχθεί σε βασικό όχημα της τουρκικής στρατηγικής.

Σήμερα μέλη του είναι Τουρκία, Αζερμπαϊτζάν, Καζακστάν, Κιργιστάν και Ουζμπεκιστάν, ενώ Τουρκμενιστάν, Ουγγαρία και το μη αναγνωρισμένο από τη διεθνή κοινότητα τουρκοκυπριακό μόρφωμα συμμετέχουν ως παρατηρητές.

Το κρίσιμο είναι ότι η συνεργασία δεν περιορίζεται πλέον στον πολιτισμό.

Μεταφορές, εμπόριο, επενδύσεις, εξωτερική πολιτική και ασφάλεια μπαίνουν βαθύτερα στην ατζέντα.

Το 2026 η Τουρκία και το Καζακστάν επανέλαβαν επισήμως ότι θεωρούν τον Middle Corridor και τον Οργανισμό Τουρκικών Κρατών βασικούς μηχανισμούς της περιφερειακής τους συνεργασίας

Εκεί όμως όπου η Τουρκία απέκτησε κάτι που δεν διέθετε τη δεκαετία του 1990 είναι η στρατιωτική τεχνολογία.

Η επιτυχία των τουρκικών drones και γενικότερα η άνοδος της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας έδωσαν στην Άγκυρα ένα ισχυρό εργαλείο hard power.

Το μήνυμα προς τις κυβερνήσεις της Κεντρικής Ασίας είναι ελκυστικό: υπάρχει πλέον ένας προμηθευτής οπλικών συστημάτων που δεν είναι ούτε η Ρωσία ούτε η Κίνα ούτε κάποια δυτική δύναμη.

Η συνεργασία επεκτείνεται μάλιστα από τις απλές αγορές οπλικών συστημάτων στην εκπαίδευση, στην αμυντική βιομηχανία και στην από κοινού παραγωγή.

Αυτό δίνει στην Τουρκία πρόσβαση σε ένα επίπεδο κρατικής επιρροής που η πολιτιστική διπλωματία από μόνη της δεν μπορούσε να προσφέρει.

Η Κίνα όμως έχει το χρήμα

Εδώ αρχίζουν τα όρια του σχεδίου Ερντογάν.

Η Τουρκία μπορεί να διαθέτει ιστορικούς δεσμούς, στρατιωτική τεχνολογία και γεωγραφικό πλεονέκτημα.

Η Κίνα διαθέτει κάτι πολύ μεγαλύτερο: κεφάλαια.

Το οικονομικό αποτύπωμα του Πεκίνου στην Κεντρική Ασία είναι τέτοιου μεγέθους ώστε η Άγκυρα δύσκολα μπορεί να το ανταγωνιστεί ευθέως.

Γι’ αυτό και ο πραγματικός στόχος της Τουρκίας δεν είναι πιθανότατα να αντικαταστήσει την Κίνα.

Είναι να γίνει ο απαραίτητος ενδιάμεσος κρίκος ανάμεσα στην Κεντρική Ασία και την Ευρώπη.

Και η Ρωσία δεν έχει εξαφανιστεί

Το δεύτερο όριο είναι η Μόσχα.

Η Ρωσία έχει χάσει μέρος του μονοπωλίου επιρροής που διέθετε στην περιοχή, αλλά παραμένει βαθιά ενσωματωμένη στις οικονομικές, στρατιωτικές, πολιτικές και κοινωνικές δομές αρκετών κρατών της Κεντρικής Ασίας.

Η Άγκυρα επομένως δεν εισέρχεται σε κενό χώρο.

Εισέρχεται σε μια περιοχή όπου Ρωσία και Κίνα έχουν ήδη τεράστιο αποτύπωμα.

Οι ίδιοι οι «Τούρκοι αδελφοί» βάζουν φρένο

Υπάρχει και ένα ακόμη πρόβλημα για τον Ερντογάν.

Οι χώρες της Κεντρικής Ασίας δεν θέλουν νέο αφεντικό.

Η στρατηγική τους είναι πολυδιάστατη: συνεργασία με τη Ρωσία, οικονομικές σχέσεις με την Κίνα, άνοιγμα προς την Ευρώπη, σχέσεις με τις ΗΠΑ και ταυτόχρονα στενότερη συνεργασία με την Τουρκία.

Το Καζακστάν αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Η Τουρκία το χαρακτηρίζει τον μεγαλύτερο εμπορικό της εταίρο στην Κεντρική Ασία, ενώ οι δύο κυβερνήσεις ενισχύουν τη συνεργασία τους σε μεταφορές, εμπόριο και ασφάλεια.

Αυτό όμως απέχει πολύ από μια αποκλειστική γεωπολιτική ευθυγράμμιση με την Άγκυρα.

Από την «πίσω αυλή» της Ρωσίας σε νέα σκακιέρα

Αυτό είναι ίσως και το μεγαλύτερο αποτέλεσμα του πολέμου στην Ουκρανία.

Η Κεντρική Ασία δεν περνά από τη ρωσική σφαίρα επιρροής στην τουρκική.

Μετατρέπεται σε πεδίο ανταγωνισμού πολλών δυνάμεων.

Η Ρωσία διαθέτει ιστορία και στρατηγικό βάθος.

Η Κίνα διαθέτει χρήμα και εμπορική ισχύ.

Η Ευρώπη αναζητά νέες ενεργειακές και εμπορικές διαδρομές.

Και η Τουρκία διαθέτει ένα ιδιαίτερο μείγμα γεωγραφίας, πολιτιστικής συγγένειας, αμυντικής τεχνολογίας και πολιτικής ευελιξίας.

Μέχρι πού μπορεί να φτάσει ο Ερντογάν;

Η απάντηση είναι: πολύ μακρύτερα από ό,τι μπορούσε πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά όχι τόσο ώστε να μετατρέψει την Κεντρική Ασία σε τουρκική ζώνη επιρροής.

Η μεγάλη επιτυχία της Άγκυρας είναι ότι κατάφερε να γίνει χρήσιμη.

Για το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν αποτελεί εναλλακτική δίοδο προς τη Δύση.

Για την Ευρώπη αποτελεί τμήμα μιας εμπορικής αρτηρίας που παρακάμπτει τη Ρωσία.

Για τις κυβερνήσεις της περιοχής αποτελεί εναλλακτικό προμηθευτή αμυντικού υλικού.

Και για τον Ερντογάν όλα αυτά αποτελούν κομμάτια μιας πολύ μεγαλύτερης φιλοδοξίας: να μετατρέψει την Τουρκία από περιφερειακή δύναμη στην άκρη της Ευρώπης σε κεντρικό γεωπολιτικό κόμβο ολόκληρης της Ευρασίας.

Το παράθυρο που άνοιξε ο πόλεμος του Πούτιν είναι πραγματικό.

Το ερώτημα είναι εάν η Τουρκία διαθέτει το οικονομικό βάθος για να το εκμεταλλευτεί πριν η Ρωσία ανακτήσει μέρος της ισχύος της ή η Κίνα καταστήσει σαφές ποιος εξακολουθεί να έχει τη μεγαλύτερη οικονομική δύναμη στην περιοχή.

Πηγή: pagenews.gr