Πλασματικά έτη: πότε συμφέρει η εξαγορά και τι κοστίζει

Η αναγνώριση πλασματικών ετών μπορεί να βοηθήσει είτε στην ταχύτερη έξοδο στη σύνταξη είτε στην αύξηση του ποσού της. Το αν συμφέρει, όμως, εξαρτάται από το κόστος, τον χρόνο αίτησης και τα έτη που αναγνωρίζονται.

Τι είναι τα πλασματικά έτη και γιατί απασχολούν τους ασφαλισμένους

Η αναγνώριση πλασματικών ετών ασφάλισης αποτελεί για πολλούς εργαζομένους ένα κρίσιμο εργαλείο στην πορεία προς τη συνταξιοδότηση. Μπορεί να μειώσει τον χρόνο που απαιτείται για τη θεμελίωση δικαιώματος ή να ενισχύσει το τελικό ποσό της σύνταξης, όμως η εξαγορά συνοδεύεται από κόστος που σε αρκετές περιπτώσεις φτάνει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.

Το βασικό ερώτημα για κάθε ασφαλισμένο δεν είναι μόνο αν έχει τη δυνατότητα αναγνώρισης, αλλά αν η κίνηση αυτή αποδίδει πρακτικό όφελος. Για να απαντηθεί αυτό, χρειάζεται πρώτα να υπολογιστεί πόσος χρόνος λείπει για τη συνταξιοδότηση, ποιο ποσό απαιτείται για την εξαγορά και κατά πόσο τα πρόσθετα έτη βελτιώνουν ουσιαστικά τη σύνταξη.

Ποιοι χρόνοι μπορούν να αναγνωριστούν

Στις βασικές μορφές πλασματικού χρόνου περιλαμβάνονται τα έτη λόγω τέκνων, ο χρόνος σπουδών για την απόκτηση πτυχίου, τα κενά ασφάλισης και η στρατιωτική υπηρεσία για τους άνδρες. Αυτές οι κατηγορίες είναι οι πιο συνηθισμένες που εξετάζουν οι ασφαλισμένοι όταν πλησιάζουν στη συνταξιοδότηση.

Για εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα και ελεύθερους επαγγελματίες, το συνολικό ανώτατο όριο αναγνώρισης φτάνει τα επτά έτη. Στην περίπτωση των παιδιών προβλέπεται η αναγνώριση ενός έτους για ένα παιδί, τριών ετών για δύο παιδιά και πέντε ετών για τρία ή περισσότερα παιδιά.

Στους υπαλλήλους του Δημοσίου ισχύει διαφορετικό πλαίσιο, καθώς ο χρόνος λόγω τέκνων δεν προσμετράται στο ανώτατο όριο των επτά ετών. Έτσι, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ένας δημόσιος υπάλληλος μπορεί να φτάσει μέχρι και τα 12 αναγνωριζόμενα έτη.

Πώς υπολογίζεται το κόστος για μισθωτούς και ελεύθερους επαγγελματίες

Το κόστος εξαγοράς είναι ο παράγοντας που συχνά καθορίζει την τελική απόφαση. Διαμορφώνεται με διαφορετικό τρόπο ανάλογα με την επαγγελματική κατηγορία και την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης.

Για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα, οι αιτήσεις που υποβάλλονται από τις 13 Μαΐου 2016 και μετά κοστίζουν το 20% των αποδοχών του τελευταίου μήνα πριν από την αίτηση αναγνώρισης. Στους ελεύθερους επαγγελματίες, το ποσό προκύπτει με βάση την εισφορά κύριας ασφάλισης που αντιστοιχεί στην ασφαλιστική κατηγορία στην οποία ανήκει ο ενδιαφερόμενος.

Υπάρχει δυνατότητα εφάπαξ πληρωμής, η οποία συνοδεύεται από έκπτωση 2% για κάθε πλήρες έτος εξαγοράς. Αν επιλεγεί τμηματική εξόφληση ή παρακράτηση από τη σύνταξη, η συγκεκριμένη έκπτωση δεν εφαρμόζεται.

Η μεγάλη διαφορά ανάλογα με το πότε υποβλήθηκε η αίτηση

Η ημερομηνία της αίτησης μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές αποκλίσεις στο τελικό ποσό. Για αιτήματα που είχαν κατατεθεί έως τον Μάιο του 2016, το κόστος για ασφαλισμένους του ιδιωτικού τομέα ήταν 167,85 ευρώ τον μήνα, ένα ποσό αισθητά χαμηλότερο από τα σημερινά δεδομένα.

Αντίστοιχα στο Δημόσιο, για αιτήσεις που είχαν υποβληθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2016, η εξαγορά πλασματικού χρόνου γινόταν με βάση το 6,67% του βασικού μισθού του Οκτωβρίου 2011. Στη συνέχεια το ποσοστό αυξήθηκε: σε 10% το 2017, σε 13,3% το 2018, σε περίπου 16,67% το 2019 και από το 2020 στο 20%.

Οι αλλαγές αυτές δείχνουν ότι ο χρόνος υποβολής της αίτησης επηρεάζει αποφασιστικά το τελικό κόστος και μπορεί να δημιουργήσει πολύ μεγάλες διαφορές ανάμεσα σε ασφαλισμένους με παρόμοιο συνταξιοδοτικό στόχο.

Παραδείγματα κόστους που φτάνει σε χιλιάδες ευρώ

Οι αριθμοί γίνονται πιο σαφείς μέσα από ενδεικτικά παραδείγματα. Για μισθωτό του ιδιωτικού τομέα με μικτές αποδοχές 1.000 ευρώ, η αναγνώριση δύο πλασματικών ετών συνεπάγεται κόστος περίπου 4.800 ευρώ.

Σε εργαζόμενο με μικτό μισθό 1.700 ευρώ, η εξαγορά τεσσάρων ετών ανεβάζει το ποσό στα 16.320 ευρώ. Με αποδοχές 2.200 ευρώ, τρία πλασματικά έτη κοστίζουν περίπου 15.840 ευρώ.

Στους ελεύθερους επαγγελματίες, το ύψος της δαπάνης εξαρτάται στενά από την ασφαλιστική κατηγορία. Η εξαγορά τριών ετών στην πρώτη κατηγορία προσεγγίζει τα 4.500 ευρώ, ενώ στην τρίτη μπορεί να ξεπεράσει τις 10.000 ευρώ. Για ασφαλισμένο της έκτης κατηγορίας, η αναγνώριση πέντε ετών μπορεί να φτάσει ακόμη και τις 36.000 ευρώ.

Πότε έχει νόημα η εξαγορά

Η αναγνώριση πλασματικού χρόνου δεν πρέπει να γίνεται μηχανικά. Το αν συμφέρει εξαρτάται από το αν τα επιπλέον έτη είναι απαραίτητα για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος ή αν μπορούν να βελτιώσουν ουσιαστικά το ποσό της σύνταξης.

Η εξαγορά επηρεάζει και τις συντάξιμες αποδοχές, άρα το κόστος που καταβάλλεται σήμερα μπορεί να έχει συνέπειες και στον τρόπο υπολογισμού της μελλοντικής σύνταξης. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα μισθωτού με αποδοχές 1.500 ευρώ, ο οποίος με αίτηση έως το 2016 μπορούσε να αναγνωρίσει τρία χρόνια πληρώνοντας περίπου 3.600 ευρώ. Για μεταγενέστερη αίτηση, η επιβάρυνση γίνεται σημαντικά μεγαλύτερη.

Η σύγκριση ανάμεσα στο ποσό της εξαγοράς, στον χρόνο που κερδίζεται μέχρι τη συνταξιοδότηση και στην πιθανή αύξηση της σύνταξης είναι αναγκαία πριν ληφθεί απόφαση.

Διαδοχική ασφάλιση και πλασματικά έτη

Ιδιαίτερη σημασία μπορεί να έχει η αναγνώριση πλασματικού χρόνου για ασφαλισμένους με διαδοχική ασφάλιση, δηλαδή για όσους στη διάρκεια του εργασιακού τους βίου έχουν ασφαλιστεί σε περισσότερα από ένα ταμεία. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο συνολικός χρόνος από διαφορετικές επαγγελματικές περίοδοι μπορεί να συνυπολογιστεί, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις.

Για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος που είχε χρόνο ασφάλισης στον πρώην ΟΑΕΕ και στη συνέχεια εργάστηκε ως μισθωτός με ασφάλιση στο πρώην ΙΚΑ μπορεί να αξιοποιήσει και τις δύο περιόδους. Αν εξακολουθεί να του λείπει χρόνος, τότε μπορεί να εξετάσει αν η προσθήκη πλασματικών ετών καλύπτει το απαιτούμενο διάστημα.

Σε κάθε περίπτωση, η δυνατότητα αναγνώρισης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η εξαγορά είναι και συμφέρουσα. Απαιτείται προσεκτικός υπολογισμός πριν από την αίτηση, ώστε να φανεί αν τα πλασματικά έτη οδηγούν σε νωρίτερη έξοδο ή σε επαρκή αύξηση της σύνταξης για να δικαιολογήσουν τη δαπάνη.

Πηγή: Pagenews.gr